Պուտինը խոսեց 102-րդ բազայի մասին. Ռուսաստանին այն այլևս պետք չէ, պայմանագիրն ավարտվել է
- 14:11 03.09.2026
Բիշքեկում Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումից հետո Վլադիմիր Պուտինը անսպասելիորեն բարձրացրեց Գյումրիի 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի հարցը՝ հայտարարելով, որ եթե Հայաստանը ցանկանա, ապա Ռուսաստանը անմիջապես կհանի բազան։
Սա աննախադեպ հայտարարություն է, քանի որ Հայաստանի իշխանությունները բազմիցս հայտարարել են, որ առարկություններ չունեն ռուսական բազայի նկատմամբ։
Պուտինի հայտարարությունից հետո Նիկոլ Փաշինյանի կողմնակիցները Հայաստանում անմիջապես նրան որպես Գողիաթ ներկայացրեցին, որը տապալել է Պուտինին։ Ւսկ Հայաստանի ռուսամետ ընդդիմությունը լիովին անկապ վիճակում է հայտնվել՝ չկարողանալով մեղադրել Փաշինյանին, բայց նաև ուժ չգտնելով իր մեջ մեղադրել Ռուսաստանին՝ Հայաստանից իր անփառունակ հեռանալու մեղքը հայերի վրա բարդելու անամոթ փորձի համար։
Սակայն բազայի հարցը չի որոշվում «Հայաստանի ցանկություններով», ինչպես ասում է Պուտինը։ Բազան ստեղծվել է Հայաստանում 1921 թվականի Կարսի ռուս-թուրքական պայմանագրի շրջանակներում, և նույնիսկ Հայաստանի անկախացումից հետո այն կոչված է պահպանել «ԽՍՀՄ նախկին սահմանները» Թուրքիայի հետ, ինչպես սահմանված է Կարսի պայմանագրով։
Ռուսաստանը և Թուրքիան արյունոտ ձևով դուրս են գալիս Կարսի պայմանագրից, ինչը Հայաստանին արժենում է մեծ ավերածություններ։ Սակայն միայն Հայաստանն է իրավասու հաստատել Թուրքիայի և Ադրբեջանի «սահմանները», զինքը «կամավոր» փոքրանալով մինչև անկենսունակ չափի և հայտնվելով Թուրքիայի ազդեցության ոլորտում։
Հայաստանի «եվրաինտեգրման» պատմությունը գեղեցիկ քող է, որն օգտագործվում է Ռուսաստանի և Հայաստանի կողմից՝ քողարկելու համար Կարսի պայմանագրից դուրս գալը՝ առանց Հայաստանին վերադարձնելու նրանից խլված հողերը: Փաշինյանի կրծքին խփած քարտեզը՝ Հայաստանի «կամավոր» համաձայնության խորհրդանիշն է։
Կարսի պայմանագրի ավարտից հետո Հայաստանի 102-րդ ռազմական բազան անիմաստ կլինի, և բայրաքթարներն արդեն պատրաստվում են հարմար տեղակայել Էրեբունի ռազմական օդանավակայանում: Սակայն Մոսկվան ցանկանում է, որ ռուսական բազայի դուրսբերումը լինի Հայաստանի «կամավոր» որոշում, այլ ոչ թե «Թուրքիայի պահանջ»: Փաշինյանը ուրախությամբ խաղում է այդ խաղը՝ կուտակելով արևմտամետ հանրության դափնիները՝ Ռուսաստանը և նրա բազան «վտարելու» համար։
Այսօր Փաշինյանը հրաժարվեց «ցանկություն հայտնել» բազայի դուրսբերման վերաբերյալ՝ նշելով, որ եթե Ռուսաստանը ցանկանա այն դուրս բերել, Հայաստանը չի առարկի։
Ռուսաստանը ոչ միայն հեռանում է, այլև փորձում է «իր ներսից հանել» Հայաստանին։
Ռուսաստանի քաղաքացիների համար վիզային ռեժիմի հնարավոր ներդրումը Հայաստանի կողմից կլինի ոչ թե Մոսկվայի, այլ հենց Երևանի դեմ ուղղված քայլ, հայտարարել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան Արևելյան տնտեսական ֆորումում։
Անսպասելիորեն առաջացած վիզային ռեժիմի հարցը, որը մինչ օրս չի քննարկվել Հայաստանում, ենթադրում է, որ Ռուսաստանը պատրաստվում է հարաբերությունների լիակատար խզման՝ հայերի Ռուսաստանից արտաքսմամբ կամ նրանց Հայաստանից լիակատար անջատմամբ։
Զախարովան ընդգծեց, որ այս որոշումը կանդրադառնա նաև այն Ռուսաստանի քաղաքացիների վրա, ովքեր մեծ թվով ազգականներ ունեն Հայաստանում։
Հայերն արդեն զանգվածաբար լքում են Ռուսաստանը, չնայած Հայաստանում այդքան էլ ուրած չեն նրանց տեսնոլ։ Երևանը մշակում է օրենքներ, որոնք կդժվարացնեն էթնիկ հայերի, մասնավորապես Ռուսաստանից ժամանողների համար Հայաստանի քաղաքացիություն ստանալը։
Ռուսաստանի հայերը սկսել են ակտիվ ապաստան փնտրել Հայաստանում այն բանից հետո, երբ վերջին ամիսներին Ռուսաստանը դարձել է ապրելու համար վտանգավոր երկիր։ Բացի այդ, Ռուսաստանում անխուսափելի զորահավաքի մասին լուրեր են տարածվում, ինչը հանգեցնում է ռուսաստանցիների հոսքի կտրուկ աճի դեպի Հայաստան։ Աշխատանքի և սոցիալական ապահովության նախարարությունն արդեն մշակում է ռուսաստանցի հայերի «ընդունման» ծրագրեր և փնտրում է դրա համար ֆինանսավորում։
Նաիրա Հայրումյան
Մի քանի տեղեկություններ Ռուսաստանի կայացման մեջ հայերի դերի մասի
Ուղղափառ Ռուսաստանը, որի ակունքները սկիզբ են առնում Բյուզանդիայի հայկական կայսերական դինաստիաներից, որոնք քրիստոնեություն բերեցին Կիևյան Ռուսիա, սակրալ զգացմունքներ ունի հայերի նկատմամբ։
Բյուզանդական կայսր Վասիլի քույրը՝ Աննա Պորֆիրոգենիտան, ամուսնացել է ռուս իշխան Վլադիմիրի հետ՝ պայմանով, որ Կիևյան Ռուսիայի բոլոր բնակիչները մկրտվեն։ Այս ամուսնությունից հետո նրա եղբայր Վասիլին (Վարսեհ) հազարավոր հայ և հույն ճարտարապետներ է ուղարկել Կիևյան Ռուսիա՝ քարե եկեղեցիներ կառուցելու, և հազարավոր քահանաների ու քարոզիչների՝ հեթանոս սլավոններին ուղղափառ դարձնելու համար։
Բորիսն ու Գլեբը՝ Ռուսական եկեղեցու կողմից սրբադասված առաջին սրբերը, Աննա Պորֆիրոգենիտայի որդիներն են։
Հայ բանաստեղծ Էլ-Ռեգիստանը Միխայիլկովի հետ համատեղ գրել է Ռուսաստանի ներկայիս պետական օրհներգի խոսքերը։
Ռուսաստանի զինանշանի վրա պատկերված երկգլխանի արծիվը Մեծ Հայքի զինանշանն է ծառայել 1-ից մինչև 5-րդ դարերը և Ռուսաստան է եկել Բյուզանդիայից միայն 15-րդ դարում։
Ռուսաստանում առաջին դիմանկարիչը հայ Բաղդան Սալթանովն էր, որը Կրեմլի պալատը զարդարել էր որմնանկարներով, իսկ ամենահայտնի ծովանկարիչը՝ հայ Հովհաննես Այվազյանը (Իվան Այվազովսկի)։
Ռուս ժողովրդի ճորտատիրությունից ազատագրման առաջին գաղափարախոսը Ռուսական կայսրության հայ ներքին գործերի նախարար Միքայել Լորիս-Մելիքովն էր։
Ռուսաստանի պատմության մեծագույն զորավարը Սուվորովն էր՝ հայ կնոջ՝ Մանուկովայի որդին, որը ծագումով ազնվական հայ Մանուկովների տոհմից էր Արցախից։