Եվրոպական անվտանգության համակարգ առանց Եվրոպայի՞
- 21:00 11.11.2026
Աբու Դաբիում ավարտվել են Ռուսաստանի, Ուկրաինայի և Միացյալ Նահանգների մասնակցությամբ եռակողմ բանակցությունները, որոնք առաջինն էին ինը ամսվա ընթացքում։ Մինչ այժմ միայն մեկ համաձայնության մասին է հայտարարվել՝ գերիների փոխանակման մասին, որի պարամետրերը դեռևս չեն հայտարարվել։ ԱՄՆ պատվիրակությունը նախատեսում է անձամբ քննարկել փոխանակումը Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նախագահների հետ։ Տարածքային հարցը նույնպես բարձրացվել է, սակայն բանակցությունների բոլոր մասնակիցների հայտարարությունների համաձայն՝ առաջընթաց չի եղել։
Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Վլադիմիր Մեդինսկին հաստատել է, որ Մոսկվան չի ցանկանում, որ եվրոպական երկրների ներկայացուցիչները մասնակցեն ապագա բանակցություններին, ինչը պնդում է ԱՄՆ-ն։ «Մենք լավ չենք հասկանում նրանց կարգավիճակը այստեղ», – ասել է նա Աբու Դաբի ժամանած եվրոպացի և ԵՄ ներկայացուցիչների մասին՝ նրանց անվանելով «զբոսաշրջիկներ»։
Հիմնական նպատակը Եվրոպայում նոր համապարփակ անվտանգության համակարգի ստեղծումն է, «Վեստի» լրատվական գործակալությանը հայտնել է Ռուսաստանի նախագահի օգնական և ռուսական բանակցային պատվիրակության ղեկավար Վլադիմիր Մեդինսկին։
«Նպատակն այլ է. մենք այսօր քննարկել ենք սա»։ «Խնդիրն այն է, որ Եվրոպայում ստեղծվի համապարփակ անվտանգության համակարգ, որը կդառնա ժամանակակից Յալթա և Պոտսդամ, որը կներծծվի 1975 թվականի Հելսինկիի ոգով, կարձագանքի նոր ժամանակակից իրողություններին և կլինի արդար», – ասաց նա։
Մեդինսկու խոսքով՝ նման անվտանգության համակարգի կառուցումը կապահովի «խաղաղություն Եվրոպայում տասնամյակներով, և գուցե նույնիսկ դարերով»։ «Սա մեր գլխավոր նպատակն է», – եզրափակեց նա։
«Ես չեմ տեսնում տարածքների փոխանակման հնարավորություն։ Որովհետև, ինչպես մեր առաջնորդը այդքան հստակ ասաց, որտեղ ռուս զինվորը ոտք է դրել, այն մերն է», – ավելացրեց Վլադիմիր Մեդինսկին։
Նրա խոսքով՝ շատ բան կախված է Ուկրաինայից, Միացյալ Նահանգների դիրքորոշումից և նրանից, թե արդյոք Եվրոպան «կխելիանա»։
«Ամեն դեպքում, մեր սահմանած բոլոր նպատակները կիրականացվեն», – եզրափակեց Ռուսաստանի նախագահի օգնականը։
Ուկրաինայի ներկայացուցիչ Դավիթ Արախամիան ընդգծեց գերիների փոխանակման համաձայնագրի կարևորությունը և հույս հայտնեց, որ եռակողմ բանակցությունները ապագայում կդառնան բազմակողմ՝ եվրոպացի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։
Նա նաև ենթադրեց, որ տարեվերջին կարելի է զգալի առաջընթաց գրանցել հակամարտության կարգավորման գործում՝ նշելով, որ Աբու Դաբիում «լավ թափ» է ստեղծվել, և որ բանակցությունները «լավ թափ» են ստացել։
Աբու Դաբիում կայացած բանակցություններին ԱՄՆ երկու ներկայացուցիչներից մեկը՝ Ջարեդ Քուշները, երկրորդ օրվանից հետո հայտարարեց, որ հանդիպումները շատ արդյունավետ են եղել։ Ի թիվս այլ հարցերի, քննարկվել են «դժվար հարցեր», և ամենադժվարը, նրա խոսքով, տարածքային հարցն է։ Նա լրացուցիչ մանրամասներ չի հայտնել։
Քուշները նախկինում ևս հայտարարել էր, որ անհրաժեշտ է Ռուսաստանի, Ուկրաինայի և Եվրոպայի միջև նոր անվտանգության համակարգ։
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը մանրամասնել է եվրոպական անվտանգության համակարգի կառուցման գործում համագործակցության երեք հնարավոր ձևաչափ։
Առաջին սցենարը ենթադրում է կոլեկտիվ պաշտպանության մեխանիզմի ձևավորում կամ երկկողմ փոխօգնության համաձայնագրերի կնքում, որոնք նման կլինեն Մոսկվայի, Մինսկի և Փհենյանի միջև գործող համաձայնագրերին։
Երկրորդ տարբերակը հիմնված է չեզոքության քաղաքական պարտավորությունների և ռազմական հակամարտությունների դեպքում երրորդ կողմերին աջակցելուց զերծ մնալու վրա՝ Իրանի հետ գործող համաձայնագրերին նման ձևաչափով։
Երրորդ տարբերակը, ըստ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության, ուղղակի երկկողմ չհարձակման համաձայնագրերի ստեղծումն է։ Նմանատիպ համաձայնագրեր կարող են ստորագրվել ՆԱՏՕ-ի առանձին երկրների հետ՝ նրանց տրամադրելով փոխադարձ անվտանգության անհատական երաշխիքներ։
Միացյալ Նահանգները կարծում է, որ Եվրոպան պետք է ընտրի միասնական ներկայացուցիչ՝ մասնակցելու Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի դեմ պատերազմը դադարեցնելու բանակցային գործընթացին։ Այս մասին հայտարարել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի փեսան՝ Ջարեդ Քուշները, Աբու Դաբիում եռակողմ հանդիպումից հետո կայացած մամուլի ասուլիսում։
Եվրոպան դեռևս չի արձագանքել։