Այս տարվա հունիսի 30-ին Ռուսաստանի Դաշնության միգրացիոն օրենսդրությունում սպասվում է հերթական փոփոխությունը՝ ոչ վիզային ռեժիմի երկրների քաղաքացիները ՌԴ ծրագրված մուտքից 72 ժամ առաջ պետք է իրենց մուտքի մասին տեղյակ պահեն այդ երկրի իրավասու մարմիններին։ Այս մասին այսօր հրավիրած ասուլիսում ասաց «Հայկական Կարիտաս» կազմակերպության միգրացիոն ծրագրի փորձագետ Տաթեւիկ Բեժանյանը։

Օտարերկրացին ներբեռնելու է հատուկ բջջային հավելված, որի միջոցով լրացնելու է իր տվյալները եւ դիմելու է, որ ինքը պատրաստվոմ է 72 ժամ հետո մուտք գործել ՌԴ։ Անձի տվյալները ստուգվելու են ՌԴ պատկան մարմինների կողմից, նրան ուղարկվելու է հաստատման կոդ։ Եթե անձը չստանա այդ հաստատման կոդը, նրա մուտքը ՌԴ չի թույլատրվի։ «Եթե օտարերկրացու մուտքը թույլատրվի, նա կստանա համապատասխան կոդ, որը սահմանին կներկայացնի սահմանապահին, իսկ առանց այդ կոդի անձին թույլ չեն տա մուտք գործել ՌԴ։ Դա վերաբերում է բոլոր ոչ վիզային ռեժիմի երկրների, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ անդամ երկրների քաղաքացին»,- նշեց նա։

Բեժանյանն ասաց, որ 30-40 հազար ՀՀ քաղաքացի Ռուսաստանում հայտնվել է վերահսկվող անձանց ռեեստրում։ Եվ եթե այս անձինք մինչեւ ապրիլի 30-ը չհասցնեն օրինականացնել իրենց գտնվելը ՌԴ-ում, ենթակա են արտաքսման։

Նա հիշեցրեց՝ այս տարվա փետրվարի 5-ին ուժի մեջ մտավ արտաքսման ռեժիմը, եւ ներդրվեց վերահսկվող անձանց ռեեստրը, որտեղ հայտնվում են բոլոր այն օտարերկրացիները, ովքեր ունեն որեւէ խախտում։ Այս անձանց համար ՌԴ նախագահի կողմից ընդունվեց հրամանագիր, համաձայն որի՝ մինչեւ ապրիլի 30-ը թույլատրվել է վերահսկվող անձանց ռեեստրում գտնվողներին օրինականացնել իրենց գտնվելը ՌԴ-ում։ «Բայց սա էլ մեկ այլ խնդրի հանգեցրեց՝ ծավալն այնքան մեծ է, որ բազաները չեն հասնցում թարմացնել, եւ եթե նույնիսկ նամակ է գալիս, որ անձն այլեւս հանված է ռեեստրից, 3-4 օր դեռ շարունակում է մնալ այդ ռեեստրում։ Իսկ ինչպե՞ս է երեւում որ ռեսստրում է՝ անմիջապես սառեցվում են նրա բանկայի հաշիվները, եւ մարդը որեւէ գործարք չի կարողանում անել։ Կարեւոր է հասցնել մինչեւ ապրիլի 30-ն օրինականացնել ՌԴ-ում գտնվելը, հակառակ դեպքում անձինք ենթակա են արտաքսման,- ասաց Բեժանյանը։

ՌԴ-ում գտնվելն օրինականացնելու համար օտարերկրացիները պետք է անցնեն տարեկան պարտադիր բուժզննումը, այդ փաստաթղթերը անձնագրի, հաշվառման թերթի ու կանաչ քարտի հետ միասին պետք է տանեն իրենց տարածքային միգրացիոն ծառայություն եւ դիմում գրեն վերահսկվող անձանց ռեեստրից դուրս գալու համար։

«Ժողովուրդ» օրաթերթի տեղեկությունների համաձայն՝ արցախցիները հաջորդ շաբաթ նախատեսում են մեծ հանրահավաք իրականացնել: Այն ուղղված է լինելու արցախցիների վերադարձի իրավունքի ապահովմանը, Բաքվից գերիների վերադարձին, Արցախում գտնվող նյութական մշակույթի պահպանմանն ու արցախահայության սոցիալական խնդիրների լուծմանը:

Առաջին հանրահավաքը կայացել է մարտի 29-ին, բավական մարդաշատ և կազմակերպված էր, հնչել են կարևոր հարցադրումներ։ Կառավարությանը հանձնվեց պահանջագիր, որտեղ և քաղաքական, և սոցիալական պահանջներ էին։ Օպերայի մոտ վրան խփվեց, որտեղ արդեն մի քանի օր է հանրային քննարկումներ է տեղի ունենում։

Գլխավոր բառերն ասել է Լարիսա Ալավերդյանը վրանում՝ պետք է ամեն ինչ անել ոչ թե արցախցիներին Արցախ վերադարձնելու, այլ Արցախը հայերին վերադարձնելու համար։ 

Հանրահավաքի հաջորդ օրը արցախցի մայրիկները ակցիա են կազմակերպել կառավարական ամառանոցների մոտ, իսկ այսօր կոչ է հնչել վաղը հավաքվել Կառավարության շենքի մոտ։

Կառավարությունը այդ ամենին պատասխանել է հակասոցիալական հարցերի նախարարի շուրթերով՝ 50 հազ․ աջակցությունը չի շարունակվի, գնացեք աշխատեք, քաղաքացիություն վերցրեք, սահմանամերձ գյուղերում մի կերպ տեղավորվեք ու սսկվեք։ 1,5 տարի հստակ խնդիր ենք լուծել, ու հիմա ձեր հանրահավաքով մեզ չեք շեղի ակդ խնդրից։

Բացի այդ, ինչպես գրում են մտածող մարդիկ, արցախցիների հանդեպ թաքնված թշնամանքը հանրահավաքից հետո ատելության տեսքով թափվել է հանրային դաշտ և հակառակ էֆեքտ առաջացրել։

Ի՞նչ անել նման իրավիճակում։ Հանրահավաք որպես կանոն անում են տեղեկացնելու կամ ճնշում գործադրելու նպատակով։ Կառավարությունը ոչ տեղեկանալու կարիք ունի, ոչ էլ «կճնշվի», քանի որ հստակ խնդիր ունի՝ արցախցիներին պահել ինչ-որ նվազագույն շեմի վրա, որպեսզի հարկ եղած ժամանակ ստիպի կատարել «որոշումները»։ Ասենք՝ մի մասին հետ ուղարկի Արցախ՝ որխպես «խաղաղության պայմանագրի» պատանդ, մի մասին փափուկ դեպորտ անի, իսկ մնացածին նվազագույն ծախսերով պահի Հայաստանում որպես հավիտյան «մեղավոր» կամ «սահմանապահ»։

Սոցցանցերում արցախցիները քննարկում են՝ ինչ անել։ Կան առաջարկներ՝ դիմել Ֆրանսիայի և ԱՄՆ դեսպանատներ և ապաստան խնդրել, քանի որ Հայաստանի կառավարությունը չի կատարում իր պարտականությունները։

Կա կարծիք, որ հաջորդ մեծ ցույցը պիտի տեղի ունենա ՀՀ կառավարության դիմաց, այնտեղից պետք է շարժվել ՄԱԿ գրասենյակ, տարբեր դեսպանատներ։

Սակայն բոլորը հասկանում են, որ արցախցիներին Հայաստանում առել են ապակե տարայի տակ, որտեղից նրանց ձայնը չի լսվում, միայն երևում է, որ մարդիկ ինչ-որ բան են բղավում։ Չի լսվում, որ նրանք ասում են՝ օդը չի հերիքում, խեղդվում ենք։

Նաիրա Հայրումյան

«Ինչո՞ւ է Ալիեւն ուզում, որ մենք հայցերը հետ վերցնենք միջազգային դատական ատյաններից, որովհետեւ ինքը գիտի, որ դեռ շատ է պարտվելու։ Նաեւ գիտի, որ պատերազմի իրական դրդապատճառը, որը ռասիզմն էր, ջրի երես է դուրս գալիս»,- այսօր հրավիրած հանրային քննարկման ժամանակ ասաց միջազգայի իրավունքի մասնահետ Արա Ղազարյանը։

Նրա խոսքով՝ Բաքվում հասկանում են, որ իրենք մարդկայնության դեմ հանցագործություն են գործել, եւ եթե անգամ քաղաքական մարմինները չեն ֆիքսել դա, միջազգային դատարանն է առաջնահերթ ֆիքսելու։ Այնպես, ինչպես Արդարադատության միջազգային դատարանն առաջին անգամ ֆիքսեց, որ Լաչինի միջանցքը փակ է։

Նույնիսկ, եթե Հայաստանն Արդարադատության միջազգային դատարանից հետ վերցնի իր գանգատը, դատական ակտը դառնում է պատմական փաստ։

Նրա խոսքով՝ երբ «խաղաղության պայմանագրի» տեքստը հրապարակեն, պարզվի, որ հայցերը հետ են վերցնում, անհատական գանգատներով միջազգային դատարաններ դիմելու շատ մեխանիզմներ կլինեն, որովհետեւ միջպետական գանգատը դուրս է եկել, բայց հո մարդու իրավունքը չի՞ դադարել գոյություն ունենալ։