Ռուսաստանը պատրաստ է այլ երկրների հետ քննարկել Ուկրաինայում ռազմական գործողությունների ավարտից հետո ՄԱԿ-ի հովանու ներքո արտաքին վարչակազմի ներդրման գաղափարը։ Այս մասին ՏԱՍՍ-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Միխայիլ Գալուզինը։

«2025 թվականի մարտին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Ուկրաինայի դեպքում ՄԱԿ-ի հովանու ներքո արտաքին վարչակազմի ստեղծումը հնարավոր տարբերակներից մեկն է։ Նմանատիպ նախադեպեր տեղի են ունեցել ՄԱԿ-ի խաղաղապահ գործունեության շրջանակներում։ Ընդհանուր առմամբ, Ռուսաստանը պատրաստ է ԱՄՆ-ի, եվրոպական երկրների և այլ երկրների հետ քննարկել Կիևում ժամանակավոր արտաքին կառավարման ներդրման հնարավորությունը», – հայտարարել է Գալուզինը։

Դիվանագետի խոսքով՝ արտաքին վարչակազմը հնարավորություն կտա Ուկրաինայում անցկացնել ժողովրդավարական ընտրություններ և ստեղծել կառավարություն, «որի հետ կարող են ստորագրվել լիարժեք խաղաղության պայմանագիր և օրինական փաստաթղթեր՝ ապագա միջպետական ​​համագործակցության վերաբերյալ»։

Դեռևս հայտնի չէ՝ այս գաղափարը քննարկվե՞լ է ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի հետ, թե՞ ոչ, սակայն Ռուսաստանը կտրականապես հայտարարել է, որ չի ստորագրի փաստաթղթեր Վլադիմիր Զելենսկու հետ։ ԱՄՆ նախագահը ևս բազմիցս խոսել է Ուկրաինայում նախագահական ընտրությունների անհրաժեշտության մասին։ Վլադիմիր Զելենսկին չի հրաժարվում ընտրություններից, այլ առաջարկում է դրանք համատեղել Ռուսաստանի հետ «խաղաղության պայմանագրի» պայմանների, մասնավորապես՝ տարածքներից հրաժարվելու վերաբերյալ հանրաքվեի հետ։

Արևմտյան լրատվամիջոցները նշում են, որ Ուկրաինայում ընտրությունները և հանրաքվեն կարող են տեղի ունենալ արդեն մայիսին, չնայած Կիևը հերքում է դա։

Միխայիլ Գալուզինը հայտարարել է, որ Մոսկվան պատրաստ է երաշխավորել, որ ընտրությունների օրը Ուկրաինայի վրա հարձակումներ չեն լինի, եթե այնտեղ ընտրություններ անցկացվեն։

Հայտարարությունը հնչում է Ռուսաստանի, Ուկրաինայի և ԱՄՆ-ի միջև փետրվարի 17-18-ը Ժնևում կայանալիք բանակցությունների երրորդ փուլի նախապատրաստական ​​աշխատանքների ֆոնին։

Կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգը անցյալում է։ Այս մասին հայտարարել է Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը ուրբաթ՝ փետրվարի 13-ին, Մյունխենի 62-րդ անվտանգության համաժողովում (MSC):

Ֆրիդրիխ Մերցը հիշեցրել է, որ համաժողովն անցկացվում է «Կործանման ներքո» մռայլ կարգախոսով։ «Մենք կրկին անցել ենք մի դարաշրջանի շեմը, որը բացահայտորեն բնութագրվում է ուժի կիրառմամբ և մեծ տերությունների քաղաքականությամբ», – նշել է Գերմանիայի կանցլերը։

«Ազատության պաշտպանությունը կպահանջի հաստատակամություն և կամքի ուժ», – հավելել է կանցլերը։ «Դա կպահանջի, որ մենք պատրաստ լինենք փոփոխությունների, ձևափոխությունների և, այո, նույնիսկ զոհաբերությունների։ Եվ ոչ թե մի օր, այլ հենց հիմա», – նշել է նա։

Ռուսաստանի ՀՆԱ-ն կազմում է մոտավորապես 2 տրիլիոն եվրո, մինչդեռ ԵՄ-ինը գրեթե 10 անգամ ավելի մեծ է, հիշեցրել է Մերցը։ ​​«Բայց Եվրոպան 10 անգամ ավելի ուժեղ չէ, քան Ռուսաստանը։ Մեր ռազմական, քաղաքական, տնտեսական և տեխնոլոգիական ներուժը հսկայական է։ Բայց մենք այն դեռևս լիովին չենք իրացրել», – ասել է նա։

Գերմանիայի կանցլերը, դիմելով համաժողովի մասնակիցներին, հաստատեց, որ ինքը կապ է պահպանում Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հետ միջուկային զսպման հարցի շուրջ՝ Եվրոպայում անվտանգության հետ կապված իր պարտավորությունները կատարելու ԱՄՆ-ի պատրաստակամության վերաբերյալ մտահոգությունների աճի ֆոնին։

«Հիմա ուժեղ Եվրոպայի ժամանակն է», – Մյունխենի համաժողովում ասել է Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնը։ «Եվրոպան պետք է սովորի լինել աշխարհաքաղաքական ուժ։ Դա մեր ԴՆԹ-ի մաս չէր կազմում»։

Ավելի վաղ Foreign Affairs-ը հաղորդել էր, որ Գերմանիան, իր ռազմական հզորությունը զարգացնելով, կարող է դառնալ Եվրոպայի հաջորդ հեգեմոնը։ Այսօր Գերմանիայի ռազմական բյուջեն աշխարհում չորրորդն է։ Երկրի տարեկան ռազմական ծախսերը, կանխատեսումների համաձայն, 2029 թվականին կհասնեն 189 միլիարդ դոլարի, ինչը 2022 թվականի ցուցանիշից ավելի քան երեք անգամ գերազանցում է։

Սա ասոցիացիաներ է առաջացնում ինչպես Առաջին, այնպես էլ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների բռնկման հետ, որոնք նույնպես սկսվել են Գերմանիայի վերելքով։

Ռուսաստանի շուրջ լարվածության աճի և Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի նախաձեռնողական արտաքին քաղաքականության ֆոնին, Միացյալ Նահանգների և առաջատար եվրոպական երկրների բնակիչները ավելի ու ավելի են կարծում, որ աշխարհը գնում է դեպի նոր խոշոր հակամարտություն: Politico-ի պատվերով անցկացված հարցման համաձայն՝ Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում, Միացյալ Թագավորությունում, Գերմանիայում և Ֆրանսիայում Երրորդ համաշխարհային պատերազմի հավանականությունն ավելի բարձր է գնահատվում, քան կայունության պահպանումը։

Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Միացյալ Թագավորությունում և Կանադայում հարցվածների կեսից ավելին նշել է, որ իրենց երկրները պետք է ավելացնեն պաշտպանական ծախսերը։

Հայաստանում ընտրարշավը սկսվել է, քաղաքական ուժերի դիրքորոշումները աստիճանաբար ավելի հստակ են դառնում, և միայն մեկ հարց է մնում նրանց ծրագրերում նույնքան անարատ, որքան 16-ամյա աղջիկը՝ Արցախի հարցը։

Ընդամենը երկուսուկես տարի առաջ, ագրեսիայի, օկուպացիայի և ցեղասպանության հետևանքով, հայկական անձնագրեր ունեցող 150,000 մարդ բռնի տեղահանվեց իրենց հայրենիքից, որտեղ նրանք 1989 թվականին իրացրել են իրենց ինքնորոշման իրավունքը և Հայաստանի ու սփյուռքի օգնությամբ պաշտպանել այդ իրավունքը 30 տարի շարունակ։

Ընդամենը երկուսուկես տարի անց Հայաստանի կառավարությունը Արցախի հարցը համարում է փակված, Հայաստանի և Արցախի վերամիավորման մասին 1989 թվականի որոշումը՝ առոչինչ, իսկ դրա մասին ցանկացած հիշատակում որակում է որպես ոչմիթիզհողություն և ռևանշիզմ (արդարության համար պետք է նշել, որ Սահմանադրությունը դեռևս չի փոփոխվել)։

Շատ հայկական կուսակցություններ ևս փորձում են խուսափել իրենց հռետորաբանության մեջ Արցախի հարցը հիշատակելուց, կարծես Արցախը երբեք գոյություն չի ունեցել։ Ոմանք առաջարկում են առանձին թաղամասեր կառուցել արցախցիների համար և օգնել նրանց բնակարանային հարցերում։ Մյուսները որպես լուծում առաջարկում են «արցախցիների վերադարձը»՝ միջազգային կամ այլ պատրանքային երաշխիքների ներքո։ Այսինքն, ըստ էության, ոչինչ չեն առաջարկում։

Հիշեցումը, որ Արցախը Հայաստանի մաս է կազմում, և որ Հայաստանը պարզապես պարտավոր է պաշտպանել Արցախի ժողովրդի իրավունքները բոլոր միջազգային հարթակներում, որքան էլ դա տարօրինակ հնչի, գալիս է Բաքվից։ Չնայած Արցախի օկուպացիային և բնիկ բոլոր բնակիչների տեղահանությանը, Ալիևը չի կարող յուրացնել այն, ինչը, ըստ Սահմանադրության, պատկանում է հայ ժողովրդին։

«Վաշինգտոնի գագաթնաժողովում ձեռք բերված համաձայնությունները, այդ թվում՝ համատեղ հռչակագիրը և խաղաղության պայմանագրի նախաստորագրումը, փաստացի նշանակում են խաղաղության հաստատում։ Դրա ձևական կողմը կախված է Հայաստանից։ Որքան շուտ Սահմանադրությունը փոփոխվի և վերացվեն Ադրբեջանի նկատմամբ տարածքային պահանջները, այնքան շուտ կստորագրվի խաղաղության պայմանագիրը», – հայտարարել է Ալիևը Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակներում։

Սակայն նույնիսկ Ալիևի հիշեցումները հետաքրքրություն չեն առաջացնում Արցախյան հարցի նկատմամբ հայկական քաղաքական դաշտում։ Եթե Հայաստանի Սահմանադրությունը Ալիևի թուլությունն է, ուրեմն այն Հայաստանի ուժն է։ Եվ եթե Ալիևը որևէ իրավունք ունենար Արցախի նկատմամբ, նա չէր հիշի Հայաստանի Սահմանադրությունը և կստորագրեր «խաղաղության պայմանագիրը», որն ինքն է անվանում Հայաստանի կապիտուլյացիա։

«Միայն միջազգային իրավունքին հենվելը բավարար չէ սեփական խնդիրները լուծելու համար։ Եվ Ադրբեջանի օրինակը իսկապես ցույց է տալիս դա։ Այսպիսով, նոր աշխարհակարգի կամ միջկառավարական հարաբերությունների նոր համակարգի ի հայտ գալը անկասկած դատապարտված է տեղի ունենալ։ Միակ հարցն այն էր, թե ով կստանձնի այս քայլի պատասխանատվությունը։ Եվ ես կարծում եմ, որ նախագահ Թրամփը հիանալի աշխատանք է կատարել՝ նախաձեռնելով Խաղաղության խորհրդի ստեղծումը՝ մի հաստատություն, որն ունի մեծ ապագա», – ասել է Ալիևը՝ հավելելով, որ ՄԱԿ-ը լիովին կաթվածահար է։

Ալիևը հակասում է ինքն իրեն, երբ ասում է, որ լուծել է իր խնդիրները՝ առանց հաշվի առնելու միջազգային իրավունքը։ Եթե այդպես է, ապա ինչո՞ւ է նա «խաղաղության պայմանագիրը» պայմանավորում Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությամբ և 1989 թվականի որոշման չեղարկմամբ։ Որովհետև առանց Հայաստանի Սահմանադրությունը փոփոխելու Բաքուն ոչ մի կերպ չի կարող ապացուցել, որ Արցախն ու Նախիջևանը «Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության» մաս են կազմում։