ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսը կարող է գլխավորել ԱՄՆ պատվիրակությունը Պակիստան, եթե ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև պատերազմը դադարեցնելու վերաբերյալ բանակցություններ վարվեն: Այս մասին հաղորդում է The Guardian-ը՝ հղում անելով պակիստանյան աղբյուրներին:

Միացյալ Նահանգները Իրանին ուղարկել է Մերձավոր Արևելքում պատերազմը դադարեցնելու ծրագիր: Այս մասին երեքշաբթի՝ մարտի 24-ին, հաղորդել է The New York Times-ը՝ հղում անելով երկու տեղեկացված պաշտոնյաների: 15 կետից բաղկացած փաստաթուղթը Իրանի ղեկավարությանը փոխանցվել է Պակիստանի միջոցով:

Իսրայելական N12 հեռուստաալիքի հաղորդմամբ՝ ծրագրի 10 կետերը ներառում են Իրանի կողմից միջուկային զենքի ծրագրից հրաժարվելը և հարստացված ուրանի պաշարները Միջազգային ատոմային էներգիայի գործակալությանը (ՄԱԳԱՏԷ) փոխանցելը, ինչպես նաև հեռահար հրթիռները միայն ինքնապաշտպանության համար օգտագործելու պարտավորությունը: Կա նաև կետ Հորմուզի նեղուցում ազատ նավարկություն ապահովելու մասին: Ռեժիմի փոփոխության կամ որևէ այլ բանի պահանջներ չկան:

Ինչ կստանա Իրանը

1. Բոլոր պատժամիջոցների վերացում:

2. Ամերիկյան օգնություն Բուշերում քաղաքացիական միջուկային ծրագրի (էլեկտրաէներգիայի արտադրություն) խթանման և զարգացման գործում:

3. Պատժամիջոցների վերսկսման սպառնալիքի վերացում:

Միևնույն ժամանակ, մարտի 24-ին Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին և Միջազգային ծովային կազմակերպությանը տեղեկացրեց, որ «ոչ թշնամական նավերը» կարող են անցնել Հորմուզի նեղուցով, եթե նախապես համակարգեն իրենց գործողությունները Թեհրանի հետ։

Լրագրողների հարցերին պատասխանելով՝ Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանը Միացյալ Նահանգներին «նշանակալի մրցանակ» է տվել։ «Նրանք երեկ արեցին մի բան, որը զարմանալի էր։ Նրանք մեզ նվեր տվեցին, և այդ նվերն այսօր ժամանեց։ Դա շատ մեծ նվեր էր, հսկայական գումար, և ես չեմ ասի ձեզ, թե ինչ էր դա, բայց դա շատ կարևոր մրցանակ էր։ Այն կապված չէր միջուկային զենքի հետ, այն կապված էր նավթի և գազի հետ, և դա շատ հաճելի արարք էր նրանց կողմից», – ասում է Թրամփը։

«Ըստ էության, Իրանում տեղի է ունեցել ռեժիմի փոփոխություն։ Ռեժիմը փոխվել է, քանի որ այժմ առաջնորդները բոլորովին տարբերվում են նրանցից, ովքեր սկսել են ամեն ինչ, ովքեր ստեղծել են այս բոլոր խնդիրները», – ասաց ԱՄՆ նախագահը։

«Կարծում եմ՝ մենք վերջ ենք դնելու գործողություններին. չեմ կարող ձեզ վստահորեն ասել, բայց մենք արդեն հաղթել ենք այս պատերազմում», – ասաց ԱՄՆ նախագահը։

Ըստ Թրամփի՝ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն և փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսը ներկայացնում են ԱՄՆ-ն Իրանի հետ բանակցություններում։ Թրամփը նշել է, որ բանակցությունները վարվում են Իրանում «ճիշտ մարդկանց» հետ՝ առանց նշելու, թե կոնկրետ ում մասին է խոսքը։

Արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանն այսօր հիմնովին քանդեց որոշ ընդդիմադիր ուժերի առաջ տարվող ամուլ թեզն այն մասին, որ հիմա գլխավոր հարցը՝ արցախցիների վերադարձն է։ Ռոբերտ Քոչարյանը երեկ նույնիսկ ասել է, որ պետք է սկսեն վերադարձի իրավունքի միջազգային ճանաչումից։ 

Մենք անկեղծ չգիտենք, թե ում պայծառ մտքով է անցել քննադատության չդիմացող այս թեզը ներկայացնել որպես առաջնահերթություն և 2,5 տարի խլացնել և գրեթե մեռցնել դրանով Արցախի շուրջ քննարկումները և հնարավոր լուծումները։ Չգիենք, թե ով է որոշել պնդել այդ ի սկզբանե ճանաչված իրավունքը, այլ ոչ թե արցախցիների քաղաքացիության հարցը, գույքային իրավունքները, տեղահանվածի կարգավիճակը, արցախցիների իրավունքը իրենց պատմական հողի նկատմամբ (հրեաները հիմա նույնիսկ բիբլիական իրավունքի մասին են խոսում)։

Չէ, ընտրվել է երկու “անշառ” թեզ, որոնք, ըստ պայծառ մտքի, պետք է թույլ տան, որ գայլերը կուշտ լինեն և ոչխարները ողջ։ Խոսքը “վերադարձի իրավունքի” և “էթնիկ զտումների” ճանաչելու մասին է, ընդ որում, միջազգային իրավունքի մեջ երկուսի խախտումն էլ իրավական հետևանք չի ենթադրում։ 

Բայց հսկայական լոբիստական ուժեր, միջոցներ, հարյուրավոր նվիրյալներ լծվել են այս թեզերի առաջխաղացմանը, ակամա տորպեդավորելով հնարավոր բոլոր առարկայական բանակցությունները, այդ թվում, ուժի կիրառմամբ “համաձայնագրերի” և այլ անօրինական որոշումների վերաբանակցելը։ Արդյունքում արցախյան թեման գրեթե անհետացել է միջազգային օրակարգից։

Հիմա ընդդիմության դիրքորոշումը ոչնչով չի տարբերվում իշխող կուսակցության կարծիքից։ Միակ “տարբերությունը”՝ “վերադարձի իրավունքն” է, որը իշխանությունը հեշտությամբ օգտագործում է ոչ միայն ընդդիմության, այլև այդ թեզին անկեղծ հավատացած արցախցիների դեմ։ 

Երբ խոսում են վերադարձի իրավունքի մասին, ես ասում եմ՝ խնդրում եմ, ինձ կասե՞ք դետալիզացված, այդ վերադարձը ոնց է իրականացվելու, ի՞նչ պայմաններով։ Այս մասին այսօր՝ մարտի 23–ին, ԱԺ–ում լրագրողների հետ ճեպազրույցում նշեց ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը։

«Ենթադրենք, այնտեղ դռները բացում են, ասում են՝ եկեք, այստեղ էլ այն մարդիկ, որոնք ուզում են գնան, գնում են, խնդրում եմ ինձ նկարագրեք պայմանների, եթե չասեմ ամբողջությունը, գոնե մասնակիորեն, արդյո՞ք դա նշանակում է գնում եք և լինում եք անկախ պետություն, թե՞ լինում եք Ադրբեջանի քաղաքացի, Ադրբեջանի անձնագրով գնում եք դպրոց, որտեղ հայերեն չկա։ Թե՞  օրինակ ոստիկանությունում այդ որոշակի տարածքում անպայման պիտի լինեն հայազգի ոստիկաններ, թե՞ ադրբեջանցի ոստիկանը նորմալ է, դատարանը և այս կարգի տասնյակներով հարցեր։ Որովհետև այդ հարցի պատասխանից շատ մեծ բան է կախված, և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներն էլ կարող են տեսնել այդ մարդկանց անկեղծությունը, և անցյալի մասով, երբ որ իրենք մաքսիմալն էին պահանջում, և երբ մենք ասում էինք նշաձողը իջեցնենք, լուծումներ կգտնվեն, մեզ դատափետում էին ազգային բաներին դավաճանելու համար։

Հիմա տեսնենք կարո՞ղ է պարզվի այդ մարդկանց նշաձողը տասնյակ անգամներով ավելի ցածր է այն նշաձողից, որի մասին մենք էինք այդ օրերին խոսում։ Ես վախենամ հենց այդպես էլ պարզվի, դրա համար այդ մարդիկ որևէ կերպ չեն կոնկրետացնում, թե վերադարձ ասելով ինչ նկատի ունեն։ Խնդրում եմ, էդ մարդկանց տեսնելուց, մի հատ իմ կողմից հարց տվեք, ասեք Արարատ Միրզոյանը ձեզ հարց է տալիս, ինչպե՞ս եք պատկերացնում վերադարձը»,–ասաց ԱԳ նախարարը։

Կարելի է, իհարկե, վիճաբանել նախարարի հետ այս իրավիճակին հասցրած կառավարության քայլերի մասին, սակայն “վերադարձի իրավունքի” մասին նրա ասածը բացաձարկ ճշմարտություն է։ 

Ի վերջո, հրաժարվեք այդ իմպոտենտ թեզից՝ կամ ասեք՝ Արցախի վերադարձ, կամ գոնե պահանջեք արցախցինրի՝ որպես ՀՀ քաղաքացիների բոլոր իրավունքների պաշտպանություն։