Հռոմի պապը կոչ էր անում սուլթանին դադարեցնել կոտորածը. հրապարակվել է Հեսեմանի գիրքը

Սպուտնիկ

Գերմանացի պատմաբան և լրագրող Միխայել Հեսեմանի «Հայոց ցեղասպանությունը» գիրքը, որը ներկայացնում է Վատիկանի արխիվներից գաղտնի փաստաթղթեր, հրատարակվել է Հայաստանում, հայտնում է Էջմիածնի Մայր Աթոռի մամուլի ծառայությունը։

Նշվում է, որ գիրքը հրատարակվել է Էջմիածնի Մայր Աթոռի հրատարակչության կողմից։

Հեսեմանն ասել է, որ 2008 թվականին ինքը մուտք է գործել Վատիկանի արխիվներ և պատահաբար հայտնաբերել է մի թղթապանակ, որը պարունակում էր հայերի հալածանքների մասին նյութեր։

«Ես գտա ավելի քան 3000 էջ փաստաթղթեր, որոնք լույս են սփռում այդ իրադարձությունների վրա։ Հռոմի պապը անձամբ երկու անգամ գրել է սուլթանին՝ կոչ անելով դադարեցնել կոտորածները», – նշել է նա։

Հայտնաբերումից ցնցված՝ Հեսեմանը կապ է հաստատել իր ընկերոջ՝ Գերմանիայում բնակվող Ազատ Օրդուխանյանի հետ։ Օրդուխանյանն իր հերթին կապ է հաստատել Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի և այլ մարմինների հետ՝ պարզելու համար, թե արդյոք հայերը գիտեին այդ փաստաթղթերի մասին։ Պարզվել է, որ ոչ։

Գրքի հեղինակի խոսքով՝ փաստաթղթերը Վատիկան են հասել տարբեր աղբյուրներից. այս տեքստերը թույլ են տալիս վերականգնել այդ ողբերգական իրադարձությունների ամբողջական պատկերը։

Նամակները, վկայությունները և զեկույցները ուսումնասիրելով՝ հետազոտողը եզրակացնում է, որ Հայոց ցեղասպանությունը նախապես ծրագրված դավադրություն էր։

«Մենք հայտնաբերեցինք Սուրբ Աթոռ ուղարկված ցնցող վկայություններ և զեկույցներ։ Այս նյութերը հրապարակվել են իմ գրքում Գերմանիայում 2015 թվականին և դեր են խաղացել Գերմանիայի խորհրդարանի կողմից ցեղասպանության ճանաչման գործում», – նշել է Հեսեմանը։

Նա ընդգծել է, որ անկախ և չեզոք աղբյուրները հատկապես արժեքավոր են։ Արխիվային տվյալների համաձայն՝ փորձեր են արվել կանխելու կոտորածները։ Մասնավորապես, որոշ գերմանացիներ դիմել են կանցլերին և զինվորական հրամանատարությանը, կաթոլիկ եկեղեցին փորձել է միջամտել, իսկ Հռոմի պապ Բենեդիկտոս XV-ը (1914-1922) նամակներ է գրել օսմանյան սուլթան Մեհմեդ V-ին։ Սակայն այս ջանքերը չեն դադարեցրել բռնությունը։

Հեսեմանը եզրակացրել է, որ հայկական ողբերգությունը հանգեցրել է հետագա այլ ցեղասպանությունների։