Թրամփի ճանապա՞րհ, թե «Սիի Դաո». Իրանի դեմ պատերազմից հետո Չինաստանը նորովի կնայի Հայաստանի հարավին

Մեղրի

Աշխարհը նոր կարգի շեմին է, գրել է Իրանի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը սոցիալական ցանցերում: «Ինչպես ասել է նախագահ Սի Ցզինպինը. «Աշխարհում արագանում են չտեսնված վերափոխումները», և ես ընդգծում եմ, որ իրանական ժողովրդի 70-օրյա դիմադրությունը արագացրել է այդ վերափոխումները: Ապագան պատկանում է Գլոբալ Հարավին», – նշել է Ղալիբաֆը:

Դոնալդ Թրամփի Չինաստան կատարած այցից և G2-ի մասին հայտարարությունից հետո վերլուծաբանները միանշանակ կարծիք չեն հայտնում արդյունքի վերաբերյալ, սակայն նշում են, որ Պեկինում կարող էր գաղտնի համաձայնագիր կնքվել ապագա աշխարհի բաժանման վերաբերյալ: Իրանի խորհրդարանի խոսնակի հայտարարությունը ենթադրում է, որ Չինաստանը կդառնա Արևելյան կիսագնդում գերիշխող տերությունը (հիշեցնենք, որ Թրամփն իր քաղաքականությունն անվանել է «Դոնրոյի ծրագիր»՝ ակնարկելով, որ ինքը կբավարարվի Արևմտյան կիսագնդում վերահսկողությունով):

Այսօր Թրամփը հրապարակել է Հորմուզի նեղուցի ֆոնին իր լուսանկարը՝ «Հանգիստ փոթորկից առաջ» մակագրությամբ: Այնուամենայնիվ, փորձագետները նշում են, որ նույնիսկ եթե փոթորիկ լինի, այն վերջինը կլինի, նախքան Արևելյան կիսագունդը Չինաստանի վերահսկողության տակ անցնի:

Թրամփի դեմ հանդես եկող վերլուծաբանները պնդում են, որ Չինաստանն ամենաշատն է օգտվել ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի դեմ պատերազմից՝ ստանալով ռազմական, տնտեսական և տրանսպորտային առավելություններ: Պատերազմի արդյունքներից մեկը կարող է լինել Չինաստանի «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախագծի զարգացումը: Այս ճանապարհն ունի մի քանի երթուղի, բայց ամենակարճը և ամենաարդյունավետը կարող է անցնել Իրանով: «Փակ» Իրանը Չինաստանի ծրագրի հիմնական խոչընդոտն էր, բայց պատերազմի ավարտից և Իրանի դեմ պատժամիջոցների վերացումից հետո Չինաստանը կկարողանա օգտագործել Իրանի տարածքը: Եվ Թեհրանը որևէ պատճառ չի ունենա դա կանխելու համար: Չինաստանը օգնեց Իրանին դիմադրել ԱՄՆ-ին, նաև դադարեցրեց պատերազմը՝ Պակիստանը, որը դարձավ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև միջնորդ, գործում է Պեկինի անունից:

Այս համատեքստում կարող է փոխվել Չինաստանի վերաբերմունքը Հայաստանի հարավի՝ Սյունիքի և Նախիջևանի հանդեպ, որը մնում է Ադրբեջանի կազմում անհասկանալի կարգավիճակով: “Թրամփի ճանապարհի” հարցը նույնպես նոր երանգ կստանա, քանի որ այն կդառնա «ամերիկյան» խոչընդոտ Չինաստանի առաջխաղացման համար:

2020 թվականին Արցախում Հայաստանի դեմ պատերազմի ժամանակ Չինաստանը բավականին անպատշաճ դիրքորոշում ընդունեց. ինչպես հետո պարզվեց, հենց Չինաստանն էր վետո դրել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ռազմական գործողությունները կասեցնելու բանաձևի վրա։ Չինաստանը նաև հետաքրքրություն ցուցաբերեց Մեղրիի միջանցքի նկատմամբ, բայց միայն Ռուսաստանի ԱԴԾ վերահսկողության տակ։

Սակայն, Իրանում պատերազմը և ռազմական գործողությունների հնարավոր դադարեցումը կարող են Չինաստանին ստիպել վերանայել տարածաշրջանի և Հայաստանի հարավի նկատմամբ վերաբերմունքը: Թրամփի ճանապարհը մի օր կարող է վերանվանվել «Սիի Դաո»: Ներկայումս “Թրամփի ճանապարհի” վրա աշխատանքների իսպառ բացակայության պայմաններում, ակտիվ ընթանում է Հյուսիս-Հարավ մայրուղու շինարարությունը, որը նախատեսված է Իրանը Հայաստանի միջոցով Վրաստանի հետ կապելու համար: Չինաստանը կարող է «լրացնել» այս երթուղին երկաթուղով: