«Խաղաղության պայմանագիրը» հետաձգվում է հաջորդ տարի. հետո կտեսնենք

Բաքվի արտաքին գործերի նախարար Բայրամովն այսօր հայտարարել է, որ իր երկիրը չի ստորագրի 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի հետ նախաստորագրված «խաղաղության համաձայնագիրը», քանի դեռ ՀՀ Սահմանադրությունից չի հանվել ՀՀ անկախության հռչակագրի և 1989 թվականի ՀՀ-ի ու Արցախի վերամիավորման մասին որոշման հղումը։

Ի պատասխան՝ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ Սահմանադրությունը ՀՀ ներքին գործն է և չպետք է այն խառնել արտաքին քաղաքակա գործընթացների հետ։ Նա այնուամենայնիվ նշել է, որ նոր Սահմանադրության տեքստը կհրապարակվի մինչև այս տարվա վերջ։

Քաղաքացիական պայմանագիրը նախկինում մտադիր էր Սահմանադրության տեքստը հրապարակել մինչև այս տարվա մայիսը, սակայն ինչ-որ բան այնպես չգնաց, և պաշտոնական Երևանը փոխեց իր միտքը։ Վերլուծաբանները նշել են, որ Սահմանադրության տեքստի հրապարակումը կարող էր ազդել հասարակական կարծիքի վրա և բացասաբար անդրադառնալ Փաշինյանի վարկանիշի վրա։

Արդեն ընտրություններից հետո Փաշինյանը հայտարարել է, որ նոր Սահմանադրության ընդունումը (որը, իր կարծիքով, չպետք է պարունակի Հռչակագրին հղում) ՔՊ-ի նախընտրական ծրագրի մաս է կազմում, և ավելի քան 700,000 մարդ քվեարկել է Սահմանադրության փոփոխությունների օգտին։

Այնուամենայնիվ, Սահմանադրության ընդունումը հետաձգվել է մինչև հաջորդ տարի, ինչը նշանակում է, որ «խաղաղության համաձայնագիրը»՝ TRIPP-ի, սահմանազատման հետ միասին նույնպես հետաձգվում են։

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև «խաղաղության համաձայնագիրը», ինչպես հայտնի է, հիմնված է խորհրդային սահմանների վրա։ Սակայն Իրանի դեմ շարունակվող պատերազմի, Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ-ի «ֆորպոստ» դառնալու համար Թուրքիայի և Իսրայելի միջև «պայքարի», ռուս-ուկրաինական պատերազմի և հոկտեմբերին ԱՄՆ-ում կայանալիք ընտրությունների անորոշության պայմաններում «Ալմա-Աթայի» սկզբունքները պարզապես ծիծաղելի են թվում։

Առանց նոր աշխարհակարգի և Մերձավոր Արևելքն ու Եվրասիան «բաժանելու» սկզբունքների սահմանման, Հարավային Կովկասում սահմանների որոշումը կարող է հանգեցնել միայն նոր հակամարտության։ Առավել ևս, որ Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունը կլինի շեղում 1921 թվականի Կարսի ռուս-թուրքական պայմանագրից և 1989 թվականի Հայաստանի և Արցախի վերամիավորման մասին որոշումից, որոնք գործող աշխարհակարգի մաս են կազմում։

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանների հարցը կլուծվի՝ կախված նրանից, թե երբ և ինչպես կկնքվի համաշխարհային սահմանների որոշման վերաբերյալ նոր միջազգային պայմանագիրը։ Սակայն Հայաստանը պետք է մոտենա այս պահին՝ միավորելով իր ուժերը ազգային շահերի և նպատակների շուրջ, հակառակ դեպքում, ինչպես Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, տարածաշրջանի բաժանումը տեղի կունենա Հայաստանի տարածքների, պետականության և բնակչության հաշվին։