Ռոբերտ Քոչարյանի այսօրվա ձերբակալությունը կապ ունի՞ երկաթուղու հետ

Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին ներկայացված պաշտոնական մեղադրանքը կապված է նրա նախագահության շրջանում կառավարության որոշումների վավերացման հետ, սակայն փաստաթուղթն ինքնին լուրջ կասկածներ է հարուցում իրավական տեսանկյունից։ Այս մասին օգոստոսի 25-ին լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է նախկին նախագահի փաստաբան Արամ Օրբելյանը։

Կոնկրետ ո՞ր կառավարության որոշման մասին է խոսքը, և արդյոք Ռոբերտ Քոչարյանի այսօրվա ձերբակալությունը կապված է 2008 թվականի փետրվարի 13-ին, նրա նախագահության վերջին օրերին, ստորագրված համաձայնագրի հետ, որով «Հայկական երկաթուղիները» կոնցեսիոն կառավարման են հանձնվել «Ռուսական երկաթուղիներին»։

Հիշեցնենք, որ 2007 թվականի հոկտեմբերին ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարությունը հայտարարեց «Հայկական երկաթուղիներ» ՓԲԸ-ի կոնցեսիոն կառավարման միջազգային մրցույթի մասին, որտեղ «Ռուսական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ն և հնդկական RITES (Rail India Technical and Economic Services) ընկերությունը ընդունվեցին որպես նախնական հայտատուներ։

Այն ժամանակ հայտարարվեց, որ հնդկական ընկերությունը հաղթել է մրցույթում։ Սակայն անսպասելիորեն պարզվեց, որ RITES-ը, իբր, հրաժարվել է իր վերջնական առաջարկը ներկայացնելուց և մրցույթի եզրափակիչ փուլին մասնակցելուց։ «Ռուսական երկաթուղիները» մնաց միակ հայտատուն և պաշտոնապես հայտարարվեց մրցույթի հաղթող 2008 թվականի հունվարին։

Տենդերը լայն քննադատության արժանացավ ոչ միայն Հայաստանում, ոմանք արտահայտեցին այն տեսակետը, որ Ռուսաստանը բառացիորեն ստիպել է Ռոբերտ Քոչարյանին, ով պետք է թողներ պաշտոնը 2008 թվականի փետրվարի 19-ի ընտրություններից հետո, փետրվարի 13-ին կոնցեսիոն կառավարումը հանձնել ռուսական կազմակերպությանը։

Փետրվարի 19-ին նախագահ ընտրվեց Սերժ Սարգսյանն, որի նախագահությունը սկսվեց մարտի 1-ի ողբերգական իրադարձություններով, որոնցում, ինչպես շատ քաղաքական գործիչներ ակնարկում էին,  ներգրավված էր Ռուսաստանը։

Այդ ժամանակ Ռուսաստանն ինքը կանգնած էր ընտրությունների առջև. նույն տարվա մարտի 2-ին նախագահ դարձավ Դմիտրի Մեդվեդևը։ Նրա պաշտոնավարման ընթացքում Հայաստանի կախվածությունը Ռուսաստանից մեծացավ. բացի երկաթուղուց, հենց Մեդվեդևն էր, որ 2012 թվականին Հայաստանի հետ ստորագրեց համաձայնագիր, որով ռուսական ռազմական բազայի ներկայությունը Հայաստանում երկարաձգվեց մինչև 2049 թվականը։ Եթե պայմանագիրը չերկարացվեր, բազայի ժամկետը կլրանար 2020-ին։

Ամեն դեպքում, 2008 թվականի փետրվարի 13-ին Երևանում ստորագրվեց 30-ամյա կոնցեսիոն պայմանագիր «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության դուստր ձեռնարկության՝ «Հարավկովկասյան երկաթուղիներ» (ՀԿԵ) հետ։

Երեկ, կառավարության ծրագրի ներկայացման ժամանակ, Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ Ռուսաստանը կարող է վաճառել Հայաստանի երկաթուղիների կոնցեսիոն իրավունքները մոտավորապես 400 միլիոն դոլարով։

Հայաստանը ցանկանում է վերադարձնել «Հայկական երկաթուղիները», և եթե Ռուսաստանը հրաժարվի, կա հավանականություն, որ կուսումնասիրվի 2008 թվականի կոնցեսիոն պայմանագրի օրինականությունը։

Հնարավոր է, որ Ռոբերտ Քոչարյանին այսօր առաջադրված մեղադրանքը վերաբերում է հենց այս համաձայնագրի վավերացմանը։ Եթե ​​Քոչարյանը խոստովանի, ասենք, Ռուսաստանի կողմից ճնշման կամ հարկադրանքի մասին, կամ եթե կոռուպցիոն տարր բացահայտվի, Ռուսաստանի հետ կնքված կոնցեսիոն համաձայնագիրը կարող է վիճարկվել միջազգային դատարաններում և կասեցվել։ Բայց դա միայն ենթադրություններ են։

Նաիրա Հայրումյան