ԱՄՆ դեսպանը ՀՀ-ում քննարկել է Բաքվում TRIPP երթուղում ռուսական զորքերի տեղակայումը
- 10:22 09.09.2026
ՀՀ-ում ԱՄՆ գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Դեյվիդ Ալենը այցելել է Բաքու և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունում քննարկել TRIPP-ի իրականացումը և երթուղու երկայնքով ենթակառուցվածքների շինարարությունը վերահսկելու համար կառավարող ընկերության ստեղծումը։
Ի՞նչ է քննարկել ՀՀ-ում ԱՄՆ ժամանակավոր դեսպանը Բաքվի իշխանությունների հետ
Հիշեցնենք, որ Ալիևն ու Փաշինյանը վերջերս հայտարարեցին, որ քանի որ TRIPP երթուղու երկայնքով երկաթուղիների և այլ ենթակառուցվածքների անցկացումը կարող է երկար տևի, որոշվեց առաջնահերթություն տալ էլեկտրահաղորդման գծերի անցկացմանը։ Ալիևը նույնիսկ ասաց, որ ադրբեջանցի մասնագետները արդեն այցելել են Թրամփի երթուղին և նշել են էլեկտրասյուների տեղադրման վայրերը։ Հայաստանը հաստատեց ադրբեջանցի մասնագետների ժամանումը։
Ինչո՞ւ է Ադրբեջանին անհրաժեշտ շտապ էլեկտրահաղորդման գծեր տեղադրել դեպի Նախիջևան տանող ճանապարհին
Ակնհայտ է, որ Բաքուն փորձում է հնարավորինս շուտ, առնվազն մինչև ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ընտրությունները, ֆիզիկական ներկայություն հաստատել Հայաստանի հարավում՝ գոնե էլեկտրասյուների տեսքով։ Երկրորդ, Բաքուն ցանկանում է ամրապնդել ԱՄՆ-ի կողմից Նախիջևանի ճանաչումը որպես «Ադրբեջանի անբաժանելի մաս», ինչը ներկայումս լուրջ հարցականի տակ է։
Ինչո՞ւ են Ադրբեջանի մասնագետները որոշում էլեկտրահաղորդման գծերի երթուղին այն տարածքում, որտեղ նախատեսվում է հայ-ամերիկյան նախագիծը։ Եվ ո՞վ է պաշտպանելու Հայաստանում գտնվող ադրբեջանցի մասնագետներին ու աշխատողներին։
Երևանն ու Վաշինգտոնը դեռևս չեն պատասխանել այս հարցերին, սակայն Հայաստանում ԱՄՆ գործերի ժամանակավոր հավատարմատարի Բաքու այցը ենթադրում է, որ Բաքուն պահանջում է անվտանգության երաշխիքներ։
Բաքուն նախկինում հայտարարել էր, որ «միջանցքում» չպետք է լինեն հայկական ուժեր, և Երևանը, զարմանալիորեն, ընդունել է այս պահանջը՝ մշակելով «անհպում» մաքսային վերահսկողության մեթոդներ։ Ակնհայտ է, որ այս տարածաշրջանում հայկական զինված ուժեր ևս չեն լինի։
Իր հերթին, Իրանը հայտարարել է, որ եթե ամերիկյան ուժերը հայտնվեն Իրանի հետ սահմանին՝ Հայաստանում, նրանք կդառնան Իրանի համար օրինական թիրախ։ ԱՄՆ-ն չի էլ հայտարարել Հայաստանի հարավում ուժեր տեղակայելու որևէ մտադրության մասին։ Վերջերս հայկական լրատվամիջոցներից մեկը հաղորդել է, որ Իրանում իր աղբյուրը հայտարարել է, իբր Իրանը վերջնագիր է ներկայացրել Հայաստանին. TRIP-ի պաշտպանության գործում պետք է ներգրավվեն կամ հայկական ուժերը, կամ տարածաշրջանում արդեն իսկ ներկա երրորդ երկրների ուժերը։ Լրատվամիջոցը եզրակացրել է, Իրանը նկատի ունի Ռուսաստանին։
Ռուսաստանը, որի սահմանապահ զորքերը դեռևս պահպանում են հայ-իրանական սահմանը, պնդում է, որ TRIPP-ի խաշտպանողի դերում հենց իրեն է տեսնում։ Եւ սա հենց այն է, ինչ ասվում է Պուտինի կողմից 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին ստորագրված եռակողմ հայտարարության մեջ, որի 9-րդ կետը հետևյալն է. «Տարածաշրջանի բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերը կբացվեն։ Հայաստանի Հանրապետությունը երաշխավորում է Ադրբեջանի Հանրապետության արևմտյան շրջանների և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև տրանսպորտային կապերի անվտանգությունը՝ քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և բեռների անարգել տեղաշարժն ապահովելու համար երկու ուղղություններով։ Ռուսաստանի Դաշնային անվտանգության ծառայության սահմանապահ ծառայությունը կհսկի տրանսպորտային կապերը»։
Նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը ստորագրած Ալիևը, ով անձամբ է պնդել, ինչպես ինքն էլ խոստովանել, 9-րդ կետի ներառման վրա, նույնպես գոհ է TRIPP տարածքում ներկայումս գտնվող ռուսական զորքերից, ինչպես որ գոհ էր Արցախում գտնվող ռուս «խաղաղապահներից», որոնք տեղակայելուց անմիջապես հետո Ակնայում Թուրքիայի հետ համատեղ մոնիթորինգի կենտրոն ստեղծեցին։
Արդյո՞ք Հայաստանում ԱՄՆ գործերի ժամանակավոր հավատարմատարը Բաքվի հետ քննարկել է TRIPP երթուղով ռուսական զորքերի տեղակայման հարցը։ Եվ արդյո՞ք այս թեման Մոսկվայում ռուս դեսպաններ Վիտկոֆի և Քուշների քննարկման առարկա էր։
Լիովին հնարավոր է, որ Ռուսաստանը իր բազան դուրս բերի Գյումրիից և այն տեղադրի Սյունիքում՝ Իրանի հետ սահմանին՝ ԱՄՆ ճանապարհը Իրանից և ադրբեջանական միջանցքը՝ Հայաստանից պաշտպանելու համար։ Իսկ Թուրքիայի հետ այլևս խնդիր չկա։
Նաիրա Հայրումյան