Կարևոր հայտարարություններ արցախցիների բնակարանային և այլ հարցերի վերաբերյալ

Ընտրություններից ընդառաջ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը մրցույթ հայտարարեց Արտաշատի լքված վարչական շենքերի վերանորոգման և դրանք սոցիալական բնակարանների վերածելու համար, այդ թվում՝ արցախցիների համար։ Սա որոշակի ոգևորություն առաջացրեց արցախցիների շրջանում, որոնցից շատերը հույս չունեն բնակարաններ ձեռք բերելու պետական ​​​​բնակարանային վկայականներով։

Իշխող կուսակցությունը մինչ օրս մերժել է խոցելի և փոքրաթիվ ընտանիքներով ապրող արցախցիների համար սոցիալական բնակարանների գաղափարը։ Ավելին, հուլիսի 1-ից կարող է ուժի մեջ մտնել կառավարության որոշումը, որով արցախցիների որոշակի կատեգորիաներին 10 տարի ժամկետով ամսական 40,000 դրամ կտրամադրվի, մինչև նրանց սոցիալական բնակարանով ապահովեն։ Սա նշանակում է, որ կառավարությունը մտադիր է արցախցիներին ևս 10 տարի պահել օդում 100 դոլարանոց պարանի վրա։

Կառավարությունը հրաժարվում է առանձին բնակավայրեր կամ շենքեր կառուցել, որտեղ արցախցիները կարող են ապրել կոմպակտ։ Կառավարությունը բացատրում է դա նրանով, որ չի ցանկանում արցախցիներին վերածել գետտոների։ Չնայած, կարծես, Շիրակում բնակվող գյումրեցիներից կամ Գորիսում բնակվող գորիսցիներից որևէ սպառնալիք չկա, և համատեղ ապրող արցախցիները նույնպես գետտո չեն դառնա և որևէ սպառնալիք չեն ներկայացնի։ Այնուամենայնիվ, ինչ-ինչ պատճառներով, արցախցիներին զրկում են միասին ապրելու հնարավորությունից, չնայած սա կլիներ ամենապարզ լուծումը։

Մինչդեռ, «Հզոր Հայաստան» կուսակցության անդամ Նարեկ Կարապետյանը օրերս կարևորագուն հայտարարություն արեց՝ նշելով, որ իր կուսակցության ծրագիրը ներառում է Երևանում առանձին թաղամասի կառուցում, որտեղ կապրեն նաև արցախցիները։

Այս հայտարարությունը ևս որոշակի հույսեր է արթնացրել արցախցիների շրջանում, նա կասկածներ. արդյո՞ք նախագիծը կիրականացվի, եթե Սամվել Կարապետյանի կուսակցությունը չկարողանա մտնել կառավարություն։ Թեկուզ Սամվել Կարապետյանն այժմ էլ շատ արցախցիների օգնում է բնակարաններով, հատկապես իր հայրենի Տաշիրում։

Ընտրություններին մասնակցող մյուս կուսակցությունները խոսում են միայն արցախցիների վերադարձի իրավունքի մասին, չնայած ընդունում են, որ դա ներկայումս անհնար է, և որ արցախցիները պետք է մնան Հայաստանում։

Ահա թե ինչու է մնում հիմնական հարցը. արցախցիները պե՞տք է մնան Հայաստանում որպես առանձին համայնք։

Armnet-ի հայտնի փորձագետներից մեկը կարծում է, որ արցախցիների համայնքը պետք է պահպանվի։ «Շատերը չեն հասկանում տարբերությունը։ Նրանք կարծում են, որ եթե պետությունը մարդկանց օգնում է նպաստներով, բնակարանային ծրագրերով և այլն, ապա խնդիրը լուծվում է։ Հակառակն է՝ պետությունն այժմ սպանում է «արցախցի» հասկացությունը։ Նրանց ցրում են տարբեր շրջաններում, անընդհատ հիշատակում են բացասական երանգներով, նույնիսկ գործը հասնում է բացահայտ արցախաֆոբիայի հրահրմանը», – գրում է փորձագետը։

«Այս համայնքի լիակատար անհետացման համար ստեղծվել են ամենաբարենպաստ պայմանները։ Նրանք ոչինչ չունեն կառչելու և իրենց ինքնությունը պահպանելու համար՝ ո՛չ հող, ո՛չ բարբառ, ո՛չ հաղթանակներ, ո՛չ հպարտություն՝ բացարձակապես ոչինչ», – ասում է փորձագետը։

Փորձագետը նաև առաջարկում է առանձին բնակավայրեր կառուցել արցախցիների համար և նրանց տրամադրել ամենագրավիչ բնակարանային տարբերակները՝ համաձայն պետական ​​ծրագրերի։ Պետք է ստեղծել ենթակառուցվածքներ և աշխատատեղեր, և այս ամենը ինտեգրել մարզային տնտեսություններին։ Դրա համար անհրաժեշտ է ազգային նախագիծ՝ պետության, բիզնեսի, սփյուռքի և նույնիսկ օտարերկրյա ներդրումների օգնությամբ։

Մասնագետը պնդում է, որ Արցախի ժողովուրդը հետխորհրդային ողջ տարածքում ամենաարժեքավոր մարդկային ռեսուրսներից մեկն է. «Եթե չեք հավատում ինձ, պարզապես նստեք և արհեստական ​​բանականության գործակալների միջոցով հաշվարկեք, թե քանի ակնառու արցախցի կա տարբեր ոլորտներում՝ մեկ շնչի հաշվով»։

2026 թվականի ապրիլի 11-12-ը Փարիզում տեղի ունեցավ սփյուռքի ազգային մոբիլիզացիային նվիրված համաժողով։ Ֆրանսիայում Արցախի ներկայացուցիչ Հովհաննես Գևորգյանը step1.am-ին տված հարցազրույցում ասել է, որ համաժողովը վերահաստատել է հիմնարար սկզբունքը՝ Արցախը համարվում է հայ ազգի անբաժանելի մասը։ «Երեկ և այսօր Արցախը հարձակման է ենթարկվել, քանի որ փորձել է մնալ հայկական ինքնություն ունեցող տարածք», – ասել է նա։

«Ավելի լայն իմաստով, խնդիրը վերաբերում է ամբողջ հայ ազգին․ ինչպե՞ս համադրել Սփյուռքի հայի ինքնության պահպանման ձգտումը, արցախահայի դիմադրությունը և հայաստանաբնակ հայի արժանապատիվ կյանքի անհրաժեշտությունը՝ ոչ թե դրանք հակադրելով, այլ միավորելով», ասել է Հովհաննես Գևորգյանը։