Ինչո՞ւ 44-օրյայի ժամանակ ճեղքումը տեղի ունեցավ միայն մեկ ուղղությամբ
- 19:01 27.04.2026
Հադրութ
Սոցիալական ցանցերում շարունակեւմ են քննարկել պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանի վերջերս արված հայտարարությունը․ նա փաստացի պնդում էր, որ 2020 թ․ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ 283 կիլոմետրանոց շփման գծից 265 կիլոմետրը պահպանվել է մեկ ամիս։ Աղդամի, Մարտակերտի և Քելբաջարի ուղղությունները մնացել են հայկական վերահսկողության տակ մինչև վերջ։ Փլուզում տեղի է ունեցել միայն մեկ հատվածում՝ հարավայինում՝ Ջաբրայիլից մինչև Հորադիզ։ Նշվում է, որ այս հատվածը գտնվում էր Հայաստանի գլխավոր շտաբի հրամանատարության ներքո։ Այս ուղղությամբ զորքերի կիրառման վերաբերյալ հիմնական որոշումները անձամբ հաստատվել են Նիկոլ Փաշինյանի կողմից։
Հենց այս ուղղությամբ է տեղի ունեցել ճեղքումը, որը հանգեցրել է ոչ միայն Արցախի հարավի և Հադրութի, այլև Շուշիի կորստին։ Քարվաճառը, Ակնան և Քաշաթաղը, ինչպես հայտնի է, ռուսական զորքերի մուտքից հետո են անցել Ադրբեջանի վերահսկողությանը՝ ըստ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության։ Ավելի ուշ Ալիևը խոստովանեց, որ եթե հայկական կողմը ռուսների վերահսկողությամբ չհանձներ Քաշաթաղը և Քարվաճառը, Ադրբեջանը կարող էր չունենալ բավական ուժ դրանք գրավելու համար։
Այսպիսով, 2020 թվականի նոյեմբերից հետո մնաց միայն մի փոքր միջանցք, որը կապում էր Արցախը Հայաստանի և արտաքին աշխարհի հետ, ինչն արդեն իսկ կանխորոշում էր Արցախում ցեղասպանությունը՝ կամ բնիկ հայ բնակչության լիակատար ոչնչացմամբ, կամ բռնի տեղահանության միջոցով: Ըստ երևույթին, այն ժամանակ միջանցքը բաց էր թողնվել, որպեսզի արցախցիների մեծ մասը կարողանար հեռանալ, իսկ մնացածը հետագայում ընդուներ Ադրբեջանի իրավասությունը։
Սակայն ամեն ինչ այլ կերպ դասավորվեց. արցախցիները չհեռացան, և նույնիսկ 2023 թվականի իննամսյա շրջափակման պայմաններում նրանք պատրաստվւմ էին դժվարին ձմռանը և դիմադրությանը: Արցախցիները հեռացան միայն 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի ագրեսիայից հետո, երբ պարզ դարձավ, որ Արցախը քաղաքականապես հանձնվել է։
Ինչ վերաբերում է Սեյրան Օհանյանին, նա “պայամանավորված պարտության” մեջ մեղադրում է Նիկոլ Փաշինյանին, որը դավադրություն մեջ էր մտել Ալիևի հետ: Արևմտամետ փորձագետները խոսում են Ալիևի և Փաշինյանի՝ Ռուսաստանի հետ հանցավոր պայմանավորվածության մասին․ չէ որ Մոսկվայի հսկողության ներքո էր 2023 թվականին տեղի ունեցել Արցախի լիակատար հայաթափումը։
Հարցը, թե արդյոք Արցախի հանձնումը պայմանավորված պարտություն էր, և թե ովքեր էին այս հանցավոր դավադրության կողմերը, դառնում է արդիական և մի օր կհանգեցնի քրեական մեղադրանքների: Դավադրության կողմերի մասին կարելի է դատել 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության ստորագրողների (Փաշինյան, Ալիև, Պուտին) և 2023 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Պոլսում տեղի ունեցած գաղտնի հանդիպման մասնակիցների (ԱՄՆ, Ռուսաստան և ԵՄ) ցանկով: