Լեռնային Ղարաբաղի չեղարկումը ռուսական դասագրքում

russia-artsakh.ru

Ապրիլի 10-ի մեր «Ռուսական դպրոցի դասագիրքը «վերացնում է» Լեռնային Ղարաբաղը» հոդվածում մեջբերել ենք ընթերցողի նամակը.

«ԽՍՀՄ կազմավորմանը նվիրված ՌԴ 10-րդ դասարանի պատմության դասագրքի գունային քարտեզի վրա Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը անհետացել է, մինչդեռ այնտեղ ներկայացված են մյուս բոլոր ինքնավար մարզերն ու հանրապետությունները («Ռուսաստանի պատմություն 1914-1945» դասագիրք 10-րդ դասարանի համար։ Հեղինակներ՝ Վ. Ռ. Մեդինսկի, Ա. Վ. Տորկունով)։

Այսպիսով, Լեռնային Ղարաբաղի մասին հղումների հեռացումը դարձել է ոչ միայն տեղեկատվական, այլև կրթական քաղաքականության մաս։ Սա հասկանալի է. ո՞վ է ուզում հիշել իր սեփական խայտառակությունը»։ (https://russia-artsakh.ru/node/25507)

Որոշ ընթերցողներ խնդրել են մեզ տրամադրել դասագրքի և քարտեզի հղումը, ինչը մենք անում ենք։

Հատկապես ուզում ենք նշել հետևյալ մանրամասնությունը։ “Ինքնավար Մարզ Լեռնային Ղարաբաղ”-ի՝ (ԼՂԻՄ-ի նախորդը մինչև 1936 թվականը) բացակայությունը տեսականորեն կարող է բացատրվել այն փաստով, որ ամբողջ Լեռնային Ղարաբաղը (կամ Վերին) Ղարաբաղը փոխանցվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ին ՌԿՊ/Բ Կենտկոմի Կովկասյան բյուրոյի որոշմամբ 1921 թվականի հուլիսին։ Իսկ Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզը, հակառակ 1921 թվականի հուլիսի որոշմանը, պաշտոնապես ստեղծվել է միայն 1923 թվականի հուլիսի 7-ին։

Այնուամենայնիվ, մինչ դասագրքի հեղինակները «ոչնչացրել» են Լեռնային Ղարաբաղը, 1921 թվականի հուլիսին ԽՍՀՄ քարտեզի վրա հայտնված Նախիջևանի հետ կապված իրավիճակը բոլորովին հակառակն էր։ Նույն դասագրքի Անդրկովկասի քարտեզի վրա (էջ 174) այն ընդգծված է որպես Ադրբեջանական ԽՍՀ տարածք, չնայած ԽՍՀՄ կազմավորման պահին այն ընդհանրապես չէր մտնում թուրք-բոլշևիկների կողմից ստեղծված այս նորաստեղծ հանրապետության մեջ։

«1920 թվականի հուլիսի 28-ին կազմավորվեց Նախիջևանի Սոցիալիստական ​​Խորհրդային Հանրապետությունը։ 1923 թվականի փետրվարի 27-ին այն վերափոխվեց Նախիջևանի Ինքնավար Մարզի։ 1923 թվականի հունիսի 16-ին մարզը դարձավ Ադրբեջանական ԽՍՀ մաս»։

(https://ru.wikipedia.org).

Այլ կերպ ասած, այն փաստը, որ դասագրքի հեղինակները «ջնջել» են Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզը ԽՍՀՄ 1922 թվականի քարտեզից, չի խանգարել Նախիջևանի ԽՍՀ-ին հայտնվել նույն քարտեզի վրա որպես «Ադրբեջանի ԽՍՀ մաս», ինչն այդ ժամանակ այդպես չէր։

Նշենք, որ 10-րդ դասարանի համար նախատեսված ռուսական պատմության դասագրքի երկու հեղինակներից մեկը ՄԳԻՄՕ համալսարանի ռեկտոր Ա. Տորկունովն է, որը հայտնի է Ալիևի նացիստական ​​ռեժիմի նկատմամբ իր մեղմ դիրքորոշմամբ։ Նույն Տորկունովը, որը 2022 թվականի դեկտեմբերին Ալիևի հրամանով աշխատանքից ազատեց քաղաքագիտության դոկտոր Միխայիլ Ալեքսանդրովին՝ Բաքվի ռեժիմին և ռուս խաղաղապահների սադրանքների քննադատելու համար՝ Արցախի շրջափակման ժամանակ։

Ալեքսանդր Անդրեասյան