Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիայի հայտարարությունն Արթուր Օսիպյանի վերաբերյալ

Արթուր Օսիպյանը հետապնդվում է Հայաստանի իշխանությունների կողմից վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ բանավոր բախումից հետո: Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիան (FIDH) և դրա հայկական անդամ կազմակերպություն՝ Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտը (CSI), կոչ են անում ազատ արձակել նրան և դադարեցնել նրա դեմ բոլոր դատական ​​​​հետապնդումները։

Փարիզ, Երևան, 2026 թվականի հունիսի 1: 2026 թվականի մայիսի 18-ին, 2026 թվականի հունիսի 7-ին նախատեսված Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Երևանի Արաբկիր շրջանում անցկացված նախընտրական միջոցառման ժամանակ, Լեռնային Ղարաբաղից փախստական ​​և ակտիվիստ Արթուր Օսիպյանը հրապարակայնորեն բախվեց վարչապետ Փաշինյանի հետ: Մասնավորապես, Օսիպյանը անդրադարձավ Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված հայերի իրավիճակին և 2020-2023 թվականների ռազմական գործողությունների շուրջ տեղի ունեցած իրադարձություններին, մեղադրելով վարչապետին «Արցախը հանձնելու» (Լեռնային Ղարաբաղի հայկական անվանումը) և ադրբեջանական խոսույթների տարածելու մեջ՝ հակամարտության և Լեռնային Ղարաբաղից հայերի տեղահանության վերաբերյալ։

Նիկոլ Փաշինյանը պատասխանեց սպառնալիքներով, ինչպիսիք են՝ «Ես քեզ կջախջախեմ», և հավելեց. «Դու պետք է գնայիր ու զոհվեիր մեր տղաների փոխարեն (…) Ինչո՞ւ ես ողջ։ Ինչո՞ւ ես ողջ (…) Այ սրիկա, ինչո՞ւ ես ողջ», – ակնարկելով Ադրբեջանի 2023 թվականի ռազմական գործողությունը Լեռնային Ղարաբաղում, որը զանգվածային արտագաղթի միջոցով ստիպեց ավելի քան 100,000 էթնիկ հայերի լքել Ղարաբաղը։

Այս բանավեճից կարճ ժամանակ անց Հայաստանի իշխանությունները ձերբակալեցին Արթուր Օսիպյանին Երևանում և քրեական գործ հարուցեցին նրա դեմ՝ խուլիգանության (ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 1-ին մաս), ընտրարշավին խոչընդոտելու (Քրեական օրենսգրքի 211-րդ հոդվածի 1-ին մաս) և բռնության հրապարակային կոչերի (Քրեական օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետ) մեղադրանքներով։

2026 թվականի մայիսի 20-ին Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը որոշում կայացրեց նրան երկու ամսով նախնական կալանքի տակ պահել Նուբարաշենի բանտում։ Այս հայտարարության հրապարակման պահին իշխանությունները հրապարակայնորեն չէին նշել, թե կոնկրետ որ հայտարարություններն ու գործողություններն են հիմք հանդիսացել այդ մեղադրանքների համար։

FIDH-ը և CSI-ը մտահոգությամբ նշում են, որ Արթուր Օսիպյանը հացադուլ է սկսել իր կալանքի սկզբից՝ պահանջելով հրապարակային ներողություն խնդրել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից։ Նրա փաստաբանը նույնպես մտահոգություններ է հայտնել նրա կալանքի պայմանների վերաբերյալ, այդ թվում՝ այն մասին, որ նա պահվում է խոնավ խցում՝ առանց բավարար արևի լույսի, ինչպես նաև նրա վատթարացող առողջական վիճակի վերաբերյալ։

Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիան (FIDH) և Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտը (CSI) լուրջ մտահոգություն են հայտնում Արթուր Օսիպյանի նկատմամբ ձեռնարկված քրեական պատասխանատվության միջոցառումների վերաբերյալ: Հանրային բանավեճը, այդ թվում՝ քաղաքական վեճերը, համապատասխանում են ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավունքով պաշտպանված խոսքի ազատության սկզբունքին: Պետական ​​պաշտոնյաները, մասնավորապես՝ ընտրական շրջաններում, պետք է հանդուրժեն քննադատության ավելի բարձր աստիճան:

FIDH-ը և CSI-ն հիշեցնում են, որ խոսքի ազատության ցանկացած սահմանափակում պետք է համապատասխանի Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի (ICCPR) 19-րդ հոդվածով և Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի (ECHR) 10-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին, որոնց մասնակից պետություն է Հայաստանը: ՄԻԵԿ-ի 10(2) հոդվածի համաձայն՝ խոսքի ազատության սահմանափակումները պետք է նախատեսված լինեն օրենքով, հետապնդեն օրինական նպատակ և մնան անհրաժեշտ ու համաչափ ժողովրդավարական հասարակությունում: Արթուր Օսիպյանի ձերբակալությունը, քրեական հետապնդումը և նախնական կալանքը վարչապետի հետ բանավեճից հետո ակնհայտորեն անհամաչափ են և կարող են զսպող ազդեցություն ունենալ քաղաքական քննադատության և խոսքի ազատության վրա ընտրական շրջանում:

FIDH-ը և CSI-ն խստորեն դատապարտում են Արթուր Օսիպյանի ձերբակալությունը, քրեական հետապնդումը և կալանքը, որոնք, կարծես թե, քաղաքական դրդապատճառներ ունեն և ուղղված են նրան լռեցնելուն և այլ անձանց կանխելուն՝ հրապարակայնորեն քննադատելու Հայաստանի իշխանությունների քաղաքականությունը, և կոչ են անում Հայաստանի իշխանություններին անհապաղ ազատ արձակել Արթուր Օսիպյանին և հանել նրա դեմ բոլոր մեղադրանքները: