Օգոստոսի 8-ին բոլորը եռուզեռի մեջ էին. ի՞նչ է փոխվել

2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև «խաղաղության համաձայնագրի» նախաստորագրումից ուղիղ մեկ տարի անց Նիկոլ Փաշինյանը զանգահարել է Իլհամ Ալիևին։

Պաշտոնական հայտարարության մեջ նշվում էր, որ Փաշինյանն ու Ալիևը ընդգծել են խաղաղության գործընթացի առաջխաղացման և տարածաշրջանում երկարատև խաղաղության, կայունության, տրանսպորտային կապի և տնտեսական համագործակցության ապահովման ջանքերի շարունակականության կարևորությունը։

Նիկոլ Փաշինյանը նաև հեռախոսազրույց է ունեցել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ։ Փաշինյանն ու Թրամփը վերահաստատել են իրենց հանձնառությունը մոտ ապագայում սկսել TRIPP-ի շինարարությունը։

Լրատվամիջոցների հաղորդագրությունների համաձայն՝ Թրամփը «բարձր է գնահատել» Ալիևի դերը խաղաղության կարգավորման գործում։

Այնուհետև Թրամփը զանգահարել է Իլհամ Ալիևին, ով շնորհակալություն է հայտնել Դոնալդ Թրամփին G20 գագաթնաժողովին մասնակցելու հրավերի համար։

ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն, իր հերթին, հայտարարել է, որ Վաշինգտոնում համատեղ հռչակագրի ստորագրումից հետո մեկ տարվա ընթացքում Հայաստանն ու Ադրբեջանը զգալի առաջընթաց են գրանցել համաձայնագրերի իրականացման, այդ թվում՝ Թրամփի միջազգային խաղաղության և բարգավաճման նախագծի (TRIPP) ստեղծման գործում։

Ռուբիոն նշեց, որ Հայաստանում արդեն սկսվել են երկաթուղային հատվածի ինժեներական հետազոտությունները, մինչդեռ Ադրբեջանը մոտ է Հայաստանի ենթակառուցվածքների հետ կապվող ճանապարհի և երկաթուղու շինարարության ավարտին։

Ռուբիոն նաև հայտարարեց Տրանսկասպյան ձեռնարկատիրական հիմնադրամի գործարկման մասին, որը ստեղծվել է Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի երկրներում մասնավոր ներդրումները խթանելու համար: Նա նշեց, որ TRIPP-ը ոչ միայն ենթակառուցվածքային նախագիծ է, այլև կենսական օղակ Տրանսկասպյան առևտրային ուղու (Միջին միջանցք) մեջ, որն ունի առևտրային հնարավորությունները ընդլայնելու ներուժ Միացյալ Նահանգների և այլ երկրների համար։

««Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության և միջպետական ​​հարաբերությունների հաստատման մասին» համաձայնագիրը, որը նախաստորագրվել է 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում, երեք առաջնորդների ներկայությամբ, Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների կողմից, սպասում է ստորագրման և վավերացման: Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանի սահմանազատումը դեռևս տեղի չի ունեցել: Մենք բոլորս խորապես մտահոգված և տագնապած ենք Ադրբեջանում մեր հայրենակիցների շարունակական բանտարկությամբ», – ավելի վաղ գրել էր Փաշինյանը։

Այնուամենայնիվ, նա լավատես է։ «Պատմության ղեկը կրկին մեր ձեռքերում է, ինչը նշանակում է, որ մեր որոշումները ապագա ճակատագիրը որոշող հիմնական գործոնն են, և սա պատմական շրջադարձային կետ է», – կարծում է Փաշինյանը։

Անցած տարվա ընթացքում նշանակալի առաջընթաց է գրանցվել «Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ուղու» (TRIPP) իրականացման գործում, ասել է Ադրբեջանում ԱՄՆ գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Էմի Քարլոնը։

Նրա խոսքով՝ այդ ուղին Ադրբեջանին կապահովի Նախիջևան անարգել մուտք, կնպաստի Արևելքի և Արևմուտքի միջև ինտեգրմանը և կզարգացնի կապերը, ինչպես նաև տնտեսական օգուտներ կստեղծի Ադրբեջանի և ամբողջ տարածաշրջանի համար։

ԵՄ-ի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և այլ երկրների ներկայացուցիչները ևս խոսեցին «խաղաղության» տարեդարձի առթիվ՝ հայտարարելով մեկ տարի առաջ հաստատված խաղաղությունը պահպանելու անհրաժեշտության մասին։

Այսպիսով, օգոստոսի 8-ին պարզ դարձավ, որ մեկ տարվա ընթացքում քիչ բան է փոխվել, սակայն ռազմական գործողությունների վերսկսման սպառնալիքը մնում է։

Լուսանկար՝ Ազատություն