Գանձասար. անճանաչելիորեն «վերանորոգված» վանք
- 12:07 12.09.2026
Գանձասարը Արցախի գլխավոր վանքն է։ Այն կառուցվել է 1216-1238 թվականների միջև՝ Խաչենի իշխան Հասան-Ջալալ Դոլի հովանավորությամբ։
Այն օծվել է 1240 թվականի հուլիսի 22-ին։ 1400-ից մինչև 1816 թվականը Գանձասարը ծառայել է որպես հայ կաթողիկոսների նստավայր։
Մինչև 2023 թվականի սեպտեմբերը այն մնում էր Հայ Առաքելական Եկեղեցու գործող եկեղեցի։
Մոտ 800 տարի այն կանգնած է եղել իր սեփական հողի վրա։ Նրա պատերը հիշում են ներխուժումներ, պատերազմներ և կայսրություններ։ Նրա քարերի վրա հայտնաբերվել են հարյուրավոր հայերեն արձանագրություններ։
Եվ հիմա նայեք, թե ինչ են նրանք արել դրա հետ։
2023 թվականին վանքը Բաքվի վերահսկողության տակ անցնելուց հետո ադրբեջանական կողմը սկսել է այսպես կոչված «վերականգնումը».
Համալիրի արտաքին պատերը ծածկվում են ժամանակակից սալիկներով, որոնք ոչ մի կապ չունեն միջնադարյան հայկական ճարտարապետության հետ։ Միջնադարյան կառույցը աղավաղվում է «եվրոպական ոճի վերանորոգման» պատճառով՝ ոչնչացնելով դրա պատմական իսկությունը։
Հարյուրավոր հայկական արձանագրություններ ոչնչացվում կամ փոփոխվում են։
Վանքն ինքնին հայտարարվում է «ալբանական»՝ իր իրական հիմնադիրների հիշատակը ջնջելու համար։
Ադրբեջանի մշակութային ժառանգության պաշտպանության պետական ծառայության ղեկավար Սաբինա Հաջիևան ինքն էլ խոստովանեց, որ վերականգնումը «զրկել է վանքը պատմական իսկությունից»։