Բաքվի սայթակումներից հետո Հայաստանում ինչ-որ բան փոխվել է

Հոկտեմբերի 27-ին Հայաստանի Հանրային հեռուստատեսությունը որևէ հիշատակում չարեց 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի վեցերորդ տարելիցի մասին՝ ցուցադրաբար եթերը լցնելով ժամանցային ծրագրերով, այդ թվում՝ Թաթա Սիմոնյանի համերգով։ Այս ֆոնին, ամբողջ օրը Եռաբլուր մարդկանց չընդհատվող հոսքը միայն ընդգծեց 2020 թվականի պատերազմի Հանրային հեռուստատեսության և բուն հանրության ընկալման խորը անջրպետը։

Սեպտեմբերի 28-ին նախ Թաթա Սիմոնյանը, ապա Հանրային հեռուստատեսությունն ինքը ներողություն խնդրեցին միջադեպի համար, Հ1-ը հայտարարության մեջ նույնիսկ խոստացավ «վերանայել աշխատանքային ընթացակարգերը»՝ նմանատիպ դեպքերի կրկնությունը կանխելու համար։ Այլ կերպ ասած, Հ1-ը այլևս չի ձևացնի, թե պատերազմ չի եղել, որ Ալիևը աշխարհի ամենաինտելեկտուալ նախագահն է, և որ նա պարզապես «վերադարձրել է» Արցախը, որը երբեք հայկական չի եղել։

Step1.am-ն երեկ հրապարակեց ռեպորտաժ այն մասին, թե ինչպես է Գորիսի քաղաքապետարանը հոկտեմբերի 27-ին կազմակերպել հիշատակի միջոցառումներ և մեծարել հերոսներին։ Գյումրիում կիրակի օրը Սուրբ Նշան եկեղեցում իր քարոզում արքեպիսկոպոս Միքայել Աջապահյանը խոսեց Արցախի, հայ ժողովրդի կորցրածի և նոր սպառնալիքի մասին: Հայաստանի այլ քաղաքներում և գյուղերում մարդիկ նույնպես լուռ հիշում էին նրանց, ովքեր ամեն ինչ արեցին հայրենիքի անբաժանելի մասը կազմող հողը պաշտպանելու համար:

Նույն օրը Բաքվում նշվեց Արցախի օկուպացիային մասնակցածների հիշատակի օրը։ Նրանց պատվին կանգնեցված են հաղթական կամարներ, որոնց վրա փորագրված էին զոհվածների անունները։ Հայաստանում 44-օրյա պատերազմում զոհվածների ցուցակները դեռևս չեն հրապարակվել։

Բաքուն սեպտեմբերը համարում է հաղթանակների ամիս՝ փորձելով, իներցիայի և վախի ալիքի վրա, ամրագրել ագրեսիայի արդյունքները, բայց բախվում է անհաղթահարելի խոչընդոտների։ Այդ խոչընդոտներից մեկը Իրանի դիրքորոշումն է, որը պնդում է «Թուրանի միջանցքի» և Հայաստանի հարավի անեքսիայի անթույլատրելիությունը։ Երկրորդ խոչընդոտն այն է, որ ԱՄՆ-ն, ԵՄ-ն և շատ միջազգային կազմակերպություններ շարունակում են այն կարծիքին մնալ, որ Ադրբեջանը գրավել է Արցախը անօրինական ռազմական ուժի կիրառման և էթնիկ զտումների միջոցով։

Մինչև վերջերս Ալիևին, Հայաստանի միջոցով, հաջողվում էր վերացնել միջազգային խոչընդոտները, օրինակ՝ լուծարել ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, հասնել «խաղաղության պայմանագրի» նախաստորագրմանը և չեզոքացնել Եվրախորհրդարանի և այլ եվրոպական խորհրդարանների բանաձևերը, որոնք պնդում են հայերի իրավունքները։ Սակայն հիմա Ալիևը պատի է բախվել, և նույնիսկ Փաշինյանն անզոր է «օգնել» նրան։

Այս «պատը» ստիպում է Ալիևին գնալ ավելի ու ավելի շատ կիքսեր, ինչը նվազեցնում է Փաշինյանի հնարավորությունները՝ օգտագործելու հայ հասարակության «վստահության քվեն» Ալիևի պահանջները առաջ մղելու համար: Հայ հասարակությունը կամաց-կամաց վերականգնվում է անզգայացումից:

Արցախի հայկական հուշարձանների ալբանացման «խաչակրաց արշավանքը» բուժիչ ցնցում է առաջացրել հայ հասարակության մեջ։ Իսկ Բաքվի կողմից «խաղաղության կամրջի» չեղարկումը և Բայրամովի՝ «Արևմտյան Ադրբեջան վերադարձի» անխուսափելիության մասին նոր հայտարարությունները լիովին զրոյացրել են կապիտուլյացիայի ծրագիրը, որը 2022 թվականից ի վեր մեթոդաբար իրականացվում է որպես «խաղաղության օրակարգ»։

Հանրային հեռուստատեսության կողմից 44-օրյա պատերազմի սկսվելու օրը համերգի համար անսպասելի ներողությունը վկայում է մթնոլորտի փոփոխության մասին։

Փոխվել է նաև Հայաստանում հռետորաբանությունը. չնայած Հայաստանի իշխանությունները սեպտեմբերի 19-ին և 27-ին հայտարարություններ չեն արել՝ դատապարտելով Բաքվի ագրեսիվ գործողությունները, նրանք այլևս չեն կարող միանշանակ պնդել, որ Բաքուն նույնքան խաղաղություն է ցանկանում, որքան Հայաստանը։ Երևանն այժմ չի կարող պնդել, որ 1975 թվականի քարտեզների վրա հիմնված սահմանազատումը շուտով կսկսվի, քանի որ Ալիևը մերժել է այդ քարտեզները։ Հայաստանի կառավարությունը չի կարող պնդել, որ Հայաստանում դենացիֆիկացիան երաշխավորում է խաղաղությունը հայտնի 29,800 քառակուսի կիլոմետրի վրա։

Ալիևի ավելի կոշտ հռետորաբանությունը ենթադրում է, որ հայ հասարակության վախերով պայմանավորված «խաղաղ օկուպացիայի» «լիմիտը» սպառվել է. ընկել է վերջին բաստիոնը՝ Հանրային հեռուստատեսությունը: Ալիևի համար հաջորդ քայլը կամ ռազմական արկածախնդրությունն է, կամ «սեպտեմբերյան հաղթանակներից» հետ քաշվելը: Արդյո՞ք Փաշինյանի կառավարությունը լուռ կմնա:

Նաիրա Հայրումյան