Իրանի փլուզման սպառնալիքը. Արդյո՞ք Ալիևը վաբանկ կգնա

Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը զգուշացրել է Իրանի հնարավոր փլուզման մասին: Մարտի 6-ին Մյունխենում կայացած մամուլի ասուլիսում Գերմանիայի վարչապետը խոսել է Եվրոպայի համար «հեռահար հետևանքների» մասին, «ներառյալ անվտանգության, էներգամատակարարման և միգրացիայի համար»:

«Երկարաձգման, հետագա հետևանքների և ռազմական գործողությունների ընդլայնման հետ մեկտեղ մենք տեսնում ենք աճող ռիսկեր», – ընդգծեց նա: «Այս ռիսկերը վերաբերում են Իսրայելի և ամբողջ Պարսից ծոցի տարածաշրջանի անվտանգությանը: Բայց դրանք նաև վերաբերում են Իրանի պետականությանը և տարածքային ամբողջականությանը», – ասաց Մերցը: «Այս պատերազմը երկար ժամանակով երկարաձգելը մեր շահերից չի բխում», – ընդգծեց կանցլերը:

Երբ խոսում են Իրանի տարածքային ամբողջականությանը սպառնացող վտանգների մասին, հիմնականում նկատի ունեն իրանական Ադրբեջանը, որտեղ ապրում են մեծ թվով շի թուրքեր: Ադրբեջանցիների գործոնը մեկ անգամ չէ, որ օգտագործվել է Իրանի դեմ: 1918 թվականին Թուրքիան ներխուժեց Իրան և նրա հյուսիսում ստեղծեց Ադրբեջանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետությունը: 1941 թվականին, ԽՍՀՄ-ի վրա նացիստական ​​Գերմանիայի հարձակումից հետո, խորհրդային և բրիտանական զորքերը ներխուժեցին Իրան և դուրս բերվեցին միայն 1946 թվականին՝ ՄԱԿ-ի որոշումով: Իրանական ճանապարհներն Երկրորդ համաշխարհայինի ժամանակ օգտագործվում էին ամերիկյան «Լենդ-Լիզ»-ը Խորհրդային Միություն հասցնելու համար։ Մոսկվան հույս ուներ Իրանի Ադրբեջանը միացնել 1918 թվականին ստեղծված Խորհրդային Ադրբեջանին: Դրանից ելնելով 1945 թվականի դեկտեմբերին Իրանում ստեղծվեցին Ադրբեջանի և Քրդստանի ժողովրդական հանրապետություններ, որոնք հետագայում լուծարվեցին:

2026 թվականի փետրվարի 28-ին Իրանի վրա ԱՄՆ-Իսրայելի հարձակումից հետո Իսրայելի վարչապետը կոչ արեց Իրանի ժողովրդին, այդ թվում՝ ադրբեջանցիներին, տապալել կառավարությունը և ձեռք բերել «ազատություն»։ Իրանի թուրքերը չլսեցին այս կոչը, հատկապես որ Ալի Խամենեին և շատ իրանցի պաշտոնյաներ ադրբեջանական ծագում ունեն։ Ինչի՞ն է նրանց պետք ինքնավարություն կամ անջատում, եթե նրանք կարող են կառավարել ամբողջ Իրանը։

Այնուամենայնիվ, Իսրայելը գնահատում է, որ Նախիջևանում անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումից և ենթադրյալ ահաբեկչական հարձակումները կանխելու պնդումներից հետո Ադրբեջանը կմիանա Իրանի վրա հարվածներին, ըստ իսրայելական Kan հեռուստաալիքի։

Ալիևը կարող է գնալ վաբանկ և ներխուժել Իրան, բայց միայն այն դեպքում, եթե ունենա 100% երաշխիքներ։ Իրանը, որը ճանաչել է «Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը» 2020-2023 թվականների Արցախյան պատերազմից հետո, ստիպված կլինի դժվար որոշումներ կայացնել։