Վավեր ճանաչելով 070 ծածկագրով անձնագիրը, ստիպում են, որ այդ նույն անձնագիրը փոխի
- 19:04 11.03.2026
Արցախից բռնի տեղահանված Անուշ Ալեքսանյանը չի կարողանում օգտվել սոցիալական աջակցության ծրագրերից, քանի որ Միգարցիայի եւ քաղաքացիական ծառայությունը չի հաշվառում նրան՝ ստիպելով, որ փոխի 070 կոդով անձնագիրը։
Օրերս Գերղարքունիքի մարզի վարչական դատարանում տեղի է ունեցել այս գործով դատական նիստը, որն արցախցի Մարատ Եգանյանը step1.am-ի հետ զրույցում խայտառակություն որակեց։
«Փաստորեն Անուշ Ալեքսանյանին բոլորը ճանաչում են որպես ՀՀ քաղաքացի, բայց անձնագրայինը չի հաշվառում, եւ սոցիալական աջակցությունից զրկված է այդ միայնկան թոշակարու կինը։ Օրենքում գրված է, որ իգական սեռի ներկայացուցիչը պետք է ներկայացնի միայն անձնագիր եւ հայտնի հաշվառման հասցեն, որպեզի օգտվի սոցաջակցությունից։ Բայց իրեն չեն հաշվառում, մի կողմից ճանաչում են, որ անձնագիրը վավեր է, մյուս կողից ասում են՝ անձնագիրդ փոխիր, որ հետո հաշվառենք։ Այսինքն՝ վավեր ճանաչելով անձնագիրը, ստիպում են, որ այդ նույն անձնագիրը փոխի»,- ասաց Մարատ Եգանյանը։
2023 թվականի հոկտեմբերի 26-ին կառավարությունը որոշում է ընդունել, որով սահմանվել է, որ բռնի տեղահանված անձինք պետք է ստանան ժամանակավոր պաշտպանություն ու դրանից բխող փախստականի կարգավիճակ։ Անուշ Ալեքսանյանը եւս դիմել է Միգրացիայի եւ քաղաքացիության ծառայություն՝ փախստականի կարգավիճակ ստանալու համար, բայց ստացել է մերժում։ Անուշ Ալեքսանյանը հարցադրում է անում՝ եթե մյուս արցախցիներին տրամադրել են ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակ, ինչո՞ւ իրեն չեն տրամադրում։ Նա նշում է, որ իրեն հատուկ չեն հաշվառում, որպեսզի ստիպեն անձնագիրը փոխել։
«Արցախցիների նկատմամբ անմարդկային եւ հանցավոր վերաբերմունք է ցուցաբերվում։ ՀՀ համապատասխան մարմինները, շանտաժի ենթարկելով Արցախից բռնի տեղահանված որոշ քաղաքացիների, փորձում են ստիպել, որպեսզի նրանք դիմեն անձնագրային ծառայություն եւ փոխեն իրենց անձնագրերը։ Այսինքն՝ իրենց ապօրինի եւ նույնիսկ հանցավոր պահանջի կատարման համար շանտաժի են ենթարկում մարդկանց։ Քաջ գիտակցելով, որ իրենց այս պահվածքի պատճառով նշված անձինք զրկված են սոցիալական աջակցություն ստանալուց, փորձում են այնպես անել, որ կարիքից դրդված արցախցիներն իրենց բոլոր պահանջները կատարեն»,- ասում է Մարատ Եգանյանը։
Նմանօրինակ մի քանի հայցեր կան դատարաններում։ Սեւան քաղաքում օրերս տեղի է ունեցել հերթական դատական նիստը, եւ Մարատ Եգանյանի խոսքով՝ Սեւանի դատարանի կողմից ընդունված անմարդկային որոշումների պատճառով միայնակ թոշակառու կինն ապօրինի կերպով զրկվում է կյանքի ու առողջության համար անհրաժեշտ գումարներից։
«Ամեն ինչ անում են, որպեսզի այդ մարդը հրաժարվի իր անցյալից, ամեն ինչից, իսկ մարդը չի հրաժարվում, դիմում է դատարան։ Դատարանում տեղի է ունեցել հետեւյալը՝ անձը դիմել է, ասել է՝ քանի դեռ գործն ընթացքի մեջ է, այնպես արեք, որ ես կարողանամ սոցիալական աջակցությունը ստանալ։ Եվ դատավորը որոշում է կայացնում, որ՝ չէ, չեմ անի՝ քաջ գիտակցելով, որ այդ որոշումն անելանելի դրության մեջ կդնի տարեց կնոջը։ Ես ուզում եմ անդրադառնալ Սեւանի Վարչական դատարանի դատավոր Անի Քամալյանի պահվածքին, որը այդ միջնորդությունը մերժել է։ Ես՝ որպես հացվորի ներկայացուցիչ, հարցրել եմ՝ իսկ առհասարակ այդ անձնագիրը, որը հրաժարվում են ընդունել, վավեր է, թե՞ չէ։ Եվ ի զարմանաս ինձ՝ Միգարցիայի եւ քաղաքացիության ծառայության ներկայացուցիչը պատասխանեց, որ վավեր է։ Ուշադրություն եմ հրավիրում այս խնդրին, որովհետեւ պահանջներից մեկն այն է, որ դատարանը վավեր ճանաչի արցախցու անձնագիրը, բայց պարզվում է՝ այդ անձնագիրը վավեր է։ Վերջիվերջո դատավորը որոշում կայացրեց, որ՝ չէ, դու պետք է ենթարկվես ապօրինի պահանջին։ Երբ դատարանում պատասխանող կողմն էլ ընդունեց, որ տվյալ անձնագիրը վավեր է, ըստ էության այստեղ արդեն խոսելու բան չկա, բայց միեւնույն է, դատարանը շարունակեց այդ գործը քննել։ Այսինքն՝ շատ աբսուրդային իրավիճակ է տեղի ունեցել։ Հիմք չկա անձի անձագիրն անվավեր համարելու, վեճն այդ հարցի շուրջ բացակայում է, բայց ստացվում է, որ դատարանը դա չի ընդունում»,- ասաց Եգանյանը։
Մարատ Եգանյանն ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ նմանօրինակ այլ դատական գործով Միգրացիայի եւ քաղաքացիության ծառայությունն արցախցի Մերի Ղարայանի անձնագիրը վավեր չի համարում, բայց Անուշ Ալեքսանյանի դեպքում ասում է, որ անձնագիրը վավեր է։ «Այսինքն՝ բարդակ վիճակ է»,- արձանագրում է Եգանյանը։
Իսկ ընդհանրապես արցախցիներն այդ դատավարության ընթացքում շեշտադրում են այն հանգամանքը, որ իրենք ՀՀ քաղաքացի են 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի՝ Հայաստանի եւ Արցախի վերամիավորման որոշման համաձայն։
Հիշեցնենք, որ տվյալ դատական գործընթացներում խոսքը ՀՀ քաղաքացիության գրանցամատյանում որպես ՀՀ քաղաքացի գրանցված, սակայն Արցախում 070 ծածկագրով ՀՀ անձնագիր ստացած և 2020-2023 թթ․ Արցախից բռնի տեղահանված մարդկանց մասին։ Նրանց չեն պարտադրում նոր “քաղաքացիություն” վերցնել, բայց ներքին կարգով՝ շանտաժով պարտադրում են փոխել 070 ծածկագրով անձնագիրը։