Ալիևի ագրեսիվությունը պայմանավորված է չիրականացված հույսերով. նրան դեպի էսկալացիա են մղում

ՀՀ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը հրաժարվեց մեկնաբանել Ալիևի երեկ Բաքվում կայացած Ասիական համագործակցության գագաթնաժողովում արված ագրեսիվ հայտարարությունները և կոչ արեց ավելի մեղմ մոտեցում ցուցաբերել Բաքվի կոշտացած դիրքորոշման նկատմամբ՝ նկատելով նաև  դրականը: Ալեն Սիմոնյանը դրական է համարում այն, որ Բաքուն՝ Հայաստանի հետ խաղաղությունը անշրջելի դրական է անվանում։

Ալեն Սիմոնյանը որոշ չափով անկեղծ չէ, քանի որ Ալիևը և Փաշինյանը «խաղաղությունը» անվանում են փխրուն և ոչ անշրջելի: Սակայն Ալիևի ագրեսիան ավելի շատ խոսում է խափանված հույսերի, քան արդյունքից գոհունակության մասին: Ավելին, քանի գնում, Հայաստանը ավելի շատ է «խոստանում» «խաղաղություն հաստատել», գուցե, հինգ տարի անց, իսկ հետո կլինեն ևս մեկ ընտրություններ։

Ալիևը երեկ ևս մեկ կրակոտ ելույթ ունեցավ Ասիական համագործակցության գագաթնաժողովում, որի մասնակիցները ամաչելով թաքցնում էին հայացքները՝ անհարմար իրավիճակից: Ընդամենը մի քանի ամիս առաջ Ալիևը շնորհակալություն էր հայտնում Թուրքիային, իսլամական երկրներին, Իսրայելին և նույնիսկ Ռուսաստանին «Ղարաբաղի ազատագրման» գործում ցուցաբերած օգնության համար, իսկ հիմա նա հայտարարում է, որ դա արել է միայնակ, առանց արտաքին օգնության: Դեռ միայն Իսրայելի դերն է ճանաչվում Բաքվում, բայց հենց սա է օտարացրել Ալիևից Թուրքիային, Իրանին և իսլամական երկրներին, այն աստիճան, որ Իրանը նույնիսկ կասկածի տակ է դրել Իսլամական համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովը, որը նախատեսված է Բաքվում 2027 թվականի ամռանը։

Սեպտեմբերին Ալիևը «համարձակորեն» փորձեց ցույց տալ Եվրոպայի «աջակցությունը»՝ կազմակերպելով օտարերկրյա դիվանագետների այց Գանձասար և Դադիվանք և ստիպելով նրանց պարել հայկական ոսկորների վրա։ Եվրոպացիները, որոնք այդ պահին լռեցին, բառացիորեն փախան Ալիևից՝ խուսափելով վտանգից. պատահական չէր, որ անմիջապես հետո «պարզվեց», որ եվրոպացի պաշտոնյաները, այդ թվում՝ գերմանական հետախուզության ղեկավարը, աշխատում էին Ադրբեջանի համար՝ փողի դիմաց։ Հիմա Բաքուն եվրոպական լրատվամիջոցներում ներկայացվում է որպես կոռուպցիայի թունավոր օջախ, որից պետք է խուսափել։

Ալիևը, ով իսկապես մենակ է մնացել (Ռուսաստանի հետ միասին), ամեն օր խոսում է Արցախում ՄԱԿ-ի բանաձևերի ուժային իրականացման «օրինականության» մասին, իսկ երեկ նա նույնիսկ պնդեց, որ 2023 թվականի սեպտեմբերին Արցախում գտնվող հայկական ուժերը հարձակվել են Ադրբեջանի վրա, և որ Բաքվի սեպտեմբերի 19-ի ագրեսիան «պատասխան» էր։

Ալիևը նաև բացահայտորեն հայտարարում է, որ աշխարհի ոչ մի երկիր և ոչ մի միջազգային կազմակերպություն չի ճանաչել Բաքվի իրավունքները Ղարաբաղի նկատմամբ։ Այժմ, երբ թվում է, թե ամբողջ կեղտոտ աշխատանքը կատարվել է, ցեղասպանությունը իրականացված է, Ալիևը բախվում է այն փաստի հետ, որ ոչ ոք չի ճանաչելու իր «հաղթանակները»։

Չլուծված հարցեր են մնում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացում, մասնավորապես՝ մարդասիրական ոլորտում։ Այս մասին հայտարարել է ԵԱՀԿ գործող նախագահ և Շվեյցարիայի արտաքին գործերի դաշնային դեպարտամենտի ղեկավար Իգնացիո Կասիսը ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանի հետ մամուլի ասուլիսում։ Հիշեցնենք, որ Ադրբեջանում պահվում է 19 հայ գերի, այդ թվում՝ Լեռնային Ղարաբաղի նախկին ռազմական և քաղաքական ղեկավարներ։

Նա նաև ընդգծեց, որ Շվեյցարիան պատրաստ է աջակցել խաղաղության գործընթացին, եթե երկու կողմերն էլ դրա ցանկությունը հայտնեն։ Կասիսի խոսքով՝ Շվեյցարիան կարող է օգտակար լինել երկխոսության կազմակերպման և խաղաղության հաստատման գործում։ Այլ կերպ ասած՝ ԵԱՀԿ-ն դեռևս խաղաղություն չի տեսնում և պատրաստ է օգնել։

(Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի մայիսին Շվեյցարիայում մեկնարկեց մի հարթակ՝ արցախցիների հայրենիք վերադարձին և Արցախի ու Ադրբեջանի միջև երկխոսության կազմակերպմանը աջակցելու համար։ Հարթակը չի չեղարկվել):

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը նույնպես երեկ Երևանում խոսեց գերիների և չլուծված խնդիրների մասին:

Նրանց հետ հանդիպումների ժամանակ հայ պաշտոնյաները ուրվագծեցին ապագայի ծրագրերն ու ժամանակացույցերը, որոնք ակնհայտորեն չեն գոհացնի Ալիևին և հակահայկական խաղաղություն քարոզողներին:

Նիկոլ Փաշինյանը նշեց, որ Ադրբեջանի հետ «խաղաղության» համաձայնագիրը կարող է ստորագրվել և վավերացվել մինչև 2031 թվականը:

ՀՀ կառավարությունը որևէ ժամանակացույց չի հայտարարում Հայաստանի նոր Սահմանադրության ընդունման առումով, որի մասին Բաքվում անընդհատ խոսվում է։

Անկլավների վերաբերյալ Նիկոլ Փաշինյանը նշեց, որ այս հարցը կարող է քննարկվել սահմանազատումից, ուստի և «խաղաղության համաձայնագրի» ստորագրումից հետո: Արարատ Միրզոյանն էլ հավելեց, որ եթե անկլավների փոխանակում տեղի ունենա, ապա պետք է անցկացվի հանրաքվե:

Միակ «կոնկրետ» վերջնաժամկետը կապված է Թուրքիայի հետ սահմանի հավանական բացման հետ։ Արարատ Միրզոյանն ասել է, որ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների հարցերով հատուկ ներկայացուցիչ անհրաժեշտ չէ, քանի որ Թուրքիայի հետ հարաբերությունները կարող են կարգավորվել ավելի շուտ՝ նույնիսկ հաձորդ պահին։ Ենթադրվում է, որ այս մասին կհայտարարվի Փաշինյանի՝ նոյեմբերի կեսերին Թուրքիա կատարելիք հավանական այցի ժամանակ։

Ժամկետները «հետ են քաշվել» ոչ միայն Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների, այլև տրանսպորտային և այլ տարածաշրջանային աղմկոտ նախագծերի առումով։

Մասնավորապես, Հայաստանը «Ռուսական երկաթուղիների» հետ ստեղծել է աշխատանքային խումբ, որը աշխատանքային ծրագիր կներկայացնի միայն երեք ամսից։ «Հայկական էլեկտրացանցերի» մասնավորեցումը, որը երեկ ճանաչվեց որպես գերակա հանրային շահ, հետաձգվել է մինչև 2027 թվականի հոկտեմբեր։ TRIPP-ի վերաբերյալ կառավարությունը համաձայնագիրը խորհրդարան կուղարկի վավերացման համար միայն հոկտեմբերին, որից հետո կարող են սկսվել փաստաթղթերի վրա աշխատանքները։

Ըստ էության, ամեն ինչ հետաձգվում է, բացի Թուրքիայի հետ հարաբերություններից, և դա նյարդայնացնում է Ալիևին։ Վերլուծաբանները չեն բացառում, որ Ալիևին մղում են անմտածված քայլի՝ Հայաստանի հետ լարվածության ևս մեկ սրացման։

Նաիրա Հայրումյան