Իրանը, թե՞ Իսրայելը. Ո՞վ կկառավարի Մերձավոր Արևելքը

Իրանում պատերազմը Մերձավոր Արևելքում ստեղծել է բոլորովին նոր, անցումային իրավիճակ, որը կարող է հանգեցնել նոր գերիշխող ուժի ի հայտ գալուն: Իրանը և Իսրայելը մրցում են այս դիրքի համար: Իրանը, որը դիմակայել է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ավերիչ հարձակումներին, պնդում է, որ կարողացել է ստիպել ԱՄՆ-ին զինադադար կնքել իր պայմաններով և պահպանել ուղղահայաց իշխանության կառուցվածքը։

Իսրայելը ընդլայնում է իր հավակնությունները դեպի Լիբանան և Սիրիա: Սակայն վերջին պատերազմը ապասրբացրել է Իսրայելը՝ այն վերափոխելով ամենակարող երկրից, որն Հոլոքոստի զոհ լինելու շնորհիվ օգտվոիմ էր ամենաթողությունից, մի երկրի, որի ճակատագիրը անորոշ է, եթե վարչապետ Նեթանյահուն կորցնի իշխանությունը։

«Մեր հսկայական նվաճումները, թե՛ Իրանում, թե՛ չարիքի առանցքի դեմ պայքարում, հանգեցրել են Իսրայելի կարգավիճակի պատմական փոփոխության տարածաշրջանում», – հայտարարել է Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն։

Իսկ Իսրայելի ֆինանսների նախարար Բեզալել Սմոտրիչը կոչ է արել ընդլայնել հրեական պետության սահմանները՝ ներառելով Գազան, Լիբանանը և Սիրիան։

«Գազայում կլինի քաղաքական քայլ, որը կընդլայնի մեր սահմանները, Լիբանանում կլինի վճռական քաղաքական քայլ, որը կընդլայնի մեր սահմանները մինչև Լիտանի գետը, և Սիրիայում կլինի վճռական քաղաքական քայլ, գոնե [մինչև] Հերմոն լեռան գագաթը գտնվող տարածքների անեքսիայի դեպքում», – նրա խոսքերն է մեջբերում Ynet պորտալը։

«Իսրայելը չարիք է և մարդկության անեծք։ Մինչ Իսլամաբադում խաղաղության բանակցություններին են պատրաստվում, Լիբանանում ցեղասպանություն է իրականացվում», – սոցիալական ցանցերում գրել է Պակիստանի պաշտպանության նախարար Խավաջա Ասիֆը։

«Իսրայելը սպանում է անմեղ քաղաքացիների, սկզբում Գազայում, ապա Իրանում, իսկ հիմա՝ Լիբանանում։ Արյունահեղությունը շարունակվում է։ Ես հույս ունեմ և աղոթում եմ, որ այս չար պետությունը պաղեստինյան հողի վրա ստեղծած մարդիկ կազատվեն եվրոպացի հրեաներից և կայրվեն դժոխքում», – գրել է Ասիֆը։

Տարածաշրջանում հրադադարը կարագացնի Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի բանտարկությունը, սոցիալական ցանցերում գրել է Իրանի արտգործնախարար Աբբաս Արաղչին։

«Նեթանյահուի դատավարությունը կվերսկսվի կիրակի օրը։ Տարածաշրջանում, այդ թվում՝ Լիբանանում հրադադարը կարագացնի նրա բանտարկությունը։ Եթե ԱՄՆ-ն ցանկանում է խաթարել իր տնտեսությունը՝ թույլ տալով Նեթանյահուին ոչնչացնել դիվանագիտությունը, դա, ի վերջո, կլինի նրա ընտրությունը։ Մենք կարծում ենք, որ դա հիմարություն կլինի, բայց մենք պատրաստ ենք դրան», – նշել է Արաղչին։

Ավելի վաղ իսրայելական լրատվամիջոցները հայտնել էին, որ Նեթանյահուի դատավարությունը, որը հետաձգվել էր Իրանի դեմ ԱՄՆ-Իսրայել պատերազմի պատճառով, կվերսկսվի ապրիլի 12-ին։

Միևնույն ժամանակ, Իսրայելի պաշտպանության ուժերը (ԻՊՈւ) զգուշացրել են, որ իրենց անհրաժեշտ են անհապաղ ավելի շատ մարտական ​​զորքեր և օժանդակ անձնակազմ, հաղորդում է Ynet-ը։

Հինգշաբթի օրը փակ հանձնաժողովի նիստում ԻՊՈւ մարդկային ռեսուրսների վարչության ուժերի պլանավորման և ամրապնդման բաժնի ղեկավար, բրիգադի գեներալ Շեյ Թայեբը հայտարարել է, որ մարտիկների անհապաղ կարիքը «կրիտիկական» է։ Վերջերս նախազգուշացում է տրվել, որ Իսրայելը կարող է բախվել «բանակի ինքնուրույն փլուզման» սցենարի։

Միևնույն ժամանակ, ըստ Reuters-ի, 63 երկիր և Եվրամիությունը «խորը մտահոգություն են հայտնել Լիբանանում տիրող մարդասիրական իրավիճակի, մասնավորապես՝ իսրայելական հարվածների պատճառով քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի զգալի թվի, քաղաքացիական ենթակառուցվածքների լայնածավալ ոչնչացման և մեկ միլիոնից ավելի մարդկանց զանգվածային տեղահանման վերաբերյալ»։

Իսրայելի ռազմաօդային ուժերը շարունակում են զանգվածային հարվածներ հասցնել հարավային Լիբանանի թիրախներին՝ պնդելով, որ հարվածել են «Հեզբոլլահի» ենթակառուցվածքներին և հրամանատարական կենտրոններին։ Վերջին տվյալների համաձայն՝ Բեյրութում Իսրայելի հարվածների հետևանքով ընդամենը մեկ օրում զոհվել է 303 մարդ, ևս 1150-ը՝ վիրավորվել։

Իրանը հրաժարվում է բանակցել ԱՄՆ-ի հետ մինչև Լիբանանի վրա հարձակումների դադարեցումը, հաղորդում է Tasnim-ը: Ավելին, հերքվել են իրանական պատվիրակության Պակիստան ժամանելու մասին հաղորդագրությունները։

Դիվանագիտական ​​աղբյուրները CBS News-ին հայտնել են, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը տեղեկացվել է, որ հինգշաբթի օրը հայտարարված հրադադարը կվերաբերի ամբողջ Մերձավոր Արևելքին, և նա համաձայնել է, որ հրադադարը կներառի նաև Լիբանանը։

Իսրայելն արդեն հայտարարել է Լիբանանի հետ բանակցություններ սկսելու իր մտադրության մասին։

Մինչդեռ այաթոլլահ Խամենեիի խոսքով՝ Իրանը գտնվում է «մեծ տերություն» դառնալու շեմին, և 2026 թվականի մարտը նշանավորում է «իսլամական Իրանի անվան ամրապնդման և բարձրացման նոր դարաշրջանի» սկիզբը։

Խամենեին ընդգծել է Թեհրանի ներկայիս կուրսի անզիջում բնույթը. «Մենք պատերազմ չենք փնտրում, բայց չենք հրաժարվի մեր իրավունքներից: Մենք կպահանջենք փոխհատուցում պատճառված բոլոր վնասների և մեր նահատակների արյան համար: Մենք դարձել ենք այս սրբազան պաշտպանության անվիճելի հաղթողը: «Այսօր և Երրորդ սրբազան պաշտպանության դարաշրջանի այս փուլում մենք կարող ենք վստահորեն ասել, որ իրանցի ժողովուրդը իրական հաղթողն էր մարտադաշտում», – ասել է Խամենեին՝ հայտարարելով «անցում դեպի Հորմուզի նեղուցի կառավարման նոր փուլ»։

«Մեր հարավային հարևաններին. դուք հրաշքի ականատես եք լինում՝ ճիշտ նայեք դրան և ճիշտ կողմը բռնեք։ Զգուշացեք սատանայի կեղծ խոստումներից», – հավելեց նա՝ դիմելով Պարսից ծոցի արաբական պետություններին։ Այս երկրները բացահայտորեն չեն աջակցել ԱՄՆ-ին և Իսրայելին։

Իսրայելը դեռևս փորձում է գրգռել արաբական երկրներին։ Միևնույն ժամանակ, ԻՀՊԿ-ն հերքել է Իրանի մասնակցությունը Պարսից ծոցի թիրախների վրա վերջերս կատարված հարձակումներին՝ անուղղակիորեն մեղադրելով այլ երկրներին՝ արաբներին Իրանին դիմադրելուն դրդելու մեջ։

Ո՞վ կհաստատի իր գերիշխանությունը Մերձավոր Արևելքում։ Չնայած Իրանի մերժմանը շատերի կողմից, տարածաշրջանի երկրները չեն ցանկանում, որ Իսրայելը գերիշխի։