Ո՞վ կօգնի Հայաստանին «դիմանալ» Ռուսաստանի պատժամիջոցներին՝ ԵՄ-ն, թե՞ Թուրքիան

FT-ն հաղորդում է, որ ԵՄ-ն պատրաստում է արտակարգ առևտրային օգնության փաթեթ Հայաստանի համար՝ Ռուսաստանի սահմանափակումների ֆոնին։ Մասնավորապես, առաջարկը ենթադրում է տարեկան 420 միլիոն եվրո արժողությամբ հայկական ապրանքների վրա մաքսատուրքերի նվազեցում։ Արդյո՞ք սա կօգնի հայկական ապրանքները վերաուղղորդել դեպի եվրոպական շուկաներ, և ինչո՞ւ Ռուսաստանն այդպես վարվում։

Նիկոլ Փաշինյանն այսօր արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանին գործուղել է Ռուսաստան, սակայն դեռևս պարզ չէ՝ Մոսկվան մտադի՞ր է կարգավորել հարաբերությունները Հայաստանի հետ, թե՞ հետապնդում է այլ նպատակներ։

ՀՀ պահեստազորի զինծառայողների նախաձեռնությունը գրում է Ռուսաստանի Դաշնության զուսպ դիրքորոշման մասին՝ «Ադրբեջանի կողմից 1921 թվականի Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի դրույթների խախտման, ինչպես նաև Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության փաստացի բռնակցման հետ կապված հարցերի վերաբերյալ»։

Այս զսպվածությունը կապված է Ռուսաստանի և Թուրքիայի՝ Կարսի պայմանագրից դուրս գալու մտադրության հետ՝ առանց Հայաստանին վերադարձնելու պայմանագրով նրանից բռնագրավված տարածքները, այդ թվում՝ Նախիջևանը։ Դրան հասնելու համար Ռուսաստանը պետք է ամեն ինչ անի՝ Հայաստանին Թուրքիայի գիրկը մղելու համար։

Ահա թե ինչու է Ռուսաստանը այդքան համառորեն հեռացնում Հայաստանին։

«Արևմուտքը, հնարավոր է, ճնշում է գործադրում Փաշինյանի վրա՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում զիջումներ թույլ չտալու համար։ Նրանք պլանավորում են, որ Հայաստանի կառավարության հակառուսական քաղաքականությունը այնքան կզայրացնի Ռուսաստանին, որ այն ավելի կխստացնի տնտեսական պատժամիջոցները, իսկ Հայաստանում հակառուսական տրամադրությունները այնքան կսրվեն, որ առճակատում կսկսվի, ինչը կհանգեցնի Հայաստանի դուրսբերմանը ՀԱՊԿ-ից և 102-րդ ռազմաբազայի՝ Հայաստանից հեռացնելուն», – այսօր գրում են հայկական լրատվամիջոցները։

Ի՞նչ կլինի, եթե Հայաստանը դուրս գա ՀԱՊԿ-ից և ԵՏՄ-ից։ Եվրամիությունը ոչ միայն հրաժարվում է ընդունել Հայաստանի անդամակցությունը, այլև խրախուսում է հարևանների հետ հարաբերությունների կարգավորումը և տարածաշրջանային ուղիների բացումը, այսինքն՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ։

Այսպիսով, ԵՄ-ն, աջակցելով Հայաստանի «անջատմանը» Ռուսաստանից, կարող է, նպաստում է Մոսկվայի և Անկարայի միջև նոր գործարքի, որի համաձայն Հայաստանը կդառնա կամակատար «խաչմերուկ» Թուրքիայի և Ռուսաստանի միջև։

ԵՄ-ն կարող է տրամադրել միայն մասնակի օգնություն՝ տարեկան 420 միլիոն եվրո։ Սակայն աղբյուրները նաև մատնանշում են հնարավոր բարդություններ. կոնյակի արտահանումը կարող է խնդիրներ առաջացնել ֆրանսիացի արտադրողների հետ, իսկ Հայաստանի ցամաքային դիրքը բարդացնում է փչացող ապրանքների լոգիստիկան։

Հայ արտադրողներն արդեն զգում են Ռուսաստանի ներմուծման արգելքների ազդեցությունը։ Հայաստանի Կենտրոնական բանկի ղեկավարը երեկ հայտարարել է, որ երկրի ՀՆԱ-ն, հավանաբար, կնվազի 2%-ով՝ Ռուսաստանի պատժամիջոցների պատճառով, եթե դրանք շարունակվեն։ Նա նաև կանխատեսել է տնտեսական աճի անկում և գնաճի կտրուկ աճ։ Սա դեռևս սոցիալական անկարգություններ չի առաջացրել, և հարցն այն է, թե արդյոք եվրոպական աջակցությունը բավարար կլինի անխուսափելի դժգոհությունները զսպելու համար։ Թե՞ Թուրքիան կբացի իր գիրկը հայ հասարակության առջև ճիշտ պահին։