ԱՄՆ Կոնգրեսի 100 անդամներ կոչ են արել Ռուբիոյին դադարեցնել Ադրբեջանին տրամադրվող ռազմական օգնությունը

Փիթերսը, Շիֆը, Բիլիրակիսը և Փալոնը գլխավորում են երկկուսակցական նամակը, որը ANCA-ի կողմից աջակցվում է և կոչ է անում կիրառել 907-րդ հոդվածը, ըստ Ամերիկայի Հայ Դատի Կոմիտեի։

Կոնգրեսի ավելի քան 100 անդամներ՝ 26 սենատոր և 75 ներկայացուցիչ, կոչ են արել պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյին դադարեցնել ԱՄՆ ռազմական օգնությունը Ադրբեջանին՝ հղում անելով Բաքվի կողմից անօրինական կերպով կալանավորված հայ բանտարկյալների դատավճիռներին, հայկական քրիստոնեական ժառանգության ոչնչացմանը և ինքնիշխան հայկական տարածքի շարունակական ռազմական օկուպացիային։

Երկպալատ, երկկուսակցական նամակը, որին սաըարել է Ամերիկայի Հայ Դատի Կոմիտեն (ANCA), նախաձեռնել են սենատոր Գարի Փիթերսը (դեմոկրատ, Միչիգան), սենատոր Ադամ Շիֆը (դեմոկրատ, Կալիֆոռնիա) և ներկայացուցիչներ Գաս Բիլիրակիսը (հանրապետական, Ֆլորիդա) և Ֆրենկ Փալոնը (դեմոկրատ, Նյու Ջերսի)։ Այն համահեղինակել են Սենատի փոքրամասնության առաջնորդ Չակ Շումերը (դեմոկրատ, Նյու Յորք) և Սենատի ու Ներկայացուցիչների պալատի մի քանի հանձնաժողովների ու ենթահանձնաժողովների ղեկավարներ։

Նամակը պատասխան է Թրամփի վարչակազմի կողմից «Ազատության աջակցության մասին» օրենքի 907-րդ բաժնի չեղարկումը երկարաձգելու և Ադրբեջանին ԱՄՆ ռազմական օգնությունը վերահաստատելու որոշմանը: Նախագահ Թրամփը առաջին անգամ չեղարկել է 907-րդ բաժինը 2025 թվականի օգոստոսին՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի առաջնորդների հետ Սպիտակ տանը կայացած գագաթնաժողովից հետո, և 2026 թվականի հուլիսին Կոնգրեսին տեղեկացրել է չեղարկումը երկարաձգելու իր մտադրության մասին:

«ԱՄՆ Կոնգրեսը խոսել է՝ երկկուսակցական, երկպալատ հիմունքներով։ Ներկայացուցիչների պալատի Արտաքին գործերի հանձնաժողովում Ադրբեջանից հայ պատանդներին ազատ արձակելու պահանջով ճնշող 44-7 քվեարկությունից հետո, ավելի քան 25 նահանգներից ավելի քան 100 օրենսդիրներ այսօր կոչ արեցին Թրամփի վարչակազմին կիրառել 907-րդ բաժինը և դադարեցնել ամերիկյան զենքի և օգնության մատակարարումը նավթով հարուստ Ադրբեջանին», – ասաց ANCA-ի գործադիր տնօրեն Արամ Համպարյանը։ «Կոռումպացված և ցեղասպան Ալիևի ռեժիմը արժանի չէ ամերիկյան առատաձեռնությանը, հատկապես, երբ այդքան շատ ամերիկացիներ տնտեսական դժվարությունների են բախվում այստեղ՝ հայրենիքում»։

Համպարյանը շարունակեց. «Նախագահ Թրամփի կողմից Բաքվին ամերիկյան զենքի մատակարարման և օգնության 907-րդ բաժնի սահմանափակումներից հրաժարվելը հետ է մղում խաղաղության գործը՝ խրախուսելով Իլհամ Ալիևին կրկնապատկել իր վայրագությունները հայ պատանդների նկատմամբ, քրիստոնեական եկեղեցիների ոչնչացումը, հայկական տարածքների օկուպացիան և փախստականների իրենց նախնիների հայրենիք՝ Արցախ անվտանգ, կոլեկտիվ և անվտանգ վերադարձը թույլ չտալը։ Հայերը և նրանց ամերիկացի դաշնակիցները իրենց երախտագիտությունն են հայտնում սենատոր Փիթերսին և բոլոր նրանց, սկսած սենատոր Շիֆից և ներկայացուցիչներ Բիլիրակիսից ու Փալոնից, ովքեր միացել են նրանց այս նախաձեռնությունը ղեկավարելու գործում»։

«Ակնհայտ է, որ 907-րդ հոդվածը չեղարկելու որոշումը չի խթանել Ադրբեջանին ռազմագերիների ազատ արձակումն ապահովել», – ասվում է օրենսդիրների նամակում, որը ուղղված է պետքարտուղար Ռուբիոյին: «Արդյունքում, մենք մտահոգված ենք, որ Ադրբեջանի անհամապատասխան վարքագիծը սպառնում է տարածաշրջանում արդար և երկարատև խաղաղության հեռանկարներին, և որ 907-րդ հոդվածի շարունակական կասեցումը՝ առանց այս մտահոգությունները լուծելու պարտավորության, միայն կխրախուսի անկայունացնող գործողությունները»:

Հոկտեմբերի 5-ի իրենց նամակում օրենսդիրները նաև նշել են Լեռնային Ղարաբաղում հայկական եկեղեցիների ոչնչացումը, այդ թվում՝ 2026 թվականի ապրիլին Լեռնային Ղարաբաղի մայրաքաղաք Ստեփանակերտում երկու եկեղեցիների քանդման մասին հաղորդագրությունները, ինչպես նաև 2021 և 2022 թվականների անօրինական ներխուժումներից հետո Ադրբեջանի ռազմական ներկայությունը մոտ 241 քառակուսի կիլոմետր տարածքում, որը միջազգայնորեն ճանաչվել է որպես Հայաստան: Նրանք նշում են, որ Հայաստանը 2024 թվականի մայիսին հանձնել է չորս ադրբեջանական անկլավներ, մինչդեռ Բաքուն չի արձագանքել այս քայլին՝ դուրս բերելով իր զորքերը։

Ազատության աջակցության մասին օրենքի 907-րդ հոդվածը արգելում է ԱՄՆ-ի օգնությունը Ադրբեջանին, մինչև այն չձեռնարկի ակնհայտ քայլեր՝ դադարեցնելու բոլոր շրջափակումները և այլ ագրեսիվ գործողությունները Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի դեմ։

2002 թվականին Կոնգրեսը լիազորեց նախագահին ամեն տարի թույլատրել Ադրբեջանի դեմ պատժամիջոցներից ազատումներ։ Այս արտոնությունը կիրառվում էր ամեն տարի, մինչև նախագահ Բայդենը 2024 թվականին կիռարեց հոդվածը՝ Արցախում տեղի ունեցած ցեղասպանությունից և էթնիկ զտումներից և երկկուսակցական շարունակական ճնշումներից հետո, այդ թվում՝ Սենատի կողմից միաձայն ընդունված «ՀՀ պաշտպանության մասին» օրենքի (S. 3000), որը հովանավորվել էր այն ժամանակվա սենատոր Մարկո Ռուբիոյի և սենատոր Գարի Փիթերսի կողմից։

Ստորագրողները կոչ են անում վարչակազմին դադարեցնել ԱՄՆ ռազմական օգնությունը, մինչև Ադրբեջանը իմաստալից քայլեր չձեռնարկի հայ բանտարկյալներին ազատ արձակելու, հայկական մշակութային ժառանգությունը ոչնչացումից պաշտպանելու և իր զորքերը ինքնիշխան հայկական տարածքից դուրս բերելու ուղությամբ։