
Նիկոլ Փաշինյանի Մոսկվա այցից մի քանի օր առաջ, չնայած օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում նախաստորագրված խաղաղության պայմանագրին և TRIPP հռչակագրին, Մարիա Զախարովան կրկին հայտարարեց, որ Ռուսաստանը մնում է տարածաշրջանում «իրավիճակի տերը»՝ ապահովելով Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առկա հավասարակշռությունը: Մոսկվան պնդում է, որ Հայաստանը հանրաքվե անցկացնի՝ հաստատելով իր անդամակցությունը ԵՏՄ-ին և մերժելով «եվրաինտեգրացիան»: Ռուսաստանը նաև պնդում է, որ TRIPP-ը Զանգեզուրի միջանցքի ռուսական գաղափարի ամերիկյան մոդիֆիկացիան է, որն անհնար է առանց Ռուսաստանի մասնակցության։
«Հայ-ադրբեջանական խաղաղության գործընթացի ներկայիս փուլը մեկնարկել է ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ 2020 թվականին։ Այս ընթացքում մեր երկրի ակտիվ մասնակցությամբ մենք զգալի արդյունքների ենք հասել Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև 2020-2022 թվականներին կնքված եռակողմ համաձայնագրերի հիման վրա։ Եվ այս բոլոր զարգացումները, իհարկե, այսօր էլ արդիական են մնում։ Կողմերից ոչ մեկը հետ չի վերցրել իր ստորագրությունը համաձայնագրերից։ Այժմ, ինչպես տեսնում ենք, Բաքուն և Երևանը նախընտրում են միմյանց հետ ուղիղ երկխոսությունը։ Մենք, բնականաբար, հարգում ենք այս որոշումը՝ միաժամանակ պատրաստ լինելով մեր գործընկերներին օգնություն ցուցաբերել ամենալայն շրջանակի հարցերի շուրջ, եթե դրա մասին նրանք խնդրեն», – նշել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան։
ՀՀ նախկին անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի վերջերս հրապարակված հոդվածից հետո, որտեղ նա պնդում էր, որ եվրաինտեգրման ձգտումը միայն մեծացնում է Հայաստանի կախվածությունը Ռուսաստանից, Երևանում քննարկումներ են սկսվել Հայաստանի կառավարության հնարավոր «շրջադարձի» մասին դեպի Ռուսաստան։ Երևանին չի հաջողվել ապահովել Ռուսաստանի հրաժարումը Հայկական երկաթուղիների կոնցեսիայից, և հնարավոր է նաև, որ Հայաստանը «ընտրի» Ռուսաստանը նոր ատոմակայան կառուցելու համար։
Այնպես որ, շրջադարձ անհրաժեշտ չէ. ռուսական բազան մնում է Գյումրիում և Երևանում, ռուս սահմանապահները մնում են Հայաստանի սահմաններին, և Հայաստանը դուրս չի գալիս Եվրասիական տնտեսական միությունից (ԵԱՏՄ) կամ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից (ՀԱՊԿ): Փաշինյանին մնում է միայն գնալ Մոսկվա և հայտարարել, որ նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը մնում է ուժի մեջ, և հետագա իրադարձությունները կկառուցվեն ռուս-թուրքական հին բարի մոդելով։
Դրանից հետո Մոսկվան կարող է «համոզել» Ռուսաստանին հավատարիմ հայկական ընդդիմությանը համաձայնվել Սահմանադրության վերաբերյալ հանրաքվեի՝ այն համատեղելով ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև ընտրության, ինչպես նաև «խաղաղության պայմանագրի» և Մեղրիի ճանապարհի վերաբերյալ հանրաքվեների հետ՝ համաձայն նոյեմբերի 9-ի հայտարարության։