Ադրբեջանի մարդու իրավունքների պաշտպան Սաբինա Ալիևան բաց նամակ է հղել միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններին, օտարերկրյա օմբուդսմեններին՝ պահանջելով դատապարտել «ներկայիս Հայաստանի տարածքից 300 հազար արևմտյան ադրբեջանցիների վտարման աննախադեպ և անարդար որոշումը»։

Ալիևան նաև նշել է, թե «աշխարհը պետք է ուշադրության կենտրոնում պահի նրանց արժանապատիվ և անվտանգ վերադարձի իրավունքի ապահովման հարցը»։

Բաքվի օմբուդսմենի հայտարարությունը հնչում է օրերին, երբ 1990 թ․ Բաքվում կոտորում էին հայերին։ Նա չի հիշատակել 500 հազար հայերին, որոնց Սումգայիթում եւ այլ քաղաքներում սպանելով արտաքսել են, չի հիշատակում Արցախի 145 հազար հայերին, որոնց ցեղասպանությունով տեղահանել են 2020-2023 թվականներին։

Ինչո՞ւ Բաքվում, Գանձակում, Շահումյանում, Նախիջեւանում, Արցախում հայ չկա։ Ո՞վ է նրանց արտաքսել։ 

ՀՅԴ Բյուրոյի Հայ դատի կենտրոնական գրասենյակը հայտնում է, որ Ամերիկայի հանձնախումբն սկսել է համագաղութային արշավ՝ կոչ անելով ԱՄՆ Արտահանման-ներմուծման բանկին (EXIM) մերժել 100 միլիոն դոլարի ֆինանսական երաշխիքը ադրբեջանական Silk Way Airlines-ին՝ Boeing բեռնատար ինքնաթիռներ ձեռք բերելու համար։ Ըստ հանձնախմբի՝ այս ֆինանսավորումը հնարավորություն կտա Ալիևի ռեժիմին ձեռք բերել երկակի նշանակության ինքնաթիռներ՝ հեշտացնելով զենքի անօրինական մատակարարումը դեպի Ադրբեջան․ մի երկիր, որը լայնորեն դատապարտված է Արցախի հայ բնակչության դեմ իր ցեղասպան քաղաքականության և Հայաստանի Հանրապետության դեմ շարունակվող ագրեսիայի համար։

2025թ․ հունվարի 10-ին EXIM բանկը հայտարարել է, որ ստացել է Boeing-ի հայտը 100 միլիոն դոլարը գերազանցող վարկի վերջնական պարտավորության համար: Այս առաջարկի վերաբերյալ հանրային մեկնաբանությունները կարող են ներկայացվել մինչև 2025թ․ փետրվարի 7-ը, ինչից հետո EXIM-ի տնօրենների խորհուրդը կքննարկի հայտը բավարարելու դիմումը:

Հայ դատի Ամերիկայի հանձնախմբի էլեկտրոնային հարթակը՝ www.anca.org/exim, հնարավորություն է հանդես գալու այս գործարքի դեմ։

Ըստ Հայ դատի հանձնախմբի՝ նմանատիպ ինքնաթիռների տրամադրումն Ադրբեջանին խախտում է ամերիկյան օրենսդրությունը, այդ թվում երկակի նշանակության արտադրանքների արտահանման մասով, խաթարում է տարածաշրջանային խաղաղության ջանքերին և Ադրբեջանին հավելյալ ռազմական առավելության հնարավորություն է տալիս։

Silk Way Airlines-ը, որը սերտորեն կապված է Ալիևի վարչակարգի հետ, ներգրավված է եղել բազմաթիվ միջազգային հետաքննություններում, այդ թվում՝ Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի հաղորդման նախագծի (OCCRP) կողմից՝ ապօրինի զենքեր տեղափոխելու համար, որոնք օգտագործվել են Արցախի վրա Ադրբեջանի հարձակումներում: Freedom House-ի և այլ վերահսկող կազմակերպությունների կողմից վավերագրված այս գործողությունները ցույց են տալիս Ադրբեջանի մտադրությունը՝ համակարգված կերպով ջնջել հայկական ժառանգությունն ու ներկայությունը տարածաշրջանում:

Իրանի Մեջլիսի Իրան-Հայաստան բարեկամական խմբի պատվիրակությունը ՀՀ ԱԺ Հայաստան-Իրան բարեկամական խմբի անդամներ Մարիամ Պողոսյանի և Դավիթ Դանիելյանի ուղեկցությամբ հունվարի 14-ին այցելել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր: Այս մասին տեղեկացնում են ԱԺ մամուլի ծառայությունից։

Մեջլիսի Իրան-Հայաստան բարեկամական խմբի ղեկավար Արա Շահվերդյանը և պատվիրակության անդամները ծաղիկներ են դրել Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշակոթողին, հարգել Սուրբ նահատակների հիշատակը:

Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունը e-draft.am կայքում https://www.e-draft.am/projects/8192 հանրային քննարկման է դրել Արցախից բռնի տեղահանված ընտանիքների բնակարանային ապահովման պետական աջակցության ծրագրի փոփոխված տարբերակը։ Ծրագրում մի շարք փոփոխություններ են կատարվելու, սակայն ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու պարտադիր նորմը չի վերացվելու։ Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության տարածքային ստորաբաժանումների առանձին գործառույթների համակարգող խորհրդական Գայանե Ղարագյոզյանը step1.am-ի հետ զրույցում ասել է, որ քաղաքացիության դրույթի վերանայման մասով քննարկում անգամ չկա, դա վերջնական որոշում է, որը ենթակա չէ փոփոխման։

Այնինչ, հայտնի է, որ ի թիվս այլ խնդիրների, արցախցիների մեծ մասը բաձրացնում են ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու պարտադիր պահանջը չեղարկելու հարցը։ Մարդիկ հարցադրում են անում՝ ինչո՞ւ են իրենց պարտադրում բնակապահովման ծրագրից օգտվելու համար ՀՀ քաղաքացիություն ստանալ այն դեպքում, երբ իրենք արդեն ունեն ՀՀ անձնագրեր։

Արցախցի գործիչ Լիաննա Պետրոսյանը step1.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ ի սկզբանե մարդկանց ամենակարեւոր պահանջներից մեկն այն է եղել, որ քաղաքացիության պարտադիր պահանջը ծրագրի դրույթներից հանվի։ Դրանից բացի, որպես կարեւոր հարց՝ նաեւ բազային գումարի վերանայման հարցն են մարդիկ բարձրացրել։ Առաջարկվող փոփոխություններով բազային գումարը որոշ բնակավայրերի մասով վերանայվել է։

Ինչ վերաբերում է քաղաքացիության հարցին, Լիաննա Պետրոսյանի խոսքով, ենթադրվում է, որ մարդկանց մի մասը չեն դիմելու ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար, հետեւաբար, բնակապահովման ծրագրից չեն օգտվելու։ «Բայց պետք է այնպես անել, որ նաեւ այս մարդկանց իրավունքները հարգվեն, քանի որ այս ծրագիրը բոլորի համար է։ Այն բոլորի համար պետք է երկարաժամկետ լուծում լինի, եւ այս հանգամանքը հաշվի առնելով՝ ինչ-որ լուծում պետք է տրվի այս հարցին»,- ասաց Լիաննա Պետրոսյանը։

Ռոզա Հովհաննիսյան