ԿՀՎ նախկին տնօրեն և ԱՄՆ բանակի պաշտոնաթող գեներալ Դեյվիդ Պետրեուսը CNN-ի եթերում խոսել է Եվգենի Պրիգոժինի ապստամբության մասին. «Նա գտնվում էր Մոսկվայի արվարձաններից մոտ երկու ժամ հեռավորության վրա, որտեղ նրանք սկսեցին պաշտպանական դիրքեր պատրաստել: Ապստամբությունը չառաջացրեց այն աջակցությունը, որ հույսն նա ուներ: Եվ կրկին որոշեց ընդունել գործարքը: Նրա նյարդերը տեղի են տվել», – գրել է Ամերիկայի ձայնը:

Պետրեուսը կարծում է, որ Վլադիմիր Պուտինը կարող էր այդ պահին փախչել մայրաքաղաքից։ «Կարծում եմ, որ կառավարությունը փշրված է: Պուտինն սասանվեց: Դա նրան ավելի խոցելի է դարձնում, քան երբևէ Ռուսաստանի Դաշնությունում իր կառավարման երկու տասնամյակի ընթացքում: Ո՞վ գիտի, թե ուր կարող է դա գնալ հիմա», – ավելացրեց գեներալը:

ԿՀՎ նախկին տնօրենի խոսքով՝ Պրիգոժինին հաջողվել է փրկել իր կյանքը, սակայն նա կորցրել է Վագները։

«Եվ նա պետք է շատ զգույշ լինի Բելառուսի նոր կենսավայրում բաց պատուհանների առաջ», – ընդգծել է Պետրեուսը:

Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությունը ողջունում է «Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի պաշտպանությունը» խորագրով լսումները, որոնք կազմակերպվել են հունիսի 22-ին ԱՄՆ Կոնգրեսի Թոմ Լանթոսի անվան մարդու իրավունքների հանձնաժողովում: Այս մասին ասվում է Արցախի ԱԳն-ի տարածած հաղղորդագրության  մեջ:

«Խորը երախտագիտություն ենք հայտնում լսումների բոլոր կազմակերպիչներին և մասնակիցներին, այդ թվում՝ ԱՄՆ կոնգրեսականներ Քրիս Սմիթին, Ջեյմս ՄըքԳավերնին, Ադամ Շիֆին, Ֆրենք Փալլոին, ՀՀ-ում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջոն Էվանսին` Ադրբեջանի անօրինական և ռազմատենչ նկրտումների մասին տեղեկացվածության բարձրացմանն ու Արցախի ժողովրդի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված ջանքերի համար: Առանձին ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ ԱՄՆ կոնգրեսականներն իրենց ելույթներում կոչ են արել ԱՄՆ ղեկավարությանը գործադրել բոլոր հնարավոր միջոցները՝ ապահովելու Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքացիական բնակչության պաշտպանությունը, կանխելու հետագա լարվածությունը, ինչը կարող է հանգեցնել նոր պատերազմների ու նոր հանցագործությունների։

Համոզված ենք, որ նման ձևաչափով լսումների անցկացումը կարևոր քայլ է և՛ քաղաքական, և՛ բարոյական տեսանկյուններից, քանի որ Ադրբեջանի ծավալապաշտական և ռազմատենչ քաղաքականությունը լուրջ մարտահրավեր ու սպառնալիք է ոչ միայն հայ ժողովրդի և հայոց պետականության, այլ նաև՝ տարածաշրջանային կայունության և ընդհանրապես քաղաքակիրթ աշխարհի համար։

Շնորհակալություն ենք հայտնում նաև ԱՄՆ մեր բարեկամներին՝ անսասան և սկզբունքային դիրքորոշման համար, ինչպես նաև հույս հայտնում, որ նման լսումների անցկացումը Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների՝ հաջորդ շաբաթ Վաշինգտոնում կայանալիք հանդիպման նախօրեին կարևոր ազդակ կարող է դառնալ Արցախի ժողովրդի առջև ծառացած խնդիրների լուծման և անվտանգային ու հումանիտար բնագավառներում առկա մարտահրավերների հաղթահարման համար»,-ասվում է Արցախի ԱԳՆ-ի հաղորդագրության մեջ:

ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը աշխատանքային այցով մեկնել է Վաշինգտոն, որտեղ հունիսի 27-ից կմեկնարկի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման մասին պայմանագրի շուրջ քննարկումների հերթական փուլը: «Արմենպրես»-ին այս մասին տեղեկացրին ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունից։

Արցախի ԱԳ նախարարությունը մեկնաբանություն է տարածել Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի «Լաչինի միջանցքով ազատ և անվտանգ մուտքի ապահովումը» բանաձևի ընդունման կապակցությամբ՝ նշելով, որ սատարում է Լաչինի միջանցք և Արցախի Հանրապետություն Եվրոպայի խորհրդի փաստահավաք առաքելություն ուղարկելու, ինչպես նաև միջազգային կազմակերպությունների, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի համապատասխան գործակալությունների անարգել մուտքն Արցախ ապահովելու ԵԽԽՎ կոչին։

Ինչպես տեղեկացրին Արցախի Հանրապետության արտգործնախարարությունից, մեկնաբանությունում նշված է. «Հարկ ենք համարում նշել 2023 թվականի հունիսի 22-ին Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի կողմից ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ ընդունված «Լաչինի միջանցքով ազատ և անվտանգ մուտքի ապահովումը» բանաձևը, որը կոչ է անում Ադրբեջանին ապահովել Լաչինի միջանցքով ազատ և անվտանգ տեղաշարժը՝ համաձայն 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի Եռակողմ հայտարարության, ինչպես նաև անհապաղ իրականացնել 2022 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ՄԻԵԴ-ի կողմից կիրառված միջանկյալ միջոցները և Արդարադատության միջազգային դատարանի 2023 թվականի փետրվարի 22-ի որոշումը։

Ճանաչելով 2020 թվականին Ադրբեջանի կողմից ուժի կիրառման փաստը` Լաչինի միջանցքի արգելափակմանն ուղղված Բաքվի միակողմանի գործողությունները, որոնք հանգեցրել են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայում ամրագրված իրավունքների ոտնահարմանը, ԵԽԽՎ-ն առաջին անգամ արձանագրում է Ադրբեջանի կողմից ԵԽ-ի նկատմամբ իր կանոնադրական և կոնվենցիոն պարտավորությունների, ինչպես նաև կազմակերպությանն անդամակցության ժամանակ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության բացառապես խաղաղ կարգավորման վերաբերյալ ստանձնած հանձնառության խախտումը:

Կարևորում ենք նաև Վեհաժողովի եզրակացությունն առ այն, որ Ադրբեջանի կողմից ստեղծված իրավիճակը կարող է հանգեցնել նրան, որ հայ բնակչությունը ստիպված կլինի լքել իրենց տները, եթե հակամարտությունը չլուծվի քաղաքական ճանապարհով։ Այս կապակցությամբ ընդգծում ենք, որ Արցախի Հանրապետության իշխանությունները բազմիցս միջազգային կազմակերպությունների և ընդհանրապես պետությունների հանրության ուշադրությունն են հրավիրել այն փաստի վրա, որ Լաչինի միջանցքի շրջափակումն Ադրբեջանի ավելի լայն քաղաքականության մի մասն է, որի նպատակը էթնիկ զտումներ իրականացնելն է։

Էական ենք համարում այն փաստը, որ ընդունված բանաձևում ԵԽԽՎ-ն հստակ արձանագրում է Ադրբեջանի կողմից պարտադրված ապօրինի շրջափակման և կանխամտածված էներգետիկ ճգնաժամի ստեղծման արդյունքում Արցախի Հանրապետությունում ստեղծված իրավիճակը, ինչպես նաև դրանց աղետալի մարդասիրական հետևանքները, և կոչ անում Ադրբեջանին անհապաղ վերականգնել Հայաստանից Արցախ գազի և էլեկտրաէներգիայի մատակարարումները։

Ամբողջովին կիսում ենք բանաձևում արտահայտված մտահոգությունը՝ էթնիկ հայերի նկատմամբ Ադրբեջանի բարձրագույն ղեկավարության կողմից օգտագործվող թշնամական և սպառնալից հռետորաբանության առնչությամբ։ Սատարում ենք Լաչինի միջանցք և Արցախի Հանրապետություն Եվրոպայի խորհրդի փաստահավաք առաքելություն ուղարկելու, ինչպես նաև միջազգային կազմակերպությունների, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի համապատասխան գործակալությունների անարգել մուտքն Արցախ ապահովելու ԵԽԽՎ կոչին։

Ընդգծում ենք միջազգային մեխանիզմների կիրառմամբ Ստեփանակերտի և Բաքվի միջև խաղաղ երկխոսություն սկսելու վերաբերյալ բանաձևում հնչեցված կոչերը: Վերահաստատում ենք Արցախի Հանրապետության իշխանությունների հետևողական դիրքորոշումը՝ կողմերի համագործակցության և իրավահավասարության սկզբունքների հիման վրա՝ միջազգայնորեն ճանաչված բանակցային ձևաչափի շրջանակներում, բոլոր վիճելի հարցերն ու հակասությունները քննարկելու, խաղաղ բանակցությունների միջոցով Ադրբեջանի հետ հակամարտության արդարացի, արժանապատիվ և համապարփակ լուծում փնտրելու վերաբերյալ։

Հաշվի առնելով Արցախի ամբողջական անմարդկային շրջափակումը, լիակատար ամենաթողության պայմաններում Ադրբեջանի կողմից շարունակվող ապօրինի և հանցավոր գործողությունները, և որպես հետևանք՝ Լեռնային Ղարաբաղում կտրուկ վատթարացող հումանիտար ճգնաժամը, կոչ ենք անում Եվրոպայի խորհրդի Գլխավոր քարտուղարին և Նախարարների կոմիտեին անհապաղ արձագանքել Լաչինի միջանցքի անօրինական արգելափակման անհերքելի փաստերին և հրատապ գործարկել կազմակերպության մեխանիզմները՝ Ադրբեջանին պատասխանատվության ենթարկելու և Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի անհատական և հավաքական իրավունքների հետագա խախտումները կանխելու համար»։

Պաշտպանության փոխնախարար Յունուս-Բեկ Եվկուրովը, Եվգենի Պրիգոժինը և Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ Վլադիմիր Ալեքսեևը։

Wagner-ի հիմնադիր Եվգենի Պրիգոժինը, ով ուրբաթ օրը կազմակերպել էր «արդարության երթ» դեպի Մոսկվա՝ ճանապարհին գրավելով Դոնի Ռոստովի կենտրոնը, շաբաթ երեկոյան անսպասելիորեն հայտարարեց, որ վարձկանների շարասյունը, որին 200 կմ էր մնացել հասնելու Ռուսաստանի մայրաքաղաքից, վերադարնւմ է դաշտային ճամբարներ։

Պրիգոժինի հաղորդագրությունը հայտնվել է անմիջապես այն բանից հետո, երբ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի մամուլի ծառայությունը հայտարարեց, որ Wagner-ի հիմնադիրը համաձայնել է կանգնեցնել ավտոշարասյունը Բելառուսի ղեկավարի հետ բանակցություններից հետո։

Բանակցությունները, ըստ Լուկաշենկոյի մամուլի ծառայության, համաձայնեցվել են ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, ով առավոտյան Պրիգոժինի գործողություններն անվանել է «դավաճանություն Ռուսաստանի հանդեպ»։

Շաբաթ երեկոյան Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը լրագրողներին հայտնել է ծրագրի մանրամասները։

Նրա խոսքով՝ Պրիգոժինի դեմ քրեական գործը կդադարեցվի, եւ նա «կմեկնի Բելառուս»։ Ապստամբությանը մասնակցած վարձկանները չեն հետապնդվի՝ հաշվի առնելով նրանց մարտական ​​վաստակը, իսկ շարասյունին չմիացած կռվողներից ոմանք պայմանագրեր կկնքեն պաշտպանության նախարարության հետ։

Պեսկովը նաև ասել է, որ Լուկաշենկոն «իրեն առաջարկել է որպես բանակցող, քանի որ Պրիգոժինին ճանաչում է ավելի քան 20 տարի»։

«Վագներ» ՊՄԿ-ի հիմնադիր Եվգենի Պրիգոժինն ասել է, որ շրջում է «Վագներ» ՊՄԿ-ի սյուները և մեկնում դաշտային ճամբարներ։ Նա նշեց, որ ՊՄԿ-ի զինյալները հունիսի 23-ից առաջ էին շարժվում Մոսկվայի ուղղությամբ, պետք է անցնեին մոտ 200 կմ։ «Եկել է պահը, երբ կարելի է արյուն թափել, գիտակցելով ողջ պատասխանատվությունը այն բանի համար, որ ռուսական արյունը կարող է հեղվել կողմերից մեկում, մենք շրջում ենք մեր շարասյուները և պլանի համաձայն հեռանում ենք հակառակ ուղղությամբ դեպի դաշտային ճամբարներ. », – ասել է նա Telegram-ի աուդիո հայտարարության մեջ:

Լուկաշենկոն բանակցություններ է վարել Պրիգոժինի հետ, պայմանավորվել դադարեցնել առաջխաղացումը և դեէսկալացնել իրավիճակը։

«Բելառուսի նախագահը, լրացուցիչ ճշտելով իրավիճակը սեփական ուղիներով, Ռուսաստանի նախագահի հետ համաձայնությամբ, բանակցություններ է վարել Վագների ղեկավար Եվգենի Պրիգոժինի հետ։
Բանակցությունները շարունակվել են ողջ օրվա ընթացքում։ Արդյունքում նրանք համաձայնության եկան Ռուսաստանի տարածքում արյունալի ջարդ սանձազերծելու անթույլատրելիության վերաբերյալ։ Եվգենի Պրիգոժինն ընդունել է Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի առաջարկը՝ դադարեցնել «Վագներ» ընկերության զինված անձանց տեղաշարժը Ռուսաստանի տարածքում և քայլեր ձեռնարկել լարվածությունը թուլացնելու համար։
Այս պահին սեղանին դրված է իրավիճակի հանգուցալուծման բացարձակապես շահավետ և ընդունելի տարբերակ՝ Wagner-ի անդամների անվտանգության երաշխիքներով»։