Սեպտեմբերի 1-ից Երևանի բոլոր հանրակրթական դպրոցներում դասերը կմեկնարկեն ժամը 08:15-ին: Այս մասին հայտնել է քաղաքապետարանի խոսնակ Հայկ Կոստանյանը։
«Նախաձեռնության նպատակներից է այն, որ երեխաները խցանումների պատճառով դասերից չուշանան, ինչպես նաև երթևեկությունը որոշակիորեն թեթևանա առավոտյան ժամերին»,– ասել է նա։
Նշենք, որ դասերը սկսվում էին ժամը 08.30–ին։
2015 թվականի սեպտեմբերին Ստեփանակերտում կատարվեց այն, ինչը շատ արցախցիներ անվանեցին մեծ առաջընթաց նորարարական տեխնոլոգիաների ոլորտում: Բացվեց “Թումո” ստեղծագործական տեխնոլոգիաների կենտրոնի արցախյան մասնաճյուղը: Կենտրոնը դարձավ բոլոր արցախցի երեխաների և դեռահասների սիրելի վայրը: Նրանք հնարավորություն ունեցան փորձել իրենց նորարարական տեխնոլոգիաների ոլորտում և որոշել իրենց ապագա մասնագիտությունը: Երեխաներին սովորեցրին ժամանակակից մասնագիտություններ՝ ծրագրավորում, դիզայն, անիմացիա, լուսանկարչություն և այլն: Թումոյի շատ շրջանավարտներ կիրառել են ձեռք բերված գիտելիքները գործնականում և աշխատում են համապատասխան ոլորտներում:
Դայանա Խաչատուրյանը “Թումո Արցախում” լավագույն ուսանողներից և շրջանավարտներից մեկն է: Step1.am-ի հետ զրույցում Դայանան պատմեց “Թումո Արցախի”՝ իր ապագա կյանքի վրա ազդեցության մասին և կիսվեց հիշողություններով:
Ինչպե՞ս և ե՞րբ իմացար Թումոյի մասին։
Բացումից կարճ ժամանակ առաջ բոլորը խոսում էին քաղաքում բացվող նոր կրթական կենտրոնի մասին։ Մենք՝ երջանիկ դպրոցականներ, որոնք դեռ լիովին չէինք հասկանում նախագծի էությունը, գնացինք պարզելու, թե ինչ է այնտեղ կատարվելու։ Եթե չեմ սխալվում, ես 14 տարեկան էի։
Ի՞նչն է քեզ հետաքրքրել Թումոյում։ Պատմի մթնոլորտի մասին, ի՞նչ հիշողություններ ունես թիմի և ուսանողների մասին, կապ պահպանո՞ւմ ես նրանց հետ Արցախից արտաքսվելուց հետո։
Թումոյի գաղափարն ինձ դուր եկավ առաջին իսկ օրերից։ Եվ ես շարունակում եմ կարծել, որ շատ կարևոր է ոչ մեծ քաղաքներում ապրող երեխաներին ցույց տալ մեծ հնարավորություններ, կյանքի այլ տարբերակներ և նրանց մեջ սերմանել այն գաղափարը, որ դու՝ փոքրիկ մարդը, կարող ես ամեն ինչի հասնել, եթե փորձես։ Ես վայելում էի տարբեր երկրներից մարդկանց հետ շփումը, որոնք շատ հեռու են իմ երկրից, սեմինարների ժամանակ։ Ահա այսպիսինն էր ինձ համար Թումո Արցախ-ի առաջին սերունդը։
Հիշում եմ Կենտրոնի առաջին աշխատակիցներին, նրանց արձագանքողականությունը և բառացիորեն ամեն ինչում օգնելու պատրաստակամությունը։ Ես դեռ շփվում եմ նրանցից շատերի հետ։ Մենք հաճախ համագործակցում ենք շրջանավարտների հետ տարբեր աշխատանքային հարցերի շուրջ, չէ՞ որ մենք աշխատում ենք հարակից ոլորտներում։
Պատմի ուսումնական գործընթացի մասին, ի՞նչ էիր ուսումնասիրում և որ ոլորտներն ես ամենաշատը սիրել։
Ուսումնական գործընթացն այդ ժամանակ բավականին նոր էր Արցախի համար՝ մենթորներ, հրավիրված մասնագետներ, նրանց հետ համատեղ աշխատանք, տեղեկատվություն ստանալու և ստուգելու ծավալուն գործընթաց և շատ ավելին։ Անձամբ ես խորացել եմ ավելի ստեղծագործական մասի մեջ՝ լուսանկարչություն, կարճամետրաժ ֆիլմերի ստեղծում, մոդելավորում և այլն։
Ստացած գիտելիքները կիրառե՞լ ես գործնականում, եթե այո, ապա ինչպե՞ս։
Ես աշխատում և սովորում եմ ստեղծագործական ինդուստրիաների, գովազդի, հասարակայնության հետ կապերի ոլորտում։ Եվ անկասկած, հիմքը դրվել է Թումոյում։
Պատմիր, թե ինչպես ես ապրում տեղահանությունից հետո, ինչո՞վ ես զբաղվում, ի՞նչ ծրագրեր ունես ապագայի համար։ Որտե՞ղ եք պատկերացնում ապագա կյանքդ՝ Հայաստանում, թե՞ արտերկրում։
Ես վերջերս եմ ավարտել համալսարանը, աշխատում եմ մարքեթինգային գործակալությունում իվենթ-կազմակերպման ոլորտում։ Փնտրում եմ հնարավորություններ սովորելու և այլ ոլորտներում։ Ես միշտ կողմ եմ նոր հետաքրքրություններին և հայտնագործություններին։ Դեռևս պաշտում եմ ստեղծագործականության ցանկացած դրսևորում իմ կյանքում։ Արդյո՞ք ես պատկերացնում եմ իմ կյանքը Հայաստանում, թե դրանից դուրս՝ դժվար հարց է, որը հստակ պատասխան չունի, բայց արդյո՞ք ես ինձ տեսնում եմ շատ, բոլորովին տարբեր վայրերում։ Այո։
Կարոտո՞ւմ ես Արցախը։ Կվերադառնայի՞ր Ստեփանակերտ։ Եթե այո, ապա ի՞նչ պայմաններում։
Չի կարելի դադարել կարոտել այն վայրը, որտեղ մեծացել և կայացել ես, հատկապես, եթե այս վայրը այլևս քեզ չի պատկանում։ Շատ դժվար է շրջապատի մարդկանց բացատրել, թե ինչու է քո աչքերում դեռևս այդքան տխրություն զգացվում տան, Արցախի երեխաների մասին անգամ չնչին հիշատակման ժամանակ։ Բայց նրանք պարտավոր չեն դա հասկանալ։ Այս ցավը իմն է, ապրում է ներսումս և օգնում է ինձ գնահատել այն, ինչ ունեմ հիմա։
Ես իսկապես հավատում եմ, որ Արցախը կախարդական վայր է, մի ուտոպիա, որտեղ միշտ լավ է, գոնե ինձ համար։ Այդ ժամանակվանից ի վեր շատ բան է փոխվել։
Բայց այսօրվա իրականություններում վերադառնալու համար պետք է հաշվի առնել բազմաթիվ որոշիչ գործոններ։ Սա նույնպես բարդ հարց է։
Արսեն Աղաջանյան
«Հայաստանում երբեք ոչ մի ժամանակաշրջանում այսպիսի իրավիճակ չի եղել, որ իրավապաշտպանությունը իջեցվի զրոյի։ Գրեթե բոլորն առաջնորդվում են քաղաքական հայացքներով, Հայաստանում այսօր իրավապաշտպանություն չկա»,- Step1.am-ի հետ զրույցում ասում է իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանը՝ անդրադառնալով այս փուլում հնչեղություն ունեցող քրեական գործերով դատավարություններին ու դրանց վերաբերյալ իրավապաշտպան համայնքի վերաբերմունքին։
Ալեքսանյանի խոսքով՝ ականատես եղանք, թե ինչ բացահայտ քաղաքական քարոզ է իրականացվում Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ այսպես կոչված «ահաբեկչության նախապատրատսման» գործով։ «Նույնիսկ Ազգային ժողովում հայտարաություն ընդունվեց, որ բոլորը պետք է գնահատական տան, այսինքն՝ համաձայնեն իրենց տեսակետի հետ, նույնսիկ հասարակական սեկտորին են կոչ արել։ Ոչ մի իշխանության ժամանակ այսպիսի պարտադրանք չի եղել, ես չեմ բացառում, որ այս պարտադրանքը կհասնի նրան, որ նույնիսկ հետապնդումներ կլինեն։ Եվ իրավապաշտպաններ չկան, որոնք կխոսեն այս դատավարությունների մասին»,- ասաց նա։
Իրավապաշտպան ժաննա Ալեքսանյանն իշխանամերձ շրջանակների կողմից թիրախավորվել է այն բանի համար, որ անդրադարձել է Բագրատ սրբազանի գործով հրապարակված ձայնագրություններին։ «Գեներալի կոչումով գլխավոր դատախազը անխոցելի կեցվածքով Ազգային Ժողովում պնդում էր ահաբեկչության նախապատրաստում մեղադրանքը, մասնավորապես հղումներ անելով գաղտնալսված ձայնագրությանը, որն արդեն իսկ լայնորեն տարածվել էր հանրության շրջանում։ Տեւական ժամանակ է՝ փաստաբաննեերը հրապարակել են ձայնագրության ամբողջական տարբերակը եւ ներկայացրել տիկին դատախազի պնդումների հակառակ պատկերը, այսինքն՝ ամբողջությամբ ժխտել են մեղադրանքի, որքան հասկանում եմ, հիմնական մասը։ Տիկին դատախազ, ինչո՞ւ եք լուռ։ Դուք պարտավոր եք եիս մեկ անգամ այցելել ԱԺ եւ բացատրություններ տալ, եթե, իհարկե ձեր նպատակը միայն հանրությանը մոլորության մեջ գցելը չէր։ Ի վերջո դուք եք պատասխանատու մեղարանքի համար»,- Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում գրել էր Ժաննա Ալեքսանյանը։
Նա նշում է, որ փաստաբանների հրապարակածով ժխտվեց հիմնական թեզը, որ ահաբեկչություն է նախապատրաստվել։ «Եվ նույնիսկ դրանից հետո ես չեմ լսել, որ հասարակական սեկտերից, իրավապաշտպան կազմակերպություններից մեկը խոսել է այդ մասին։ Ես գրեցի դատախազի այդ պահվածքի մասին՝ հիմա գնա ու քո մեղադրանքը պաշտպանիր, ասա տեսնենք՝ եղել է դա, թե՞ չի եղել, դու էիր պնդում, ավելի շուտ՝ ստում։ Բայց երբ ես գրառումներ եմ անում, արդեն ինձ էլ են սաստում եւ այն զոմբիական մտածողությամբ, թե իբր Միքայել սրբազանի կոչով կարող էին հարյուրավոր մարդիկ զոհվել։ Այսինքն՝ ես հասկացա, որ ինձ էլ են զգուշացնում մերձիշխանական շրջանակները»,- ասաց Ալեքսանյանը։
Ինչ վերաբերում է Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյանի գործին՝ Ժաննա Ալեքսանյանն ասում է, որ նրա հարցազրույցներում իշխանությունը բռնազավթելու եւ հեղաշրջում իրականացնելու ոչ մի կոչ չկա, ինչը նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմքում է դրված։ «Սա ցույց է տալիս, որ վարչապետն այս ձեւով շարունակեց պայքարը եկեղեցու դեմ՝ բարձրաստիճան հոգեւորականներին դատապարտելով։ Ես հետեւում եմ դատավարություններին եւ տեսնում եմ դատարանի կեցվածքը, բացահայտորեն գործը տանում են այն ուղղությամբ, որ պատժեն։ Եվ այս համատարած լռության մեջ մարդիկ դատապապարտվելու են, այս հերքված մեղադրանքներով դատապարտվելու են։ Նույնը վերաբերում է Սամվել Կարապետյանի գործին, Նիկոլ Փաշինյանն ինչ ուզում է, այն էլ անում է»,- հավելեց իրավապաշտպանը։
Ժաննա Ալեքսանյանի խոսքով՝ հազարավոր դատավարություններ ենք տեսել, բայց այսպիսի ցածրորակ, չհիմնավորված քննություն չի եղել։
«Բայց արձագանք չկա, թե այս մարդիկ ի՞նչ մեղք են գործել, որ իրենց վրա ահաբեկչության, իշխանությունը զավթելու հոդվածներ եք դրել։ Ոչ իրավապաշտպաններ կան, ոչ էլ իրավապաշտպանություն կա։ Նաեւ դա է հանգեցնում այս որակի դատավարությունների, եթե չկա հսկողություն։ Նախկինում եւ հայտարարություններ էին լինում, եւ մենք փաստաբանների հետ ասուլիսներ էինք տալիս։ Հիմա ակնհայտ ապօրինի դատավարություններ են ընթանում եւ Միքայել սրբազանի, եւ Բագրատ սրբազանի գործերով, նրանք մեր մեղքերը վերցրել են իրենց վրա եւ այս լռության պայմաններում դատվում են»,- ասաց նա։
Ռոզա Հովհաննիսյան
Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ասաց, որ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությանը վերադառնալը իմաստ չունի, քանի որ այս փաստաթուղթն անցյալում է մնացել։ Նրա խոսքով՝ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հաստատվել է խաղաղություն։
Ի՞նչ է նշանակում՝ նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը անցյալում է։ Ընդամենը մի քանի օր առաջ ռուսական կողմը հայտարարեց, որ փաստաթուղթն ուժի մեջ է։ Ի՞նչ է փոխվել այդ ժամանակվանից։ Թուղթը պարզապես դե՞ն են նետել։ Իսկ ի՞նչ է լինելու այս փաստաթղթով ձևավորված իրողությունների հետ։ Դրանք է՞լ են անցյալում։
Նիկոլ Փաշինյանը՝ անդրադառնալով ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով նախկին օգնական Ջեյմս Օ’Բրայենi հայտարարություններին, հիշեցրել է 2021-ի, 2022-ի և 2023-ի իրադարձությունները։ “Մենք երբեք բավարարված չենք եղել այն արձագանքից և աշխատանքից, որ Միացյալ Նահանգների այդ պահին գործող վարչակազմը իրականացրել է մեր տարածաշրջանում խաղաղության օրակարգին աջակցելու համար”, ասել է Փաշինյանը։
Հիշեցնենք, որ Օ՛Բրայենը հոդված է հրապարակել օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Փաշինյան-Ալիև-Թրամփ ձեռք բերված պայմանավորվախությունների մասին։ Նա ի թիվս այլ բաների պնդել է, որ Բայդենի վարչակազմի կողմից առաջարկված «գործնական խաղաղություն» սկզբունքի հիմքերից մեկն ԱՄՆ-ի խոստումն էր՝ պատժամիջոցներ կիրառել այն պաշտոնյաների և ընկերությունների նկատմամբ, որոնք կառուցում, շահագործում կամ օգտագործում են միջանցքը՝ առանց Հայաստանի համաձայնության, ասում է դիվանագետը։ Ալիևի տեսանկյունից՝ ԱՄՆ-ի խոստումը՝ աջակցել միջանցքին հիմա, նախքան Հայաստանը կձեռնարկի իր Սահմանադրության փոփոխության վերջին քայլը, կարող է նշանակել, որ այս լծակը զիջվել է, ասել է Օ՛Բրայենը։ Նա նաև նշել է, որ Վաշինգտոնն այլևս չի մտահոգվում Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղում 2020 և 2023 թվականների ռազմական գործողություններով։
Կարծես, հենց այս պնդումներն են Փաշինյանին ստիպել բավականին կոշտ արտահայտել Բայդենի վարչակազմի մասին։ ԱՄՆ դիրքորոշման փոփոխության մեջ Օ՛Բրայենը մեղադրում է ոչ միայն Թրամփին, այլ Հայաստանի իշխանությույններին, որոնք բաց են թողել կարևոր լծակը։
ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ջեյմս Օ’Բրայանը՝ 2023-ի նոյեմբերի 27- ին նախազգուշացրել էր՝ «Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև ոչ խաղաղ ճանապարհով» առևտրային ուղիների վերաբացման դեպքում, ԱՄՆ-ն կկիրառի իր տրամադրության ներքո եղած ողջ գործիքակազմը՝ խափանելու այն”:
Երեկ Ալիևն ասել է, որ եթե նրանք ուզենային, վաղուց գրաված կլինեին հայ-իրանական սահմանը։ Ստացվում է սակայն, որ Բայդենի վարչակազմը դա թույլ չէր տալիս։
Հիմա, երբ թույլտվությունը կա, Ալիևը ուղղակի կսպասի մինչև Հայաստանում ընտրությունների ավարտը․ նա կամ “խաղաղ ճանապարհով” կստանա միջանցքը, կամ կվերցնի այն ուժով։
Օգոստոսի 8-ը ոչ թե հետաձգված խաղաղություն է, այլ հետաձգված պատերազմ, զգուշացնում է Օ’Բրայանը։
Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր և թանգարան-ինստիտուտի հիմնանորոգման աշխատանքները մեծ աղմուկ են բարձրացրել՝ ՀՀ իշխանության Թուրքիայի հետ “հաշտեցման” ֆոնին։ Սակայն կառավարությունը հավաստւացնում է, որ վերանորոգման ընթացքում և՛ թանգարանը, և՛ հուշահամալիրը բաց են լինելու այցելուների և պաշտոնական պատվիրակությունների համար:
Ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը, այցելուների հոսքին չխոչընդոտելու նպատակով մույթերը հերթով են հիմնանորոգվում. այժմ ընթանում են առաջին երեք մույթերի վերականգնման աշխատանքները:
Հրայր Գաբրիելյանն 5 երեխա ունի։ Տղամարդը մինչև 35 տարեկանը ապրել է Ասկերանում, ընտանիք կազմել, պատերազմների ժամանակ պաշտպանել է իր տունը և տարիներով բուժել վերքերը։
Արցախից բռնի տեղահանվելուց հետո Գաբրիելյանները բնակություն են հաստատել Արտաշատում։ Նրանք տուն և հող են վարձակալել, որ գյուղատնտեսությամբ զբաղվեն։ Վերջերս, այլ հիվանդություններից բացի, բժիշկները տղամարդու մոտ ախտորոշել են սրտի հետ կապված խնդիրներ՝ կտրականապես արգելելով ֆիզիկական ակտիվությունը։ Այժմ նա ստիպված է փնտրել այլ աշխատանք, բայց ապարդյուն։ Իսկ եթե նա չենթարկվի բժիշկներին, կա վտանգ, որ երեխաները կմնան առանց հոր։
Տղամարդը պատմում է, որ երբ ստանում էին «40+10» աջակցություն, ավելի հեշտ էր հաղթահարել սոցիալական խնդիրները։ Հիմա միայն երեխաներն են ստանում 30 հազար դրամ, բայց ամեն ինչ գնում է բնակարանի վարձի վճարմանը։ Նա պլանավորել էր վաճառել բերքի մի մասը, բայց կարկուտը ոչնչացրել է ամեն ինչ։
Բժիշկները խոսում են շտապ վիրահատության մասին, իսկ երեխաները սեպտեմբերի 1-ից կգնան դպրոց։
«Ես անհույս վիճակում եմ։ Պետք է գնեմ երեխաներին անհրաժեշտ պարագաները դպրոցի համար, որպեսզի նրանք չամաչեն։ Միևնույն ժամանակ, պետք է վճարեմ բնակարանի համար։ Լրացուցիչ աշխատանքը, որը ես և կինս կարողանում ենք ստանալ, գնում է սննդի։ Ես չեմ կարող պարտք վերցնել, քանի որ իմ հարազատներն ու ընկերները նույն վիճակում են, ինչ մենք՝ սովորական ընտանիքներ, որոնք ապրում են աշխատավարձով»։
Ընտանիքը դիմել է կառավարությանը՝ արտակարգ օգնության ծրագրի շրջանակներում, բայց նրանց մերժել են։ Ամիսներ շարունակ նա չի կարողանում վերականգնել հաշմանդամությունը Հայաստանում բյուրոկրատական քաշքշուկների պատճառով։
Որոշ ժամանակ առաջ տղամարդը մտածում էր այլ երկիր աշխատանքի գնալու մասին։ Սակայն սրտի խնդիրները մի կողմ են դրել այդ ծրագրերը։ Այժմ ընտանիքը մտածում է քաղաքացիություն ստանալու մասին՝ վկայականները օգտագործելու և Հայաստանի մարզերի գյուղերից մեկում տուն գնելու համար։ Սակայն նրանք կասկածում են, որ կստացվի, քանի որ վկայական ստացած իրենց ընկերներից ոչ մեկը չի կարողանում բնակարան գտնել։ Բանկերը վարկեր չեն տրամադրում, քանի որ մշտական և բարձր եկամուտ չկա։
Ընտանիքը նաև վախենում է, որ անձնագրերը փոխելուց հետո կկորցնեն իրենց ընտանեկան տան, նախնիների գերեզմանների և վերադառնալու իրավունքը։
«Ինչո՞ւ են մեզ համար անընդհատ խոչընդոտներ ստեղծում։ Ոչ տուն, ոչ աշխատանք, ոչ առողջություն։ Ծնողները զրկված են իրենց երեխաներին պատշաճ մանկություն ապահովելու հնարավորությունից։ Ինչպե՞ս կարող ենք նրանց բացատրել, որ դպրոց կգնան առանց նոր հագուստի։ Ինչպե՞ս կարող ենք նրանց բացատրել, որ մենք անօթևան կմնանք, եթե հայրիկը վիրահատվի կամ եթե մենք նրանց համար դպրոցական համազգեստ գնենք»։
ՀՀ կառավարությունը կասեցրել է «40+10 հազար դրամ» փախստականների աջակցության ծրագիրը։ Հուլիսի 1-ից մինչև տարեվերջ խոցելի խմբերի փախստականները միայն կստանան 30 հազար դրամ։ Իսկ հետո անորոշություն է։
Նոր ուսումնական տարվա նախօրեին հասարակական գործիչները մոնիթորինգի ընթացքում բացահայտել են արցախցի ավելի քան 10 հազար երեխաների, որոնք խիստ կարիք ունեն դպրոցական պարագաների, պայուսակների և հագուստի։
Ալվարդ Գրիգորյան
Նոր ուսումնական տարվա մեկնարկին հաշված օրեր են մնացել։ Այդ օրը բոլոր երեխաները ցանկանում են հավուր պատշաճի ներկայանալ դպրոց․ հագնել նոր հագուստ, կոշիկ ու կրել գեղեցիկ պայուսակ՝ անհրաժեշտ գրենական պիտույքներով։ Ծնողները կրկին կանգնած են խնդրի առաջ՝ ինչպես պատրաստել երեխային, որ կարողանան տեղավորվել ընտանեկան բյուջեի մեջ։ Առանձնապես դժվար է տեղահանված արցախցիների համար, ովքեր ապրում եմ վարձակալած բնակարններում և մի կերպ են կարողանում վճարել վարձավճարները․ կկարողանա՞ն արդյոք հավուր պատշաճի պատրաստվել։ Իհարկե, բոլոր ծնողներն էլ ուզում են, որ իրենց երեխաները լավ տեսք ունենան և ուրախ սրտով մտնեն դպրոց։
Փորձեցինք ծնողներից իմանալ, թե ինչպես են պատրաստվում և ինչքան գումար է հարկավոր դպրոցին նախապատրաստվելու համար։
Մարիաննա Գուրգենյանը 4 դստրերի մայր է․ բնակվում է Մեծամորում
-Ճիշտն ասած, հունիս ամսվանից եմ պատրաստվում նոր ուսումնական տարվան, որպեսզի կարողանամ երեխաներին, ինչպես Արցախում, այստեղ ևս կոկիկ ուղարկել դպրոց։ Հիմնականում համացանցով եմ պատվերներ տվել ու ավելի մատչելի գներով մաս-մաս ձեռք բերել ։ Չհաշված գրենական պիտույքները, երեք երեխաներիս համար ավելի քան 100000 դրամ գումարի հագուստ ու կոշիկ եմ պատվիրել։ Եթե գնեի խանութներից կամ շուկայից, համոզված եմ՝ կվճարեի դրա կրկնապատիկը։ Ավագ դուստրս՝ Մանեն, սովորում է Արմավիրի արվեստի պետական քոլեջի <<Դիզայն և մոդելավորում>> բաժնում։ Արդեն երկրորդ կուրսի ուսանողուհի է, գերազանց գնահատականների շնորհիվ անվճար է սովորում, ինչը օգնում է մեր ընտանիքի ֆինանսական վիճակին։ Նարեն ու Մարիան դպրոց են գնում, փոքրս՝ Եվան, դեռ մի տարեկան չկա։
Իհարկե, դժվարություններ շատ կան, սակայն ամուսնուս հետ փորձում ենք մեր երեխաների համար բարեկեցիկ կյանք ապահովել, անել ամեն ինչ, որ նորմալ կրթություն ու դաստիարակություն ստանան։ Արցախում հիմքը լավ է դրվել, ու մենք անում ենք հնարավորը, որ նրանք հաստատուն քայլերով առաջ գնան։
Ամբողջ ամռան ընթացքում ամուսինս աշխատել է, հող մշակել, որ կարողանանք ապահովել մեր ընտանիքի կարիքները։ Մեզ օգնում են նաև ամուսնուս ու իմ ծնողները։
Անահիտ Սարգսյանն ապրում է Վանաձորում․ ունի 2 դպրոցահասակ որդի
-Երեխաների համար գնել եմ հագուստ (վերնաշապիկներ, տաբատներ) ու կոշիկ՝ յուրաքանչյուրի համար ծախսելով 50 հազարական դրամ։ Դեռևս պայուսակ ու գրենական պիտույքներ չեմ գնել, որովհետև գումարը չի հերիքել։ Սպասում եմ, որ մինչև սեպտեմբերի 1-ը իմ աշխատավարձը տրամադրեն, որ կարողանամ լրացնել պակասը։ Ասում են՝ տղաներին հեշտ է պատրաստել դպրոց գնալու համար, սակայն դա այդպես չէ։ Տղաներս արդեն ավագ դպրոց են հաճախում, նրանց պահանջները մեծ են, սակայն կարողանում ենք իրար հետ փոխըմբռնում գտնել։ Ավագ որդուս խոստացել եմ հաջորդ տարի միջնակարգն ավարտելու կապակցությամբ կոստյում գնել։ Կարևորը խաղաղություն լինի։
Անուշ Գաբրիելյանն ապրում է Արտաշատ համայնքի Բյուրավան գյուղում․ ունի 5 երեխա, որոնցից 4-ը դպրոցահասակ են
-Ամեն տարի այս օրերին եռուզեռի մեջ ենք ընկնում, որովհետև բազմազավակ ծնողի համար հեշտ չէ երեխաներին դպրոց ուղարկել։ Չորս երեխաներս գնում են դպրոց։ Այս տարի 4-րդ երեխաս առաջին դասարան է հաճախելու։ Նրան առանձնահատուկ ուշադրություն պետք է հատկացնենք ու ամեն ինչ նորը ձեռք բերենք։ Մենակ պայուսակներ ու գրենական պտույքներ ենք գնել։ Նախատեսում ենք այս օրերին նաև հագուստ ու կոշիկ գնել որևէ էժանագին խանութից։ Թեև գիտենք, որ էժան ապրանքն այնքան էլ որակյալ չէ, սակայն մեր ֆինանսական վիճակը մի կերպ դա կարող է թույլ տալ։ 4 երեխաներիս համար առնվազն 200000 դրամ գումար է հարկավոր։
Արևիկ Գրիգորյանը մեկ դուստր ունի․ ապրում են Երևանում
-Իմ աղջիկն արդեն պատրաստ է դպրոց գնալու։ Իհարկե, նախորդ տարվա հագուստը ևս կհագնի ուսումնական տարվա ընթացքում։ Այս տարվա համար դպրոցական, սպորտային հագուստ, կոշիկներ և գրենական պիտույքներ ձեռք բերելու համար ծախսել եմ մոտ 60 հազար դրամ։ Աղջիկս արդեն հաճախում է 4-րդ դասարան, ինչպես նաև տարբեր խմբակներ։ Լավ է սովորում, մենք փորձում ենք նրան տալ այն ամենն, ինչ հարկավոր է յուրաքանչյուր երեխայի, իսկ դա անհոգ ու ապահով մանկությունն է։ Երեխան մեղավոր չէ, որ բռնատեղահանվել է իր հայրենիքից։ Նա պետք է դպրոց գնա, սովորի ու լավ մարդ դառնա։
Ամեն տարի սեպտեմբերի 1-ի նախօրեին նույն եռուզեռն է․ տարբերությունն այն է, որ տարեցտարի թանկացում է նկատվում ամեն ինչի մեջ։ Մեկ երեխայի համար առնվազն 50000 դրամ գումար է հարկավոր։ Ծնողները կաշվից դուրս են գալիս, որ կարողանան իրենց երեխաներին ուղարկել դպրոց, սակայն ոչ բոլորին է դա հաջողվում։ Կան ծնողներ (չցանկացան բացահայտվել), որոնց երեխաները սեպտեմբերի 1-ին դպրոց չեն գնալու, քանի որ պատրաստ չեն այդ կարևոր օրվան․ մի քանի օրից հետո կգնան, որ չնեղվեն իրենց հագուկապից, որ չհամեմատվեն։
Կարինե ԲԱԽՇԻՅԱՆ
Գիշերը Ռուսաստանը զանգվածային հարվածներ է հասցրել Ուկրաինայի տարածքին։ Հարձակումից վնասվել է մայրաքաղաքը և մի քանի շրջաններ. կան զոհեր, վիրավորներ և մեծածավալ ավերածություններ, հաղորդում է Dialog.UA-ն։ Կիևում ռուսական հարվածները հանգեցրել են ողբերգական հետևանքների։
Կիևի քաղաքապետ Վիտալի Կլիչկոյի խոսքով՝ զոհվել է ութ խաղաղ բնակիչ, այդ թվում՝ երկու երեխա։ Վիրավորվել է 38 մարդ, այդ թվում՝ անչափահասներ, 30 մարդ հոսպիտալացվել է։
Մայրաքաղաքում հրդեհներ և ավերածություններ են գրանցվել քսանից ավելի վայրերում։ Ուղիղ հարվածից ավերվել է հինգհարկանի բնակելի շենք, մարդիկ մնում են փլատակների տակ։ Վնասվել են բարձրահարկ շենքեր, մասնավոր տներ, գրասենյակային շենքեր, առևտրի կենտրոն, մանկապարտեզ և կայանատեղի։
Ինպիչմենտի գործընթացի ձախողումից և օգոստոսի 8-ին Վաշինգրոնյան գործընթացներից հետո Հայաստանում մեծ թափով մեկնարկել է նախընտրական պայքարը։
Մինչ հիմա ցանկացած պայքարի հիմքում Ղարաբաղյան ժարժումն էր՝ որպես ազգային գաղափարախոսության առանցք։ Հիմա ոչ մի կուսակցություն դեռ չի ներկայացրել խաղաղության իր գաղափարախոսությունը։ Առավելագույնը խոսվում է արցախցիների վերադարձի մասին և գրեթե չի խոսվում Միացումի, Արցախի դեօկուպացիայի մասին։ Այսինքն՝ այս հարցով Հայաստանի քաղաքական դաշտում մեծ տարաձայնություններ չկան, իսկ իշխանությույան դիրքերն այս հարցում ավելի ուժեղ են։ Սակայն հասարակությունը Արցախի հարցը փակագծերից դուրս չի դնում, և քաղաքական ուժերը ստիպված կլինեն դիրքորոշում հայտնել այդ հարցի շուրջ։
Մինչ իշխանությունը փորձում է օգտվել «նախընտրական զինադադարից», ինչպես օգոստոսի 8-ը անվանում է Լևոն Զուրաբյանը, և ներկայանալ որպես խաղաղության մոնոպոլիստ, մնացած ուժերը փորձում են համախմբվել։ Բոլորը գիտեն, որ ներկայիս ընտրական համակարգով առանձին-առանձին անիմաստ է գնալ ընտրություններին, քանի որ եթե քիչ ձայներ հավաքես, դրանք բաժին կհասնեն խոշոր միավորումներին։
Արդեն նկատելի են որոշ գործընթացներ։
Սամվել Կարապետյանի ընտանիքը պատրաստվում է ստեղծել «Մեր ձեւով» կուսակցություն։ Արդեն հայտարարվել է, որ այն կապ չունի Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի հետ։
Թեկուզ Սերժ Սարգսյանը ասել է, որ կսատարի Կարապետյանի կուսակցությանը, բայց նաև հայարարել է, որ ընտրություններին մասնակցելու ՀՀԿ-ն որոշում դեռ չի ընդունել։
Ինչ վերաբերվում է Քոչարյանին, ապա տեղեկություն կա, որ ՀՅԴ-ն ուզում է անջատվել երկրորդ նախագահից և ինքնուրույն գնալ ընտրություններին։
Ղարաբաղյան հարցի «բացակայությունը» դիսկուրսում խաղից դուրս է դնում նաև առաջին, երկրորդ և երրորդ նախագահներին, որոնք օրգանիկորեն կապված են Արցախյան խնդրի հետ։
ԶԼՄ-ը գրում են, որ օրերս հանդիպել են ՀԱԿ փոխնախագահ Լեւոն Զուրաբյանը, ԼՀԿ փոխնախագահ Դավիթ Խաժակյանը, «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը, «Հաղթանակ» կուսակցության ղեկավար Վիկտոր Մնացականյանը, «Ապրելու երկիր» կուսակցության համահիմնադիրներից Մեսրոպ Առաքելյանը եւ «Հայաստան» դաշինքի նախկին պատգամավոր, «Հայոց տուն» նախաձեռնության հիմնադիր անդամ Արմեն Չարչյանը։
Բավական աղմուկ է հանել նաև իրավապաշտպան Նինա Կարապետյանցի մուտքը քաղաքականություն․ նա միացավ ՆԺԱՐ շարշմանը։
Այս պարագայում, եթե չլինի ֆորս մաժոր, Փաշինյանի և ազգային պայքարից ու Արցախից հրաժարվողների հաղթանակը անխուսափելի է դառնում։ Չնայած, որ հասարակությունը այլ կարծիքի է։
Մինչև օգոստոսի 5-ը ARAR հիմնադրամի անցկացրած սոցիոլոգիական հետազոտության արդյունքների համաձայն, հարցին՝ արդյո՞ք Արցախի կորուստը ժամանակավոր է, 91 տոկոսը (2023 թվականին՝ 70 տոկոսը) կարծում է, որ դա ժամանակավոր է։ Միայն 7,3 տոկոսն է Արցախի կորուստն անդառնալի համարում։
Հարցվածների 95 տոկոսը ամենակարևոր խնդիրների շարքում նշել է Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը։
Ասկերան քաղաքը 44-օրյա պատերազմի ընթացքում ավերիչ հրետակոծության չենթարկված ղարաբաղյան միակ քաղաքն էր։ Արդեն նոյեմբերին, երբ դադարեցին ռազմական գործողությունները, բնակիչները վերադարձան իրենց տները, այստեղ ժամանեցին նաև մեծ թվով մարդիկ, որոնք բռնի տեղահանվել էին օկուպացված տարածքներից։ Քաղաքի շենքերը անվնաս էին, և ենթակառուցվածքները վերականգնվում էին։
Ասկերանի բնակիչներից մեկի խոսքով՝ սկզբում մարդիկ հույս ունեին կապված խաղաղապահների հետ, սակայն պատրանքները ցրվեցին, երբ ազերիները սկսեցին առևանգել և սպանել խաղաղ բնակիչների, Քարագլուխը հանձնվեց, իսկ շրջափակման ընթացքում պարզ դարձավ, որ Ռուսաստանն ունի իր շահերը, և այսպես կոչված խաղաղապահ առաքելությունը ոչ մի կապ չունի Արցախի ժողովրդի հետ։
Ալվարդ Գրիգորյան
Ասկերան, դեկտեմբեր, 2020 (լուսանկարներ)
