Երկու ու կես տարի է անցել Ադրբեջանի կողմից Արցախում իրականացված գործողություններից, որոնք ճանաչվել են որպես էթնիկ զտում, և ամբողջ բնիկ հայ բնակչության բռնի տեղահանություն, սակայն ո՛չ Հայաստանը, ո՛չ էլ որևէ մեկը տեղի ունեցածի վերաբերյալ հստակ իրավական գնահատական ​​չի տվել։ Երեկ Նիկոլ Փաշինյանը կրկին «ողբերգության» համար մեղադրեց Արցախի ղեկավարությանը (որը, ի դեպ, գտնվում է Բաքվի բանտում)։ Մինչդեռ, ԱՄՆ հետախուզական հաղորդագրությունները խոստովնում են, որ Ադրբեջանը ռազմական ճանապարհով է վերականգնել Լեռնային Ղարաբաղի հանդեպ վերահսկողությունը։   

«Ոչ մի կառավարություն այնքան շատ բան չի արել Ղարաբաղի համար, որքան մեր կառավարությունը», ասել է երեկ Նիկոլ Փաշինյանը։ Նա նաև մեղադրեց օկուպացիայից անմիջապես առաջ Լեռնային Ղարաբաղում իշխանության եկած ուժերին ողբերգության պատճառ դառնալու մեջ։ «Հիմա նույն այդ ուժերը ցանկանում են նույնը անել Հայաստանի հետ», – հայտարարեց Փաշինյանը, հող նախապատրաստելով Հայաստանը կորցնելու դեպքում ուրիշներին մեղադրելու համար։

ԱՄՆ հետախուզական համայնքի 2026 թ. «Տարեկան սպառնալիքների գնահատում» զեկույցում հատուկ տեղ է հատկացված Հայաստանին։ Եվ այնտեղ տրված է ԱՄՆ գնահատականը։

«2020 և 2023 թվականներին Ադրբեջանը ռազմական ճանապարհով վերականգնեց վերահսկողությունը իր Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանի նկատմամբ, որը մինչ այդ գտնվում էր Երևանի աջակցությունը վայելող էթնիկ հայ բնակչության վերահսկողության ներքո։

ԱՄՆ-ի հովանավորությամբ օգոստոսի 8-ին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև անցկացված Խաղաղության գագաթնաժողովը հնարավորություն ստեղծեց, որպեսզի երկու երկրները հաստատեն տևական խաղաղություն և նպաստեց տարածաշրջանային կայունության աճին։ Խաղաղության գագաթնաժողովի արդյունքներից էին խաղաղության պայմանագրի պայմանների վերաբերյալ նախնական համաձայնությունը և ԱՄՆ-ի կողմից կառավարվելիք «Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ուղու» (TRIPP) ստեղծման ծրագրերը, որը Հայաստանի հարավով Ադրբեջանը կկապի իր Նախիջևան էքսկլավի հետ՝ բացելով առևտրային հոսքեր երկու պետությունների և ամբողջ տարածաշրջանի համար։

Օգոստոսի 8-ից ի վեր երկու կողմերն էլ, ըստ երևույթին, պատրաստակամ են եղել պահպանելու Խաղաղության գագաթնաժողովից ստացված դրական ընթացքը։

Խաղաղության համաձայնագրի վերջնական կնքման ճանապարհին դեռևս կան խոչընդոտներ։ Օրինակ՝ նախագահ Ալիևը շարունակում է պնդել, որ Հայաստանը պետք է փոխի իր սահմանադրությունը՝ հեռացնելով այն հղումը, որը նա բնութագրում է որպես Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի մաս ներկայացնող ձևակերպում։ Այդ քայլը կպահանջի Հայաստանում սահմանադրական հանրաքվեի անցկացում, որի արդյունքն երաշխավորված չէ»։

Ըստ ԱՄՆ-ի, Հայաստանի Սահմանադրությունը Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի մաս է ճանաչում։

Քանի որ ՀՀ իշխանությունները, Փաշինյանի գլխավորությամբ, երեկ արցախցիների սոցիալ-տնտեսական ինտեգրման հիմնախնդիրներն են քննարկել՝ միաժամանակ նախընտրական ոգուն հարիր որոշ լուծումներ խոստանալով, այդ առումով մի քանի շեշտադրում անեմ։ Այս մասին ֆեյսբուքի իր էջում գրել է Արցախի նախկին պետնախարար Արտակ Բեգլարյանը։

«1. Երբ անընդհատ ասում էինք, որ գրեթե զրոյական ներառականությամբ խնդրահարույց ծրագրեր են որոշվում ու իրականացվում կառավարության կողմից, որոնք որևէ կերպ շահառուների կարիքներն ու կարծիքները և փորձագիտական առաջարկները խորքային առումով հաշվի չեն առնում, իշխանությունները կա՛մ բոլոր ականջներն ու դռները փակում էին, կա՛մ էլ երբեմն-երբեմն ներառականության թատրոն բեմադրում՝ անհայտ արցախցիների հետ ձևական հանդիպումներ անելով, ինչպես երեկ արեց Փաշինյանը:

2. Երբ բնակարանային ծրագրի մեկնարկին ահազանգում էինք, որ վատ ծրագիր է, իսկ ընթացքում էլ ասում էինք, որ ձախողված է, մեզ բոլոր ձևերով թիրախավորում ու վիրավորում էին՝ չուզենալով որևէ կերպ ներառական գործընթացով լսել շահառուներին ու փորձագետներին: Հիմա Փաշինյանն ինքն է փաստում, որ արդեն գրեթե երկու տարի գործող ծրագրից օգտվել է միայն 1,700 ընտանիք, որը նախատեսված ընդհանուր թվի մոտ 7%-ն է:
3. Երբ մենք անընդհատ ահազանգում էինք, որ նախատեսված գումարները մեծապես չեն համապատասխանում բնակարանների շուկայական գներին, կրկին խուսափում էին իրականությանն առերեսվել՝ հղում անելով կադաստրում հայտարարագրված ոչ իրական գներին: Հիմա՝ երկար ուշացումից հետո որոշակի վերանայումներ են խոստանում Երևանից դուրս գտնվող բնակավայրերի համար, որն ինքնին լավ է հազարավոր ընտանիքների համար, բայց կիսատ ու ուշացած որոշում է, քանի որ բարձիթողի երկրորդային շուկան կրկին արձագանքելու է և մեծապես չեզոքացնի աջակցության չափի բարձրացումը:
4. Երբ ասում էինք, որ փոքրակազմ ընտանիքների, զոհվածների ընտանիքների և այլ լրացուցիչ խոցելի ենթախմբերի հատուկ կարիքներն ու կարգավիճակները լրիվությամբ անտեսում են՝ սոցիալական ու արդարության լրացուցիչ հիմնախնդիրներ հարուցելով, ծույլ, անտարբեր և ուլտրալիբերալ բյուրոկրատների տրամաբանությամբ ինչ-ինչ վարչարարական առերևույթ դժվարություններ էին մատնացույց անում:
5. Երբ առաջարկում էինք, որ խթանեն տների կառուցումը՝ երկրորդային շուկայից գնելու փոխարեն, որպեսզի շուրջ 2 մլրդ դոլլարով պետական պարտքի ավելացման արդյունքում գոնե հավելյալ արժեք ստեղծվի տնտեսության մեջ ու բնակֆոնդն էլ թարմանա, կրկին անիմաստ վարչարարական դժվարությունների մասին էին խոսում, որոնց կարգավորումն ու հաղթահարումը հենց պաշտոնատար անձանց պարտավորությունների մեջ են մտնում:
6. Երբ խորհուրդ էինք տալիս զբաղվածության արդյունավետ ծրագրեր իրականացնել և դրանք ինտեգրել բնակարանային ծրագրի հետ, որոշում կայացնողները կա՛մ կրկին չէին լսում, կա՛մ էլ որոշ խնդիրներ ընդունում էին՝ դրանից հետո ոչ մի բարելավում չապահովելով:
7. Երբ պնդում էինք, որ բնակվարձի համար տրվող աջակցության կրճատումը և սոցիալական հրատապ աջակցության ծրագիրը սխալ որոշումներ են, որոնք հանգեցնելու են արցախցիների շրջանում աղքատության մակարդակի էական բարձրացմանը, կրկին անտեսում էին ահազանգերը, ինչի հետևանքով առ այսօր էական ու մեծամասշտաբ խնդիրներ կան ոչ միայն աջակցության չափի, այլև՝ շահառուների արհեստական մերժման մասով, իսկ բնակվարձի աջակցության ծրագրի մասնակի երկարաձգումը տեղի է ունեցել զուտ նախընտրական նպատակներից ելնելով:
8. Երբ ահազանգում էինք, որ բոլոր արցախցիներին հակասահմանադրական որոշմամբ են զրկել ՀՀ քաղաքացու կարգավիճակից, ինչպես նաև առաջարկում էինք գոնե ՀՀ քաղաքացու խմբային ձեռքբերման մեխանիզմը կիրառել՝ զանգվածային ու ձգձգվող իրավախախտումներից ու վարչարարական քաշքշուկներից խուսափելու համար, կրկին որոշեցին ամենաբարդ ու ամենահյուծող մեխանիզմները կիրառել՝ զուգահեռաբար չմոռանալով առիթից առիթ թիրախավորել արցախցիներին՝ ՀՀ քաղաքացիության չդիմելու համար:
9. Երբ ահազանգում էինք հայ ժողովրդի արցախյան հատվածի դեմ թշնամանք ու խտրականություն հրահրող քաղաքականության ու հռետորաբանության վերաբերյալ, որը վարվում ու թույլատրվում է բարձրագույն մակարդակով՝ ապահովելով դրա հեղինակների ու կատարողների բացարձակ անպատժելիությունը նույնիսկ քրեական վարույթների առկայության պայմաններում, հիմա էլ զարմանում են, թե ինչու են արցախցիները անվստահությամբ լցված իրենց ու իրենց հեղինակած կիսատ-պռատ ծրագրերի հանդեպ:

Եվ այս շարքը, ցավոք, շատ երկար է: Հիմա էլ «մտահոգված» Փաշինյանն ու իր պալատականները պնդում են, որ իրենք ցանկանում են աջակցել արցախցիներին Հայաստանում տնավորման ու հոգեբանական դժվարությունների հաղթահարման հարցում: Պարոնա՛յք ու տիկնա՛յք պաշտոնյաներ, ձեր բոլոր ծրագրերն ու ջանքերը ձախողվելու են, քանի դեռ անկեղծ, սրտացավ ու արհեստավարժ կերպով չեք ապահովում այդ ծրագրերի ներառականությունն ու հարգանքը Արցախի ժողովրդի իրավունքների ու ինքնության հանդեպ, որը հակասում է ձեզնից շատերի արժեհամակարգին, քաղաքական փիլիսոփայությանը և կառավարման սկզբունքներին»,- գրել է նա:

Նիկոլ Փաշինյանը երեկ հայտնել էր, որ արցախցիների բնակապահովման ծրագրով տրամադրվող հավաստագրերի գումարը երեւանամերձ համայնքներում մեկ անձի համար 3 մլն դրամի փոխարեն կսահմանվի 4 մլն դրամ։

Արցախցիները, որոնց մեծամասնությունը բնակվում են երեւանամերձ համայնքներում, հաշվի առնելով աշխատատեղերի հարցը, ահազանգում են, որ կառավարության տրամադրած սերտիֆիկատների գումարներով հնարավոր չէ երեւանամերձ մարզերում նորմալ բնակարաններ գնել։ Եթե անգամ կառավարությունը սերտիֆիկատի գումարը մեկ անձի հաշվով սահմանի 4 մլն դրամ, մտավախություն կա, որ բնակարանների գներն էլ համապատասխանաբար կաճեն, ինչպես դա տեղի ունեցավ ծրագրի նախորդ փոփոխության ժամանակ։

Նախորդ տարվա հուլիսի 3-ին կառավարությունը փոփոխություն էր կատարել բնակապահովման ծրագրում, ըստ որի՝ սահմանվել էր 4 մլն դրամ սահմանաչափով բնակավայրերի նոր ցանկ՝ 452-ի փոխարեն 611 բնակավայր։ Այս որոշման ընդունումից հետո բնակարանների գները կտրուկ աճեցին։ Step1.am-ն այն ժամանակ ահազանգ էր ստացել, որ անգամ Գեղարքունիքի մարզի հեռավոր համայնքներում անշարժ գույքի գները թանկացել էին այն բանից հետո, երբ ընդունվել էր կառավարության վերոնշյալ որոշումը։

Step1.am-n, հղում անելով պաշտոնական թվերին, ավելի վաղ տեղեկացրել էր, https://step1.am/blog/2026/01/07/42527/  որ 2025 թվականի ընթացքում գրեթե բոլոր մարզերում անշարժ գույքի գների աճ է գրանցվել։

Նիկոլ Փաշինյանի երեկվա հայտարարությունից հետո արցախցիները սոցիալական ցանցերում դարձյալ բարձրացնում են հարցը, որ պետք է վերահսկողություն սահմանել, որպեսզի դարձյալ չթանկանան բնակարանների գները։

«Իրականում անիմաստ ծրագիր է, ժողովրդին ավելի ծանր վիճակի մեջ են գցում, տան տերերն ավելի շատ են թանկացնում, քան կառավարության բարձրացումն է։ Պետք է այնպիսի ծրագիր, որը չի խթանի բնակարաններին գների արհեստական աճը»,- գրել է արցախցիներից մեկը։

«Սա նշանակում է, որ առաջիկայում տները կթանկանան 3-5 միլիոնով»,- գրել է մեկ այլ արցախցի։

Արցախցի փաստաբան Էրիկ Բեգլարյանը նույնպես անդրադարձել է այս հարցին։ Նա ֆեյսբուքի իր էջում գրել է․

«Երևանամերձ բնակավայրերում 3 միլիոնի փոխարեն 4 միլիոն դրամի սերտիֆիկատ տրամադրելը գործնականում հանգեցնում է անշարժ գույքի գների անմիջական բարձրացման։ Վաճառողները, տեսնելով պետական աջակցության ավելացումը, ավտոմատ կերպով բարձրացնում են տների գները, ինչի արդյունքում շահառուների իրական հնարավորությունները չեն բարելավվում։ Այդ պայմաններում ՀՀ կառավարությունը պետք է կանխի գների արհեստական աճը։ Պետությունը պարտավոր է իրականացնել անշարժ գույքի գնահատում եւ սահմանել հստակ վերահսկողություն, որպեսզի վաճառքի գինը չգերազանցի գնահատված արժեքը։ Հակառակ դեպքում սերտիֆիկատի բարձրացումը պարզապես դառնում է ձեւական քայլ, որը չի լուծում բնակարանային խնդիրը։

Եթե այս մեխանիզմը չկիրառվի, ապա իրավիճակը էապես չի փոխվի, եւ արցախցիները շարունակելու են բախվել նույն դժվարություններին՝ նույնիսկ պետական աջակցության պայմաններում»։