«Արցախ. վտանգված ժառանգություն, մաս 2» պատկերագրքի շնորհանդես

Րաֆֆի Քորթոշյան

Սիրելի ընկերներ, հրավիրում եմ Ձեզ «Արցախ. վտանգված ժառանգություն, մաս 2» պատկերագրքի շնորհանդեսին, որը լույս է տեսել Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության Երևանի եւ Արցախի գրասենյակների համատեղ նախաձեռնությամբ, Համազգայինի կենտրոնական վարչության եւ պարոն Յարութ Պրոնոզեանի հովանավորությամբ։

Պատկերագիրքը կազմվել է Հայկական ճարտարապետությունը ուսումնասիրող հիմնադրամում։ Պատկերագրքի առաջին մասը լույս է տեսել 2023 թ. և ներառում է Արցախի 44-օրյա պատերազմի հետո Ադրբեջանի կողմից վերահսկվող տարածքներում մնացած և հետևաբար վտանգված մեր պատմաճարտարապետական ժառանգության նմուշներ։

Այժմ լույս է տեսել պատկերագրքի երկրորդ մասը, որը ներառում է 2023 թ. սեպտեմբերի արհավիրքի հետևանքով Ադրբեջանին անցած Արցախի մնացյալ տարածքների պատմամշակութային ժառանգության նմուշներ։

Շնորհանդեսը կկայանա դեկտեմբերի 24-ին, ժամը 14:00-ին, Արցախի ներկայացուցչունում։

Հասցե՝ Նաիրի Զարյան 17/2

Մուտքն ազատ է։

Տիգրանը 10 ամիս է կոմայի մեջ է․ հաշմանդամություն ունեցող արցախցիների տառապանքները

Արցախից բռնի տեղահանված հաշմանդամություն ունեցող անձինք Հայաստանում հայտնվել են լուրջ խնդիրների առաջ:

Նրանցից շատերը չեն կարողանում օգտվել հաշմանդամների համար նախատեսված արտոնություններից,  մասնավորապես, անհաժեշտ դեղորայք և այլ բժշկական պարագաներ ստանալ: Միասնական Սոցիալական Ծառայությունը դա պատճառաբանում է նրանով, որ Արցախում ստացած հաշմանդամության կարգն այստեղ հիմք չի հանդիսանում տվյալ արտոնություններից օգտվելու համար, ուստի արցախցի հաշմանդամները պետք է Հայաստանում կրկին անցնեն ֆունկցիոնալ կարիքների գնահատում և ստանան համապատասխան հաշմանդամության կարգ:

Սակայն այդ գործընթացը կապված է անտանելի քաշքշուկի հետ, և մեր հայրենակիցները ստիպված են ամիսներ շարունակ անցնել այս չափազանց բարդ ուղին, միչդեռ նրանցից շատերն ունեն ծանր աստիճանի հաշմանդամություն ու հատուկ խնամքի, դեղորայքի, տակդիրների և այլ պարագաների կարիք: Նրանց ընտանիքներն ի վիճակի չեն վճարել ահռելի գումարներ այս ամենը ձեռք բերելու համար, քանի որ գտնվում են ծայրահեղ դժվարին սոցիալական վիճակում:

Տիգրան Վերդյանը ծնվել է 1997 թվականին Ստեփանակերտում: Տիգրանը Ստեփանակերտի Ք.Քոքսի անվան Վերականգնողական կենտրոնի առաջին շահառուներից է։ Նրա մոտ ի ծնե ախտորոշվել է ՙՙ ՄՈՒԿ՚՚ (Մանկական Ուղեղային Կաթված): Արդեն 10 ամիս է նա գտնվում է կոմայի մեջ և ունի հատուկ խնամքի կարիք:

“Արդեն 10 ամիս է, ինչ Տիգրանս կոմատոզ վիճակում է և ունի հատուկ խնամքի կարիք։ Մեր պետությունը ընդհանրապես անտեսել է այս կարգի հիվանդներին: Հուլիսին դիմել էի մի կազմակերպության, որը հաշմանդամներին տրամադրում է անվասայլակներ և այլ բժշկական պարագաներ: Այնտեղ ինձ ուղղորդեցին Միասնական Սոցիալական Ծառայություն՝ Տիգրանի փաստաթղթերը կարգավորելու և աջակցության հավաստագիր ստանալու համար (ասացին, որ Միասնական Սոցիալական Ծառայությունը Արցախից բռնի տեղահանված անձանց տրամադրում է հավաստագիր, որով նրանք կարող են անվճար ստանալ տվյալ պարագաները):

Դիմեցի Միասնական Սոցիալական Ծառայություն, որտեղ պահանջեցին համապատասխան պոլիկլինիկայից ստանալ և ներկայացնել տեղեկանք Տիգրանի ներկայիս վիճակի և տվյալ բժշկական պարագաների անհրաժեշտության վերաբերյալ: Տեղեկանքը ստացա և ներկայացրեցի, սակայն դիմումս մերժեցին, պատճառաբանելով, որ Տիգրանը Հայաստանում չի անցել ֆունկցիոնալիության գնահատում, մինչդեռ նա ի ծնե ունի հաշմանամություն, Արցախում անցել է ֆունկցիոնալիության գնահատում և ստացել հաշմանամության 1 կարգ, որն այս պարագայում որպես հիմք չի ընդունվում:

Ընդ որում Արցախից տեղահանվելուց հետո ես Միասնական Սոցիալական Ծառայության օնլայն հարթակում լրացրել էի կարիքների գնահատման թերթիկ, որը ևս հաշվի չի առնվել: Մերժումը ստանալուց հետո մի քանի անգամ դիմեցի սոցիալական ապահովության և առողջապահության նախարարություններ՝ ֆունկցիոնալիության գնահատումը տնային պայմաններում կազմակերպելու խնդրանքով, սակայն մինչ օրս մեկը մյուսի հետևից դիմումներս մերժվում են։

Խնդրում եմ պարզաբանում՝ “քար լռություն”,  Step1.am -ի հետ զրույցում ասաց Տիգրանի մայր Անահիտ Սարգսյանը։

Արսեն Աղաջանյան

Արցախցիների համար երկու սոցիալական ծրագրերը կշարունակվեն․ որոշման նախագիծը պատրաստ է

Արցախցիների առանձին խմբերի համար նախատեսված սոցիալական աջակցության 2 ծրագրեր նախատեսվում է երկարաձգել առնվազն 6 ամսով։ Sputnik Արմենիայի գրավոր հարցմանն ի պատասխան հայտնում են ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունից։
Մասնավորապես, խոսքը վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված առանձին խմբերի անձանց կեցության և այլ ծախսերը հոգալու նպատակով և բռնի տեղահանված կարիքավոր ընտանիքներին լրացուցիչ հրատապ սոցիալական աջակցության ծրագրերին։
«ԼՂ-ից բռնի տեղահանված անձանց կեցության և այլ ծախսերը հոգալու նպատակով սոցիալական աջակցությունը տրամադրվում է ամենամսյա դրամական աջակցության ձևով՝ 2025 թվականի ապրիլից մինչև դեկտեմբեր ամիսը ներառյալ ամիսների համար, իսկ սոցիալական աջակցության ամսական չափը յուրաքանչյուր շահառուի համար 2025 թվականի ապրիլ ամսվանից մինչև հունիս ամիսը ներառյալ կազմել է 40000 դրամ, իսկ 2025 թվականի հուլիս ամսվանից մինչև դեկտեմբեր ամիսը ներառյալ կազմում է 30000 դրամ»,- հիշեցնում են նախարարությունից։
Նախարարությունից հայտնում են, որ արդեն իսկ մշակվել և պաշտոնական շրջանառության մեջ է ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծ, որով նախատեսվում է աջակցությունների տրամադրման համար նախատեսված դիմումների ժամկետը սահմանել մինչև 2026 թվականի հունիսի 15-ը:

Փաշինյանը ասել է` Մեղրիի ճանապարհի հետ գործ չունես․ Պուտինը ժպտացել է

«Մեր երկրում երկաթուղային որոշ այլ հատվածների վերականգնման օրակարգը ևս հասունացել է։ Նկատի ունեմ՝ մասնավորապես, Իջևանի, Երասխի և Ախուրիկի հատվածները։ Դրանք երկաթուղիներ են, որոնք Հայաստանը կապում են Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ։ Չեմ կարող ասել, որ այս պահին այդ երկաթուղիների վերաբացման վերաբերյալ որևէ քաղաքական որոշումներ կան, սակայն կարծում եմ, որ իրավիճակը հասել է այն կետին, որ անհրաժեշտ է նախապատրաստական ​​աշխատանքներ իրականացնել»,- դեկտեմբերի 22-ին Սանկտ Պետերբուրգում Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է Նիկոլ Փաշինյանը։ 

Փաշինյանը փորձում է բաժանել ճանճերը կոտլետներից և ասել Պուտինին, որ թեկուզ Հայաստանի երկաթուղիները Ռուսաստանին է պատկանում, բայց “Մեղրիի ճանապարհը” դրան չի վերաբերվում՝ դրա տերը Թրամփն է։ Պուտինը ի պատասխան ժպտացել է, քանի որ Թրամփը որպես “երրորդ կողմ” կարող է հենց Պուտինին տրամադրել “Զանգեզուրի միջանցքի” վերահսկողությունը։ Առավել ևս, Բաքուն ու Անկարան բազմիցս ասել են, որ կողմ են ռուսական վերահսկողությանը։

Փաշինյանն էլ դա լավ գիտի, թեկուզ հակառուսական է ձևանում եվրոպացիների համար։ Փաշինյանը նաև գիտի, որ “տարածաշրջանի դեբլոկադա” չի լինի՝ կբացվի միայն “Թրամփի ճանապարհը”, այն էլ ավտոմոբիլային, որը Հայաստանին ոչինչ չի տալու տնտեսապես, իսկ ֆիզիկապես կտրելու է Հայաստանը Իրանից՝ ՀՀ տարածքի օտարմամբ։ Իսկ մնացած ճանապարհները ոչ ոք չի պատրաստվում բացել։ Առավել ևս՝ Ռուսաստանը, որը չի պատասխանել Փաշինյանի “հորդորին”՝ հասցնել երկաթուղին Երասխից մինչև Նախիջևան, Իջևանից՝ Ադրբեջանի, Ախուրիկից էլ՝ Թուրքիայի սահման։

Եթե Ռուսաստանը չկառուցի այդ հատվածները, Հայաստանը կմնա բոլոր ճանապարհներից դուրս, նաև Իրանից կտրված։ Եթե Վրաստանն էլ բարձրացնի տրանզիտի մաքսատուրքերը, կսկսվի լիակատար բլոկադա։

Ահա թե ինչու են վռազում թուրքերը։ ԱՄՆ-ում Հայաստանի և Ադրբեջանի դեսպանները՝ ԱՄՆ կառավարության բարձրաստիճան պաշտոնյաների և գործարարների հետ Վաշինգտոնում դռնփակ քննարկում են անցկացրել՝ «Թրամփի ուղին՝ միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» թեմայով։ Հանդիպումը կազմակերպել է Ադրբեջան-Միացյալ Նահանգներ առևտրի պալատը։

«TRIPP-ը այն գործիքն է, որով մենք խաղաղությունը դարձնում ենք կայուն՝ տարանցիկ ճանապարհը վերածելով համատեղ բարգավաճման շարժիչի, – ասել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի հատուկ բանագնաց Վինայ Չավլան՝ հավելելով։- Ամերիկյան ընկերություններն ու կապիտալը կարևոր են այդ տեսլականի համար, և գործող վարչակազմը հանձնառու է ապահովել նրանց մասնակցությունը»։

ԱՄՆ-ը ընկալում են “Թրամփի ճանապահը” որպես “խաղաղության երաշխիք”, որը ժամանակավորապես  կանխել է Հայաստանի հարավի բռնակցման թե ռազմական, թե “խաղաղ հանձնման” տարբերակները։ Թե երբ այնտեղ կկառուցվի երկաթուղի, կկառուցվի արդյոք՝ միայն Աստված գիտի։

«Ադրբեջանում Զանգեզուրի միջանցքի շինարարությունը ընթանում է արագացված տեմպերով»,- հայտարարել է այդ երկրի վարչապետ Ալի Ասադովը՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջկառավարական համատեղ հանձնաժողովի նիստին։

«Ողջունելի է, որ օգոստոսին մեկնարկեց Կարս-Նախիջևան երկաթուղու շինարարությունը, որը Զանգեզուրի միջանցքի մի մասն է և կծառայի թե՛ Ադրբեջանին, թե՛ Թուրքիային, թե՛ այլ երկրներին», – ասել է նա, չհիշատակելով Հայաստանը։

Թուրքական մամուլն իր հերթին հայտնում է, որ Թուրքիայի և Հայաստանի միջև ընթացող կարգավորման գործընթացի շրջանակում արագացել են սահմանային անցակետերի բացման ուղղությամբ աշխատանքները։ Այդ համատեքստում երկու երկրների միջև կարևոր անցումային կետերից մեկում՝ Ալիջանի սահմանային անցակետում, սկսվել են տեխնիկական ուսումնասիրություններ և նախապատրաստական միջոցառումներ։

Բոլորը ակտիվ իմիտացիա են անում։

Շուրջ 3800 արցախցի ընտանիք բնակարանի հավաստագիր է ստացել, մոտ 5500 դիմում՝ մերժվել. Спутник

Sputnik. Արցախից բռնի տեղահանված ընտանիքների բնակարանային ապահովման պետական աջակցության ծրագրի շրջանակում դիմում է ներկայացրել 9284 ընտանիք։ Sputnik Արմենիայի գրավոր հարցմանն ի պատասխան հայտնում են ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունից։
«Դեկտեմբերի 15-ի դրությամբ՝ 3794-ը ստացել է հավաստագիր, իսկ 5490 ընտանիքի դիմում մերժվել է»,- նշված է պատասխանի մեջ։ Հավաստագրերից իրացվել է 1626-ը, գերակշիռ մեծամասնությունը՝ 1463-ը, բնակարան ձեռք բերելու համար, 12-ը՝ կառուցապատման, իսկ 151-ը՝ գործող հիփոթեքի մարման համար։
ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության տվյալների համաձայն՝ ամենից շատ՝ 379 հավաստագիր իրացվել է Կոտայքի մարզում բնակարան ձեռք բերելու համար, երկրորդ տեղում Երևանն է՝ 311, իսկ երրորդ տեղում՝ Արմավիրը՝ 270։ Ամենաքիչը հավաստագրերն իրացվել են Արագածոտնում և Տավուշում՝ 40-ական և Վայոց Ձորում՝ 26։
«2025 թ. դեկտեմբերի 15-ի դրությամբ ՀՀ պետական բյուջեի միջոցներից ծրագրի շրջանակում վճարվել է շուրջ 2,6 մլրդ դրամ, որն ուղղվել է ծրագրի 3 բաղադրիչներով սահմանված վճարումներին, դրական մնացորդի շրջանակում տրամադրված վերանորոգման վարկերի ու գյուղատնտեսական նշանակության հողամասի ձեռքբերման վարկերի մարումներին, կահույքի և կենցաղային տեխնիկայի գնմանը, «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» օրենքով և «Պետական տուրքի մասին» օրենքով սահմանված անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման համար անհրաժեշտ վճարների փոխհատուցմանը, կառուցապատման նպատակով հողամասի ձեռքբերմանը»,- հայտնում են նախարարությունից։
Ինչ վերաբերում է դիմումների մերժման հիմքերին (5490), հիմնական պատճառներն են․

Դիմողի կամ ընտանիքի որևէ անդամի տվյալը բացակայում է 2020թ. սեպտեմբերի 27-ից և 2023 թ. սեպտեմբերի 19-ից հետո բռնի տեղահանված և ՀՀ ներքին գործերի նախարարության միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության կողմից հաշվառված բռնի տեղահանվածների տվյալների շտեմարանում,

Դիմողը կամ ընտանիքի որևէ անդամը չունի ՀՀ քաղաքացիություն,

Ընտանիքի անդամներից առնվազն մեկը 2023թ. սեպտեմբերի 19-ի կամ դիմելու օրվա դրությամբ ՀՀ-ում ունի սեփականության կամ ընդհանուր համատեղ կամ ընդհանուր բաժնային սեփականության իրավունքով բնակելի անշարժ գույք կամ օրենքով սահմանված կարգով գրանցված գնման իրավունք,

Դիմողը կամ ընտանիքի որևէ անդամն Արցախի առանձին շրջաններից տեղահանված ընտանիքների համար բնակարանային մատչելիության ապահովման պետական աջակցության ծրագրի շահառու է։

Հայաստանը 29 743 քառ․ կմ է՞․ պատրա՞ստ եք դատարանում դա պնդել

Մի հարց նրանց, ովքեր ընդունում են նիկոլական թեզը, որ Հայաստանը 29 743 քառ կմ է։ Այս հայեցակարգը նշանակում է, որ ՀՀ ոչ թե ազատագրել, այլ օկուպացրել է Ադրբեջանի տարածքը։ Ադրբեջանը տարածքի այդ “օկուպացիայի” համար 150 միլիարդ դոլար փող է ուզում։ (Տասն անգամ ավելի շատ, քան ՀՀ ներկայիս տխրահռչակ պարտքը։) Դրա մասին Ալիևը ԲԱԶՄԻՑՍ ՊԱՇՏՈՆԱՊԵՍ հայտարարել է։ Դրա վերաբերյալ 2023թ․-ից Ադրբեջանի երկու հայցադիմում կա Իրավարարության միջազգային դատարանում ՀՀ դեմ։
Հիմա հարցը – ինչի՞ վրա եք խարսխելու ՀՀ պաշտպանությունը դատարանում։ Միակ հնարավորությունը՝ դատարանում ապացուցել, որ Արցախը ԵՐԲԵՔ de jure չի եղել Ադրբեջանի տարածք, այսինքն ՉԿԱ որևէ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԻՐԱՎԱԿԱՆ փաստաթուղթ, որով Ադրբեջանի տիտղոսը ամրագրվել է Արցախի և Նախիջևանի վրա։
Միայն չասեք, որ դա կհանգեցնի պատերազմի։ Պատերազմի է հանգեցնելու դատական այն որոշումը, որը կհաստատի Ադրբեջանի տարածքի օկուպացիան ՀՀ կողմից և հատուցման վճարների գաձումի վճիռը։ Քանի որ ՀՀ-ն ի վիճակի չի լինելու դա վճարելու, ուրեմն Ադրբեջանը լրիվ լիգիտիմ հիմք է ստանալու դա գանձել Սյունիքի ոսկու, մոլիբդենի, երկաթի ու ուրանի հանքերով և Սևանի ջրով, ինչպես նաև մի քանի հազար քառակուսի կմ արոտավայրերով։ Ահա որտեղ է պատերազմի սաղմը։
Նաև չասեք՝ կողմերը պարտավորվել են միջազգային դատական մարմիններից հետ կանչել իրենց հայցերը։ Մինչև դատական վճիռները չլինեն, Ադրբեջանը ոչ մի խաղաղության համաձայնագիր չի վավերացնի։

Բաքվի դատախազը պահանջել է 18 տարվա ազատազրկում Կարեն Ավանեսյանի համար

Ադրբեջանում շարունակվում է Կարեն Ավանեսյանի «դատավարությունը», որը 2023 թվականին մնացել էր Ստեփանակերտում և կատուներ էր կերակրում։

Նա մեղադրվում է «ահաբեկչության և այլ հատկապես ծանր հանցագործությունների» մեջ։

Մեղադրողը պահանջել է, որ Ավանեսյանը դատապարտվի 18 տարվա ազատազրկման՝ խիստ ռեժիմի ուղղիչ գաղութում։

Հաջորդ «դատավարության» նիստը նշանակված է դեկտեմբերի 25-ին։

2025 թվականի սեպտեմբերի կեսերին ադրբեջանական լրատվամիջոցները հաղորդել են «ահաբեկչական հարձակման փորձի» մասին։ Նրանց վարկածի համաձայն՝ ձերբակալության ժամանակ Ավանեսյանը, իբր, երեք ձեռքի նռնակ է նետել և ավտոմատից կրակ է բացել ոստիկանների վրա՝ վիրավորելով նրանցից մեկին։ Նա ինքն էլ վիրավորվել է։ Որպես «հաստատում», նրանք հրապարակել են կադրեր, որոնցում երևում է մի տղամարդ, որը քաղաքում շրջում է՝ ուսին պայուսակը գցած։

Միջադեպը տեղի էր ունեցել նախագահ Ալիևի՝ Ստեփանակերտ կատարած այցի ժամանակ։

Կառավարության անունից փող բաժանելու մասին կեղծ տեղեկություն է տարածվում

Սոցիալական մեդիայում, մասնավորապես ՏիկՏոկի նորաստեղծ էջերի միջոցով, տարածվում է կեղծ տեղեկություն այն մասին, թե իբր Կառավարությունը քաղաքացիներին գումար է բաժանում։

Տեղեկությունը չի համապատասխանում իրականությանը։

Հորդորում ենք քաղաքացիներին չտրամադրել իրենց անձնական տվյալները, չանցնել կասկածելի հղումներով և պահպանել զգոնություն՝ ապատեղեկատվության տարածման և հնարավոր խարդախությունների դեմ։

Ձեռքի աշխատանքների տոնավաճառ՝ արցախցի կանանց մասնակցությամբ (video)

Դեկտեմբերի 21-ին Երևանում տեղի ունեցավ ձեռագործ աշխատանքների տոնավաճառ, որին մասնակցում էին արցախցի 20 կանայք։ Այն կազմակերպել էր Ասկերանցիներ համայնքի զարգացման կենտրոնի նախաձեռնող խումբը՝ «Աշտարակ կաթ» ՍՊԸ-ի աջակցությամբ։

Կենտրոնի ներկայացուցիչ Ելենա Սարգսյանի խոսքով, սա արդեն երկրորդ նման միջոցառումն է։

Տոնավաճառը և վաճառքը հնարավորություն են տալիս արցախցի կանանց ցուցադրելու իրենց հմտությունները և վաճառքից ստացված հասույթն օգտագործել իրենց փոքր բիզնեսը զարգացնելու համար: Մեկ այլ նմանատիպ տոնավաճառ նախատեսվում է անցկացնել հաջորդ տարվա մարտին։

Ալվարդ Գրիգորյան

Արցախի, հայկական շահերի մասին բարձրաձայնելն պիտակավորվում է որպես «պատերազմի հրձիգ»

Step1.am-ի հարցերին պատասխանել է հանրային գործիչ Արփի Թոփչյանը։

-Հայաստանում այսօր կա՞ն որեւէ ուժ կամ ուժեր, հանրային օջախներ, որոնք հանդես են գալիս Արցախի օկուպացիայի դեմ, Անկախության հռչակագրի հղումը ՀՀ Սահմանադրությունից հանելու դեմ, այսինքն՝ ազգային իրավունքների ջատագով ուժեր են։

-Արցախի եւ Ձեր նշած մնացած հարցերի շուրջ խոսակցություն կա, տարվում է, բայց դա բազմաշերտ գործընթաց է։ Կան այսպես կոչված ուժեր, որոնց համար Արցախի հարցը եւ մնացած ազգային թեմաները ներքաղաքական գզվռտոցի նյութ են, եւ ի սկզբանե ազգային-պետական խնդիրներ լուծելու իրական մտադրություն չկա։ Կան նաեւ անհատներ եւ հատուկենտ ուժեր, որոնք գիտակցում են այդ խնդիրների կարեւորությունը, բայց ռեսուրսների սղության պատճառով մնում են լուսանցքում։ Ընդհանուր կարող եմ ասել, որ հատվածական անհամաձայնություն եւ դժգոհություն իհարկե կա, սակայն դա քաղաքական կազմակերպված ձեւ չի ստանում։ Դրա հիմնական պատճառն այն է, որ մեծամասնությունը շարժվում է օրվա իշխանությունների առաջ քաշած օրակարգի եւ նարատիվների սահմանում, ռեակտիվ է արձագանքում հրապարակ նետված թեզերին եւ քարոզչական հնարքներին, ինչը չի կարող արդյունավետ լինել։

Մյուս պատճառն այն է, որ Արցախի հարցի մասին խոսելը, հայկական շահերի մասին բարձրաձայնելն անմիջապես պիտակավորվում է որպես «պատերազմի հրձիգ» լինելու մեղադրանք, եւ ցանկացած լուրջ քննարկում դառնում է անհնար։ Հանրությունը հետեւողական խաղաղեցվում է, նրա գլխի տակ փափուկ բարձ է դրվում, եւ մարդիկ հաճույքով կուլ են տալիս այդ կործանարար «քաղցր» հաբը։

-Այդուհանդերձ, շատերն են գիտակցում այսօրվա գործընթացների վտանգը, ինչո՞ւ այդ ուժերի համախմբում չկա՝ ավելի մեծ պայքար ծավալելու համար։

-Իմ կարծիքով՝ հիմնական խնդիրը Հայաստանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը ոչ ադեկվատ գնահատելու մեջ է։ Մեծամասնությունը վարվում է խաղաղ ժամանակների տրամաբանությամբ՝ չհասկանալով, որ այս ընթացքով շարունակելու դեպքում մի քանի տարուց ընդհանրապես հարցականի տակ է դրվելու հայկական պետության լինելիության հարցը։ Եթե չկա այս գիտակցումը, միջանձնային հարաբերությունները գալիս են առաջին պլան, եւ արդյունավետ քաղաքական փոխգործակցությունների հնարավորությունը դառնում է չնչին։

-Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում է Արցախի հարցը փակելու մասին, սա ինչպե՞ս եք գնահատում։

-Արցախի հարցը փակելու մի ճանապարհ գոյություն ունի միայն, այն է՝ հայության՝ որպես քաղաքական գործոնի վերջնական ոչնչացում, ինքնության ուրացում, ազգային-պետական շահերից հրաժարում։ Ինչպես տեսնում ենք, օրվա իշխանությունները հետեւողական քայլեր են անում այդ ուղղությամբ, եւ հավաքական հայությունը պիտի որոշի. ինքը համաձայն է դրա հետ, թե՞ ոչ։

Ռոզա Հովհաննիսյան

«ՀՀ կառավարության դիրքորոշման պատճառով մեզ դժվարությամբ են դիտարկում որպես փախստականներ»․ արցախցիները Գերմանիայում

Փախստականի գերմանական ուղին

Արցախից բռնի տեղահանված ընտանիքների համար Եվրոպա հասնելը երբեք դյուրին ճանապարհ չի եղել։ Յուրաքանչյուր պատմության հետևում ամիսներ տևած սպասում, անորոշություն և ծանր որոշումներ են։

«Սկզբից էլ մեր նպատակը Գերմանիա տեղափոխվելն էր»,- ասում է Կարինեն (անունը փոխված է), ով 2023 թվականին ընտանիքի հետ ստիպված է եղել լքել Արցախը։ Սակայն, ինչպես նշում է նա, ֆինանսական հնարավորությունների բացակայությունը երկար ժամանակ խանգարել է որոշում կայացնել։

Գույք վաճառելու հնարավորություն չունենալու պատճառով ընտանիքը նախ մեկնել է Ռուսաստան՝ գումար վաստակելու նպատակով։ Միայն դրանից հետո կարողացել են վերադառնալ և մտածել հաջորդ քայլի մասին։

2025 թվականին Ռուսաստանից վերադառնալուց հետո ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի համար վճարել են 5000 եվրո՝ վիզայի հարցը լուծելու համար, և Աթենքով հասել Գերմանիա։

«Լեզվին չէինք տիրապետում, բայց այստեղ ընդունվում են թե՛ անգլերեն, թե՛ գերմաներեն»,- նշում է Կարինեն։

Ընտանիքին ընդունել են Տրիեր քաղաքի ճամբարում։ Կարինեի խոսքով՝ մեծ աջակցություն է ցուցաբերել քույրը, որը շուրջ երեք տասնամյակ է ապրում Գերմանիայում։

«Նա մեզ դիմավորեց, ուղեկցեց ճամբար և իր օգնությամբ կարողացանք արագ կողմնորոշվել նոր միջավայրում»,- պատմում է նա։

Կարինեն ընդգծում է, որ փախստականների ընդունման գործընթացը կազմակերպված էր։

«Մեզ տրամադրվեց առանձին սենյակի բանալի, օրական երեք անգամ սնունդ՝ նորմալ ուտելիքով։ Առաջին հարցազրույցից հետո սկսեցինք ստանալ նպաստ՝ ամսական 92 եվրո յուրաքանչյուրիս համար, որով կարողանում էինք գնել կոշիկ, հագուստ։ Ճամբարում տրամադրված էին նաև հիգիենայի պարագաներ, սպասք և անկողնային պարագաներ»։

Օգոստոսին ընտանիքը տեղափոխվել է Պիտբուրգի ճամբար, որտեղ արդեն յուրաքանչյուր փախստական ինքն է պատասխանատու իր կենցաղային պայմանների և մաքրության համար։ Մինչ օրս շարունակում են բնակվել այդտեղ։

Երկրորդ հարցազրույցը տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 17-ին։ «Ցավոք, հայ փախստականները հաճախ զրկված են լուրջ իրավունքներից։ ՀՀ կառավարության դիրքորոշման պատճառով մեզ դժվարությամբ են դիտարկում որպես փախստականներ։ Հայաստանը պահանջում է յուրաքանչյուր արցախցու վերադարձ, սակայն Հայաստանում չեն կարող ապահովել ոչ անվտանգություն, ոչ սոցիալ-տնտեսական կայունություն»,- ասում է Կարինեն։

Ընտանիքի համար Գերմանիան ընկալվում է որպես օրենքի երկիր։

«Այստեղ, եթե մարդը ենթարկվում է օրենքներին, նրա իրավունքները պաշտպանված են, և նա կարող է արժանապատիվ կյանք վարել»,- նշում է նա։

Այս պահին ընտանիքը դեռ չունի փախստականի կարգավիճակ։ Սակայն նրանք մասնակցում են լեզվի դասընթացների, սովորում են գերմաներեն և ներգրավված են ինտեգրման ծրագրերում։

«Արդեն երեք ամիս է՝ ճամբարում ենք, սպասում ենք մեր դիմումի արդյունքներին։ Հարցազրույցի ընթացքում խնդրել ենք ինտեգրման հնարավորություն՝ պատրաստ ենք անել ամեն ինչ»,- ասում է Կարինեն։

Թե որքան կշարունակվի սպասումը և ինչ որոշում կկայացվի Կարինեի ընտանիքի գործով՝ դեռ անհայտ է։ Սակայն նրանց պատմությունը ևս մեկ վկայություն է այն բանի, որ փախստականի ճանապարհը ոչ միայն ֆիզիկական տեղափոխություն է, այլ երկարատև պայքար՝ իրավունքի, անվտանգության և արժանապատիվ կյանքի համար։

Մարիամ Սարգսյան

Մենք արդեն մեկ հայրենիք կորցրել ենք և չենք ուզում երկրորդը կորցնել. Լաուրա Գրիգորյան

Լաուրա Գրիգորյանը ծնունդով Արցախից է։ Նա հայտնի լրագրող և հասարակական գործիչ է, հարգված թե՛ իր մասնագիտական ​​շրջանակներում, թե՛ իր շրջապատում։ Նրա հինգ հոգանոց ընտանիքը ապրել է Ստեփանակերտում՝ իրենց սեփական տանը, որտեղ տարիների ընթացքում ստեղծել են հարմարավետ և հյուրընկալ մթնոլորտ։

2020 թվականին նա կորցրեց ամուսնուն։ Այսօր նրա երկու դուստրերն ամուսնացած են, իսկ նա ապրում է Երևանում իր կրտսեր դստեր հետ։

Ո՛չ նա, ո՛չ էլ դուստրը չեն ցանկանում լքել Հայաստանը, քանի որ այն համարում են իրենց հայրենիքը։

«Հատկապես դուստրս չի ուզում լքել Հայաստանը։ Նա ասում է. «Մենք արդեն կորցրել ենք մեկ հայրենիք, հիմա ես չեմ ուզում լքել մյուսը»»։

Երկու դուստրերն իրենց ընտանիքների հետ ներկայումս ապրում են արտերկրում։ Հեռանալու հիմնական պատճառներն են սեփական բնակարանի բացակայությունը և զբաղվածության լուրջ խնդիրները։

«Նրանք չէին ուզում հեռանալ, – հիշում է կինը, – բայց ներկայիս պայմաններում արցախցի փախստականների համար գրեթե անհնար է վարձ վճարել, առավել անհնար էր գտնել աշխատանք, որը թույլ կտար նրանց հոգալ բնակարանային ծախսերը և միաժամանակ լուծել այլ սոցիալական խնդիրներ»։

Տիկին Լաուրան թոշակառու է։ Նրա դուստրը, որն ապրում է նրա հետ, դժվարությամբ է աշխատանք գտել, բայց նրա եկամուտը բավարար չէ ընտանիքի հիմնական ծախսերը հոգալու համար։ Միևնույն ժամանակ, այդ աշխատանքը թույլ չի տալիս նրանց լքել Երևանը. նրանք լավ գիտակցում են մարզերում զբաղվածության և կենսապայմանների հետ կապված խնդիրները։

Լաուրա Գրիգորյանը կառավարության ներկայիս բնակարանային ծրագիրը անվանում է աբսուրդ և չի հավատում, որ իր ընտանիքը երբևէ կկարողանա դրա շրջանակներում սեփական տուն գնել։

«Ես ամբողջ կյանքումս աշխատել եմ՝ կառուցելով և կահավորելով իմ տունը, որպեսզի կարողանամ խաղաղ ապրել թոշակի անցնելուց հետո։ Բայց այսօր ես 70 տարեկան եմ, և մենք հայտնվել ենք այնպիսի իրավիճակում, երբ չենք կարող վարձ վճարել, արժանապատվորեն ապրել և հավատալ ապագային»։

Բնակարանային ծրագրի համաձայն՝ Լաուրայի ընտանիքին հասնում է 6 միլիոն դրամ։ Սակայն, շուկայական գների պայմաններում, նույնիսկ մեկ սենյականոց բնակարան գնելը այս գումարով անհնար է։

Նա նաև բացասական կարծիք ունի նոր ծրագրի վերաբերյալ, որը 10 տարի ժամկետով ամսական 40,000 դրամ է նախատեսում տրամադրել այն ​​ընտանիքներին, որոնք հրաժարվում են բնակարանային վկայականներից։ Նրա խոսքով՝ ընտանիքները որևէ երաշխիք չունեն, որ 10 տարի հետո կկարողանան բնակարան գնել, իսկ տրամադրվող գումարը նույնիսկ բնակվարձը չի ծածկում։

Լաուրա Գրիգորյանը կարծում է, որ տեղահանված անձանց պետք է տրամադրվեն պատրաստի բնակարաններ. թոշակառուների համար դա կարող է լինել սոցիալական բնակարան, մինչդեռ երիտասարդ ընտանիքները պետք է ունենան բավարար և կայուն բնակարանային պայմաններ։

«Ես կարծում եմ, որ արդարացի է բնակարանով ապահովել բոլոր արցախյան ընտանիքներին, որոնք ստիպված են եղել լքել իրենց տները։ Նույնիսկ այն ընտանիքները, որոնք լքել են երկիրը աշխատանքի և բնակարանի բացակայության պատճառով, նույնպես պետք է տուն ունենան այստեղ, որպեսզի ստիպված չլինեն կրկին լքել հայրենիքը։ Չնայած որոշ շրջանակների կողմից տարածված լուրերին, թե մենք, իբր, կամավոր ենք լքել մեր տները, ես ուզում եմ ևս մեկ անգամ ընդգծել. դա մեր կամքով չէր։ Եթե մենք մնայինք, կդառնայինք 2020 թվականին արդեն սկսված ցեղասպանության զոհ»։

Եզրափակելով՝ որպես Արցախի բնակիչ՝ Լաուրա Գրիգորյանը կոչ է անում կառավարությանը և բարեգործական կազմակերպություններին աջակցել արցախցիներին, որպեսզի նրանք ստիպված չլինեն նորից լքել իրենց հայրենիքը։

«Որպեսզի Հայաստանը լինի լիարժեք պետություն, անհրաժեշտ է դադարեցնել բնակչության արտահոսքը, քանի որ ոչ միայն արցախցիներն են լքում Հայաստանը սոցիալական խնդիրների պատճառով, այլև տեղացիները։ Սակայն եթե տեղացիներն ունեն վերադառնալու տեղ, փախստականները մտածում են միայն գոյատևման մասին՝ բառի բոլոր իմաստներով»։

Ալվարդ Գրիգորյան