Երջանիկ մայրիկը հավատում է, որ ամուսնու հետ միասին կմեծացնեն իրենց դստերը

Ծնվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի պատերազմում անհետ կորած Ալբերտ Ավետիսյանի դուստրը՝ Ալբերտինան։ Իրականացել է Ալբերտի ու Լուսինեի 15 տարվա երազանքը։

Նրանք երկար են սպասել այս օրվան, երազել, որ երջանկությունն անպայման մի օր կթակի նաև իրենց դուռը։

Ալբերտն ու Լուսինեն երեխա ունենալու համար երկար պայքարելուց հետո հասկացել են, որ վերջին հույսն արտամարմնային բեղմնավորումն է։ Մինչև Արցախի շրջափակումը զույգը Երևան քաղաքում արդեն անցել էր վերջին հետազոտություններն ու նախապատրաստվել սաղմի տեղադրման փուլին։ Սակայն Արցախը հայտնվել է շրջափակման մեջ, ինչը խանգարել է զույգին իրականացնել երազանքը։ Իսկ հետո եկավ աղետալի սեպտեմբերի 19-ը։

Ցավոք, պատերազմական գործողությունների ընթացքում անհետ կորել է Ալբերտը։

Արցախի տեղահանությունից հետո Լուսինեն, հավաքելով իր բոլոր ուժերն ու կամքը, նորից անցել է բուժման կուրսը և իրականացվել է սառեցված սաղմի տեղադրումը։ Արդյունքում արձանագրվել է երկար սպասված հղիությունը։ Եվ ահա ծնվել է փոքրիկը, ով իր հետ լույս է բերել Ավետիսյանների ընտանիք։

Լուսինեն հավատում է, որ Ալբերտինան իր ծնունդով լուսավոր ճանապարհ կբացի նաև իր հայրիկի համար և նրան անպայման տուն կվերադարձնի։ Երջանիկ մայրիկը հավատում է, որ ամուսնու հետ միասին կմեծացնեն իրենց դստերը։

Կարինե ԲԱԽՇԻՅԱՆ

Կենսաթոշակառու տարիքի հասած արցախցիների զգալի մասը շարունակում է խնդիրներ ունենալ փաստաթղթերի բացակայության պատճառով ու չեն կարողանում ձևակերպել օրենքով իրենց հասանելիք թոշակը։ Ամիսներ առաջ է արցախցի Իրինա Ասրյանը բախվել նման խնդրի։ Նա Ստեփանակերտ քաղաքից է տեղահանվել ու տարեց մոր հետ բնակություն հաստատել Երևան քաղաքում։

Քանի որ լրացել էր զինվորական կենսաթոշակի անցնելու սահմանային տարիքը, Իրինան ցանկացել է ՀՀ-ում անցնել զինվորական թոշակի, սակայն 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի պատերազմի հետևանքով աշխատանքային գրքույկի կորստի պատճառով առաջացել են աշխատանքային ստաժի հաշվարկման խնդիրներ։

Ամիսներ առաջ մենք անդրադարձել էինք Իրինա Ասրյանի հարցին, երբ 2024-ի հունվարին լրացել էր նրա զինվորական կենսաթոշակի անցնելու սահմանային տարիքը և նա դիմել է ՀՀ ՊՆ, որ նշանակվի երկարամյա ծառայության թոշակը։ Սակայն Իրինան գրությամբ մերժում է ստացել, քանի որ բացակայում էին առնվազն 25 օրացույցային տարվա աշխատանքային ստաժ ունենալու մասին հավաստի փաստաթղթերը։ Գրությունը ստանալուց հետո նա դիմել է ՀՀ ԱՆ և <<Հայաստանի ազգային արխիվ>> ՊՈԱԿ, սակայն գրությամբ կրկին մերժում է ստացել՝ տվյալներն առկա չլինելու պատճառով։

Իրինա Ասրյանը ստիպված է եղել դիմել Երևանի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարան, քանի որ այլ ճանապարհով հնարավոր չէր հաստատել աշխատանքային ստաժը։ Դատարանը մերժել է  դիմումը։ Նշված վճռի դեմ Իրինան ներկայացրել է վերաքննիչ բողոք և ՀՀ վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ՝ առաջին ատյանի դատարանի վճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել այլ կազմով նոր դատական քննության։

-Երևանի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 9-ի վճռով իմ դիմումը բավարարել է և որպես իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ՝ հաստատել, որ ես 2000 թվականի մայիսի 1-ից մինչև 2010 թվականի հունիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում աշախատել եմ ԼՂՀ Ստեփանակերտ քաղաքի դատարանում՝ որպես օպերատոր- մեքենագրուհի և այդ տարիները համարել է աշխատանքային ստաժ։ Իսկ ԼՂՀ ՊԲ-ի շարքերում ծառայած իմ զինվորական ծառայության ընդհանուր ստաժը զինվորական ծառայությունից պահեստազոր արձակելու պահին կազմում է օրացուցային 16 տարի, 9 ամիս, 19 օր։ Այսինքն՝ երկարամյա զինվորական թոշակի անցնելու անհրաժեշտ ստաժը առկա է։ 2024 թվականի հունվարի 22-ին դիմել եմ ՀՀ ՊՆ զինծառայողների սոցիալական պաշտպանության վարչություն՝ երկարամյա ծառայության կենսաթոշակ նշանակելու համար, սակայն նույն թվականի մարտի 26-ի գրությամբ ինձ տեղեկացվել է, որ զինվորական կենսաթոշակ նշանակելը հնարավոր չէ, քանի որ օրենքով նախատեսված ստաժը չէր բավարարում և այդ հարցին հնարավոր կլինի անդրադառնալ առնվազն 25 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ ունենալու դեպքում։

Ներկայումս ունեմ օրենքով նախատեսված ընդհանուր աշխատանքային ստաժը, սակայն ՀՀ ՊՆ զինծառայողների սոցիալական պաշտպանության վարչությունը հրաժարվում է ինձ զինվորական կենսաթոշակ նշանակել դիմելու պահից, այսինքն՝ 2024 թվականի հունվարի 22-ից և ինձ պարզաբանել են, որ կարող են թոշակ նշանակել 2025 թվականի նոյեմբեր ամսից, որի արդյունքում ես կկորցնեմ ավելի քան 20 ամսվա զինվորական թոշակի գումարը։ Այն զգալի գումար է  կազմում և սոցիալական ծանր վիճակում գտնվող իմ ընտանիքի համար մեծ նշանակություն ունի։

Սպասում եմ ՀՀ ՊՆ կողմից որոշում կայացնելուն, որից հետո ստիպված կլինեմ կրկին դիմել դատարան՝ իմ խախտված իրավունքները վերականգնելու համար,-ասում է Իրինան։

Կարինե ԲԱԽՇԻՅԱՆ

Արշակ Սրբազանի պատմությունը ընդգծում է կառավարության քաղաքականության թշվարությունը, որն ուղղված է հայկական պետականության հիմքերի պառակտմանը և թուլացմանը: Այս պատմությունը ընդգծում է դատական ​​և իրավական համակարգի քայքայումը, ինչպես նաև այն փաստը, որ ժամանակակից Հայաստանում ոչ ոք ապահովագրված չէ իր անձնական կյանքին միջամտելուց և քաղաքական վեճերին հարկադիր ներգրավվելուց։

Արշակ Սրբազանը, որի գործը քննվում է, այսօր հայտարարել է, որ ինտիմ տեսանյութը, որը, ըստ Քննչական կոմիտեի «փորձագիտության», կապված է իր հետ, հորինված է եղել և կեղծ է:  Նա նշել է, որ գործը պետք է հարուցվեր ոչ թե անձնական կյանքի իրավունքի խախտման և տեսանյութում պատկերված անձանց պարզելու, այլ զրպարտչական տեղեկատվության տարածման համար: Սակայն տեսանյութի հեղինակներն ու տարածողները մինչ օրս մնում են անհայտ, իսկ Քննչական կոմիտեն չգիտես ինչու «հաստատել» է, որ Արշակ Սրբազանն է ինտիմ տեսանյութում ներգրավված անձը:

Նա նշեց, որ մի քանի անգամ այցելել է Ազգային անվտանգության ծառայություն, որտեղ նրան ակնարկել են համագործակցության մասին, հնարավոր է՝ առաջարկելով դեմ հանդես գալ Գարեգին Բ կաթողիկոսին, սակայն նա հրաժարվել է։

Արշակ Սրբազանը նշեց, որ կաթողիկոսն իրավունք չունի հիմա հրաժարական տալ, քանի որ դա դասալքություն կլինի։ «Ես վստահ եմ, որ նա նման որոշում չի կայացնի», – ասաց Արշակ Սրբազանը։

Սա պատմություն է այն մասին, թե ինչպես դատական ​​և իրավապահ համակարգի խոստացված «վեթինգը» վերածեց այն իշխանությունների բութ գործիքի՝ այլախոհության դեմ պայքարում։ «Վեթինգը» «թավշյա հեղափոխության» հիմնական կարգախոսներից մեկն էր, որը գրավեց արդարության և արդարադատության ծարավ շատ սովորական քաղաքացիների։ Սակայն յոթ տարի անց պարզ դարձավ, որ համակարգը այլևս գոյություն չունի. այն այժմ գործիք է, որն օգտագործվում է մի խումբ մարդկանց կողմից՝ իրենց հակառակորդներին ոչնչացնելու համար։

1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Հայաստանի Գերագույն խորհուրդը և Արցախի Ազգային խորհուրդը Երևանում համատեղ նիստում որոշում ընդունեցին վերամիավորման մասին։

Այս որոշման՝ որպես հայերի անկախ պետականության իրավունքի հիմնասյուներից մեկի, հղումը ներառվել է Հայաստանի անկախության հռչակագրում, որի հիման վրա ստեղծվել է Հայաստանի Հանրապետությունը։

Այդ ժամանակվանից ի վեր միասնական հայկական պետությունը բազմաթիվ փորձությունների է բախվել, բայց 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշումը չի չեղարկվել կամ հերքվել։ Պատահական չէ, որ Բաքուն և Անկարան պահանջում են այս որոշ,ամ հղումը հանել Հայաստանի Սահմանադրությունից։ Եւ միայն Ռուսաստանն է աջակցել Բաքվի պահանջին։

Սակայն աշխարհում ոչ մի իհեն հարգող երկիր հրապարակավ կամ պաշտոնապես չի պահանջել չեղարկել 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշումը։ Իրավունք հարգող ոչ մի երկիր չի կարող անտեսել ազգի ինքնորոշման Աստծո տված իրավունքը։ Եվ ոչ մի հայ չի կարող չհասկանալ, որ քանի դեռ անկախ հայկական պետությունը հենվում է իրավունքի վրա, այն անպարտելի է։ Բայց հենց որ հայերը հրաժարվեն իրենց իրավունքներից, պետականությունը կփլուզվի։

Այն, ինչ Հայաստանի քաղաքացիներին առաջարկվում է «Չորրորդ Հանրապետության» փաթեթավորմամբ, օրենքի ամենամաքուր ձևի վրա կառուցված անկախ պետականության մերժումն է: Արցախի ժողովրդին Հայաստանի քաղաքացիության իրավունքից զրկելը ինքնիշխան պետականությունից հրաժարվելու առաջին քայլն է:

Որոշման տեքստը

«Հիմնվելով ազգերի ինքնորոշման համամարդկային սկզբունքների վրա և արձագանքելով հայ ժողովրդի` բռնի ուժով բաժանված երկու հատվածների վերամիավորման օրինական ձգտմանը, Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհուրդը որոշում են.

1. Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը ճանաչում է Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի ինքնորոշման փաստը` հաստատված ԼՂԻՄ-ի մարզային խորհրդի 1988 թվականի փետրվարի 20-ի և հուլիսի 12-ի նստաշրջանների, ինչպես նաև մարզի բնակչության լիազոր-ներկայացուցիչների 1989 թվականի օգոստոսի 16-ի համագումարի և Ազգային խորհրդի հոկտեմբերի 19-ի նիստի որոշումներում:
2. Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը ճանաչում է Լեռնային Ղարաբաղի լիազոր-ներկայացուցիչների համագումարը և նրա ընտրած Ազգային խորհուրդը որպես մարզի ներկայումս գործող միակ օրինական իշխանություն:
3. Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհուրդը հռչակում են Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորումը: Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության վրա տարածվում են Հայկական ԽՍՀ-ի քաղաքացիության իրավունքները:
4. Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհուրդը ստեղծում են համատեղ հանձնաժողով (իր աշխատանքային ապարատով)` Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորումն իրագործելու ուղղությամբ գործնական քայլեր մշակելու համար:
5. Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհուրդը պարտավորվում են ներկայացնել Հյուսիսային Արցախի Շահումյանի շրջանի և Գետաշենի ենթաշրջանի հայ բնակչության ազգային շահերը:
6. Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահությանը, Հայկական ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդին և ԼՂԻՄ-ի Ազգային խորհրդի նախագահությանը հանձնարարվում է գործադրել սույն որոշումից բխող բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները` իրականացնելու համար Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կառուցվածքների իրական միաձուլումը միասնական պետական-քաղաքական համակարգում»: